Λευκωσία, Κύπρος. Ο πρώην επικεφαλής διαπραγματευτής των Ελληνοκυπρίων, Ανδρέας Μαυρογιάννης, δήλωσε ότι η αποδοχή από την ελληνοκυπριακή πλευρά μιας διακοινοτικής ομοσπονδίας μετά την τουρκική εισβολή του 1974 αποτέλεσε τη «μεγαλύτερη παραχώρηση» της προς την κατεύθυνση της επίτευξης λύσης στο κυπριακό ζήτημα.
Μιλώντας στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο Μαυρογιάννης ανέφερε ότι η συμβιβαστική αυτή λύση επιτεύχθηκε με την προσδοκία ότι θα σημειωθεί πρόοδος σε θέματα εδάφους, ασφάλειας, απόσυρσης των τουρκικών στρατευμάτων, προσφύγων και περιουσιακών ζητημάτων.
Ιστορικό διαπραγματεύσεων
Ο Μαυρογιάννης διετέλεσε επικεφαλής διαπραγματευτής των Ελληνοκυπρίων από το 2013 έως το 2022 και ήταν μέλος των διαπραγματευτικών ομάδων υπό τους πρώην προέδρους Γλαύκο Κληρίδη και Τάσο Παπαδόπουλο.
Ανέφερε ότι η στρατηγική της αναμονής για πιο ευνοϊκές συνθήκες, που συχνά περιγράφεται ως «μακρύς αγώνας», απέτυχε, καθώς η μεταβολή των πραγματικών συνθηκών επί τόπου κατέστησε τη λύση πιο δύσκολη με την πάροδο του χρόνου.
«Μας κυρίευε πάντα ο φόβος και η έλλειψη τόλμης, και συνήθως μας χρειαζόταν χρόνος για να κατανοήσουμε τις εξελίξεις και να φτάσουμε στο σημείο όπου ήμασταν έτοιμοι να προχωρήσουμε», είπε.
Ομοσπονδιακό σύστημα και προσδοκίες
Παρά αυτό που περιέγραψε ως το τραύμα της εισβολής και της κατοχής, ο Μαυρογιάννης ανέφερε ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά είχε κάνει μια εξαιρετικά σημαντική παραχώρηση αποδεχόμενη τον φεντεραλισμό.
Ανέφερε ότι η διαδικασία ξεκίνησε με τη συμφωνία υψηλού επιπέδου Μακαρίου-Ντενκτάς του 1977, βάσει της οποίας η ελληνοκυπριακή πλευρά αποδέχτηκε την έννοια μιας διακοινοτικής ομοσπονδίας. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1980, οι διαπραγματεύσεις είχαν εξελιχθεί προς μια διαζωνική, διακοινοτική ομοσπονδία.
«Αυτή ήταν η μεγαλύτερη παραχώρηση που έκανε η ελληνοκυπριακή πλευρά», είπε.
«Όμως έγινε με την προϋπόθεση ότι, σε αντάλλαγμα, αναμέναμε την απόσυρση των τουρκικών στρατευμάτων, εδαφικές αναπροσαρμογές, την επιστροφή των προσφύγων, τη ρύθμιση του ζητήματος της περιουσίας και ούτω καθεξής.»
Ολοκληρωμένη λύση
Ο Μαυρογιάννης ανέφερε ότι οι διαπραγματεύσεις για δεκαετίες επικεντρώνονταν στη διακυβέρνηση, ενώ οι εγγυήσεις ασφάλειας και η απόσυρση των τουρκικών στρατευμάτων παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό ανεξετάστεα μέχρι τις συνομιλίες της Γενεύης και της Κρανς-Μοντάνα το 2017.
«Για πρώτη φορά από το 1974 συζητήσαμε ολόκληρο το πακέτο», είπε, υποστηρίζοντας ότι μια βιώσιμη λύση θα μπορούσε να προκύψει μόνο από μια συνολική συμφωνία που θα αντιμετωπίζει τα κύρια ζητήματα και των δύο κοινοτήτων.
