Έννοιες της λογιστικής

Οι λογιστικές αρχές είναι οι κανόνες λογιστικής που πρέπει να τηρούνται τόσο στη βασική λογιστική όσο και κατά την κατάρτιση των οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (IAS / IFRS). Είναι εξαιρετικά σημαντικές, γι' αυτό και όλοι οι λογιστές/ελεγκτές πρέπει να είναι ενήμεροι για αυτές τις αρχές και να τις τηρούν αυστηρά κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

Οι σημαντικότερες αρχές αναλύονται παρακάτω:

1. Η αρχή της ανεξάρτητης οικονομικής οντότητας: για λογιστικούς σκοπούς, η εταιρεία πρέπει να θεωρείται ξεχωριστά από τους ιδιοκτήτες της και, ως εκ τούτου, οι οικονομικές καταστάσεις πρέπει να καταρτίζονται έτσι ώστε να περιλαμβάνουν μόνο τις δικές της συναλλαγές. Η εταιρεία υπόκειται επίσης σε φορολογία ανεξάρτητα.

2. Η αρχή της συσσώρευσης: τα έξοδα και τα έσοδα πρέπει να αντιστοιχίζονται μεταξύ τους και να εξετάζονται κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς στην οποία αναφέρονται. Παραδείγματα αποτελούν οι πωλήσεις στην τιμή κόστους των πωληθέντων προϊόντων, η απόσβεση ενός περιουσιακού στοιχείου από τα έσοδα που προέρχονται από το εν λόγω περιουσιακό στοιχείο, η χρήση του οποίου συνεχίζεται, κ.λπ.

3. Αρχή της συνεχιζόμενης δραστηριότητας: οι οικονομικές καταστάσεις πρέπει να καταρτίζονται σύμφωνα με την αρχή ότι η εταιρεία θα συνεχίσει τη λειτουργική της δραστηριότητα στο προβλέψιμο μέλλον και δεν υπάρχει πρόθεση ή ανάγκη εκκαθάρισης ή σημαντικής μείωσης της κλίμακας των δραστηριοτήτων της. Το «προβλέψιμο μέλλον» σημαίνει χρονικό διάστημα 12 μηνών από την ημερομηνία έγκρισης των οικονομικών καταστάσεων από το διοικητικό συμβούλιο. Εάν οι οικονομικές καταστάσεις δεν έχουν καταρτιστεί με βάση την αρχή της «εν λειτουργία επιχείρησης», τότε πρέπει να παρέχεται σχετική εξήγηση στις οικονομικές καταστάσεις.

4. Αρχή της συνέπειας/συνοχής: η εταιρεία πρέπει να είναι συνεπής στη λογιστική επεξεργασία παρόμοιων στοιχείων τόσο εντός μιας περιόδου αναφοράς όσο και από τη μία περίοδο αναφοράς στην άλλη. Αυτό είναι σημαντικό προκειμένου να αποφεύγονται διαφορετικές λογιστικές μέθοδοι για παρόμοιες συναλλαγές από το ένα έτος στο άλλο, έτσι ώστε να παρουσιάζεται μια πληρέστερη εικόνα των οικονομικών καταστάσεων, για παράδειγμα, η αλλαγή της μεθόδου απόσβεσης από τη σταθερή μέθοδο στη μέθοδο της φθίνουσας αξίας.

5. Αρχή της σύνεσης: οι ζημίες της εταιρείας πρέπει να αναγράφονται αμέσως, ενώ τα κέρδη/έσοδα πρέπει να αναγράφονται όταν υλοποιούνται υπό μορφή μετρητών ή άλλου περιουσιακού στοιχείου, για το οποίο δεν υπάρχει ουσιαστικά καμία αμφιβολία ότι τα εν λόγω ποσά θα εισπραχθούν οριστικά. Για παράδειγμα, οι απαιτήσεις ή οι λεγόμενες ζημίες από δυσμενείς συμβάσεις πρέπει να αναγνωρίζονται αμέσως, ενώ τα κέρδη από συμβάσεις πρέπει να αναγνωρίζονται σε κάθε οικονομικό έτος, με βάση το ποσοστό ολοκλήρωσης.

6. Η έννοια της προτεραιότητας της ουσίας έναντι της μορφής: οι συναλλαγές πρέπει να καταχωρίζονται στα έγγραφα της εταιρείας σύμφωνα με το περιεχόμενό τους και όχι με τη νομική τους ισχύ, για παράδειγμα, στην περίπτωση της χρηματοδοτικής μίσθωσης, όπου, ακόμη και αν ο μισθωτής δεν είναι ιδιοκτήτης του περιουσιακού στοιχείου, εξακολουθεί να αναγνωρίζει το περιουσιακό στοιχείο στις δικές του οικονομικές καταστάσεις, και ο εκμισθωτής το αποδέχεται.

7. Η αρχή της ουσιαστικότητας ή της σημαντικότητας: οι οικονομικές καταστάσεις πρέπει να αναδεικνύουν ξεχωριστά τα στοιχεία που είναι μεμονωμένα σημαντικά ή ασυνήθιστα. Αυτό ενισχύει την κατανοησιμότητα και τη διαφάνεια αυτών των στοιχείων. Τα μη ουσιώδη στοιχεία δεν χρειάζεται να γνωστοποιούνται, καθώς αναφέρονται σε γενικές γραμμές.

8. Αρχή της αμοιβαίας συμψηφισμού: τα περιουσιακά στοιχεία, οι υποχρεώσεις, τα έσοδα και τα έξοδα δεν πρέπει να συμψηφίζονται στις οικονομικές καταστάσεις, αλλά πρέπει να παρουσιάζονται ξεχωριστά. Η συμψηφιστική αντισταθμιστική εγγραφή επιτρέπεται μόνο εφόσον το επιτρέπει άλλο ΔΛΠ/ΔΠΧΑ (Διεθνές Πρότυπο Χρηματοοικονομικής Αναφοράς) ή εφόσον επιτρέπεται από τη νομοθεσία. Συνήθως, η συμψηφιστική καταχώριση επιτρέπεται μόνο για στοιχεία της ίδιας φύσης, δηλαδή για πραγματοποιημένα έσοδα σε ξένο νόμισμα και πραγματοποιημένες ζημίες από συναλλαγματικές διαφορές, τόκων χρηματοδοτικής μίσθωσης και πιστωτικής χρηματοδοτικής μίσθωσης, αντιλογιστικών εγγραφών μεταξύ του ίδιου οφειλέτη και πιστωτή κ.λπ.

9. Η έννοια της σύγκρισης των πληροφοριών: οι οικονομικές καταστάσεις πρέπει πάντα να περιλαμβάνουν τα αποτελέσματα της εταιρείας για την προηγούμενη περίοδο, ώστε να παρέχουν στους χρήστες των οικονομικών καταστάσεων τη δυνατότητα να συγκρίνουν τα αποτελέσματα της τρέχουσας περιόδου με αυτά της προηγούμενης. Οι συγκριτικές πληροφορίες πρέπει επίσης να γνωστοποιούνται στις σημειώσεις των οικονομικών καταστάσεων.

10. Η έννοια της συχνότητας υποβολής εκθέσεων: η εταιρεία πρέπει να υποβάλλει πλήρες σύνολο οικονομικών καταστάσεων (συμπεριλαμβανομένων των συγκριτικών στοιχείων) τουλάχιστον μία φορά το χρόνο (περίοδος 12 μηνών). Όταν μια εταιρεία επεκτείνει ή συντομεύει τη λογιστική περίοδο, πρέπει να γνωστοποιεί τον λόγο αυτής της ενέργειας και το γεγονός ότι τα ποσά που παρουσιάζονται στις οικονομικές καταστάσεις δεν είναι πλήρως συγκρίσιμα.

Οι παραπάνω αρχές αποτελούν μέρος του ΔΛΠ 1 «Παρουσίαση των οικονομικών καταστάσεων» και είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τη λογιστική και τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων. Επιπλέον, οι κυβερνητικές αρχές έχουν, στην πλειονότητά τους, υιοθετήσει αυτές τις αρχές και αναμένουν ότι οι σχετικές δηλώσεις (ΦΠΑ και φόρος εισοδήματος) θα υποβάλλονται σύμφωνα με αυτές.

Μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας, εάν χρειάζεστε περισσότερες πληροφορίες ή διευκρινίσεις.

Ολέσια Ρυμπκίνα-Χρισάντου,
διευθύνουσα σύμβουλος
CPV Corporate Services Limited