Χωριό Αγία Νάπα

Λιοπέτρι: πληθυσμός, ιστορία, εκκλησίες και Ποταμός

ΠεριφέρειαΑγία Νάπα

Πληθυσμός4908 (απογραφή 2021)

ΤύποςΧωριό

Σχετικά με το μέρος

Ελέγχθηκε: 25 Οκτωβρίου 2026.

Το Λιοπέτρι με μια ματιά: κοκκινοχώρι κοντά στην Αγία Νάπα

Το Λιοπέτρι (Liopetri) είναι χωριό της επαρχίας Αμμοχώστου, στην ανατολική Κύπρο, κοντά στην Αγία Νάπα. Ανήκει στα Κοκκινοχώρια, τα αγροτικά χωριά της κόκκινης γης, με κύρια καλλιέργεια τη φημισμένη κυπριακή πατάτα. Στην απογραφή του 2021 το Λιοπέτρι είχε 4.908 κατοίκους και είναι ένα από τα μεγάλα χωριά της επαρχίας.

Το Λιοπέτρι είναι γνωστό για αρκετά πράγματα: τη γειτονική εκβολή του Ποταμού Λιοπετρίου με ένα μικρό αλιευτικό καταφύγιο, τις δύο παλιές εκκλησίες του, τον αχυρώνα όπου το 1958 δόθηκε μάχη με τα βρετανικά στρατεύματα και την παράδοση της καλαθοπλεκτικής. Γύρω από το χωριό, εκτός από πατάτες, καλλιεργούνται ρόδια και σύκα.

Το χωριό υπάρχει με αυτό το όνομα από τον Μεσαίωνα, ενώ σε παλιούς χάρτες σημειώνεται ως Ligopetri. Η γραφή αυτή ερμηνεύεται μερικές φορές ως «λίγες πέτρες», από τις λέξεις «λίγο» και «πέτρα». Πρόκειται για λαϊκή ερμηνεία και όχι για τεκμηριωμένη ετυμολογία, γι’ αυτό την αναφέρουμε μόνο ως εκδοχή.

Η ιστορία του Λιοπετρίου: από τον Μεσαίωνα ως τη μάχη του 1958

Σύμφωνα με το Visit Cyprus, το Λιοπέτρι έχει το σημερινό του όνομα από τον Μεσαίωνα. Την παλιά εικόνα του χωριού θυμίζουν τα παραδοσιακά σπίτια από πλιθάρια και άχυρο, που μπορεί κανείς να δει ακόμη και σήμερα στους δρόμους του. Τα σπίτια αυτά χτίζονταν με τοπικά υλικά, όσα υπήρχαν στην πεδιάδα.

Μια ασυνήθιστη σελίδα της τοπικής ιστορίας συνδέεται με τον Γάλλο ποιητή και ταξιδευτή Αρθούρο Ρεμπώ (1854–1891). Σύμφωνα με το Visit Cyprus, εργάστηκε σε ένα παλιό λατομείο στον γειτονικό Ποταμό Λιοπετρίου. Οι τουριστικές πηγές δεν αναφέρουν την ακριβή θέση του λατομείου, γι’ αυτό καλό είναι να ρωτήσετε για λεπτομέρειες επί τόπου.

Στις 2 Σεπτεμβρίου 1958 σε έναν αχυρώνα του Λιοπετρίου δόθηκε πολύωρη μάχη ανάμεσα σε μαχητές της ΕΟΚΑ και βρετανικά στρατεύματα, στην οποία έχασαν τη ζωή τους τέσσερις μαχητές. Σήμερα ο αχυρώνας είναι μνημείο του Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα 1955–1959. Στις ελληνικές πηγές ο χώρος αναφέρεται ως Αχυρώνας Λιοπετρίου.

Τι να δείτε στο Λιοπέτρι

Η εκκλησία του Αγίου Ανδρονίκου, του 15ου αιώνα, είναι ένα από τα κυριότερα ιστορικά μνημεία του χωριού. Το Visit Cyprus ξεχωρίζει τον οκταγωνικό τρούλο της. Αν η εκκλησία είναι κλειστή, μπορείτε να ρωτήσετε για δυνατότητα επίσκεψης στην ενορία ή στο κοινοτικό συμβούλιο.

Η μικρή τρουλαία εκκλησία της Παναγίας, του 16ου αιώνα, είναι η δεύτερη παλιά εκκλησία του Λιοπετρίου. Πανηγυρίζει στις 15 Αυγούστου, ανήμερα της Κοίμησης της Θεοτόκου, και, σύμφωνα με το Visit Cyprus, εκείνη τη μέρα γίνονται στο χωριό παραδοσιακές γιορταστικές εκδηλώσεις.

Το μνημείο στον αχυρώνα είναι τόπος μνήμης και όχι αξιοθέατο αναψυχής, και εκεί αρμόζει συγκρατημένη συμπεριφορά. Στη βόλτα σας στο χωριό προσέξτε τα παραδοσιακά σπίτια από πλιθάρια και άχυρο, χαρακτηριστικό γνώρισμα του παλιού οικισμού του Λιοπετρίου.

Παραδόσεις του Λιοπετρίου: καλάθια, πατάτες και γιορτές

Το Λιοπέτρι είναι μία από τις κυπριακές κοινότητες όπου η καλαθοπλεκτική με λυγαριά και καλάμι ασκούνταν ως επάγγελμα. Η Κυπριακή Εθνική Επιτροπή UNESCO αναφέρει σχετικά τη Μεσόγη, το Λιοπέτρι και τα Λιβάδια. Η τέχνη περιλαμβάνεται στον κατάλογο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου, στον τομέα της παραδοσιακής χειροτεχνίας.

Πρώτη ύλη για τα καλάθια είναι το καλάμι, η λυγαριά ή το άχυρο, και τα εργαλεία που χρειάζονται είναι ελάχιστα. Αν θέλετε να δείτε τεχνίτες στη δουλειά ή να αγοράσετε κάποιο αντικείμενο, ρωτήστε στο κοινοτικό συμβούλιο ποιοι συνεχίζουν σήμερα την τέχνη και αν γίνονται επιδείξεις ή παζάρια.

Η κόκκινη γη των Κοκκινοχωρίων ευνοεί την πατάτα, που καλλιεργείται στα χωράφια γύρω από το χωριό. Εκτός από την πατάτα, το Λιοπέτρι είναι γνωστό για τα ζουμερά ρόδια και τα σύκα του. Η μεγαλύτερη γιορτή του χωριού είναι στις 15 Αυγούστου, όταν πανηγυρίζει η εκκλησία της Παναγίας.

Θάλασσα και περίχωρα: ο Ποταμός Λιοπετρίου

Ο Ποταμός Λιοπετρίου είναι εκβολή ποταμού κοντά στο χωριό, όπου βρίσκεται φυσικό αλιευτικό καταφύγιο. Το Visit Cyprus περιλαμβάνει το καταφύγιο στον κατάλογο με τα αλιευτικά καταφύγια και τα μικρά λιμάνια της επαρχίας Αμμοχώστου· τα καταφύγια αυτά τα συντηρεί το Τμήμα Αλιείας και Θαλάσσιων Ερευνών. Είναι χώρος όπου δένουν και δουλεύουν ψαρόβαρκες, όχι παραλία.

Ο Ποταμός και το Λιοπέτρι βρίσκονται στην ποδηλατική διαδρομή του Visit Cyprus «Αμμόχωστος 1 – Αγία Νάπα – Πύργος Ξυλοφάγου». Η διαδρομή ξεκινά από το λιμανάκι της Αγίας Νάπας, περνά από το αλιευτικό καταφύγιο του Ποταμού Λιοπετρίου, τον μεσαιωνικό πύργο του Ξυλοφάγου και το χωριό Ξυλοφάγου και επιστρέφει στην Αγία Νάπα μέσω του Λιοπετρίου. Το μήκος της κυκλικής διαδρομής είναι 38,1 χλμ.

Το Visit Cyprus χαρακτηρίζει τη διαδρομή εύκολη, αλλά συνιστά ποδήλατο βουνού με 21 ταχύτητες. Σύμφωνα με τον πίνακα της διαδρομής, ο Ποταμός Λιοπετρίου βρίσκεται περίπου στο 11ο χιλιόμετρο από το λιμάνι της Αγίας Νάπας και το Λιοπέτρι στο 24ο. Για κολύμπι διαλέξτε παραλία από τον κατάλογο οργανωμένων παραλιών στον ιστότοπο του Visit Cyprus.

Πώς να φτάσετε στο Λιοπέτρι και να οργανώσετε την επίσκεψη

Στο Λιοπέτρι πηγαίνει κανείς εύκολα με αυτοκίνητο από την Αγία Νάπα, τον Πρωταρά ή τη Λάρνακα. Το χωριό και η εκβολή του Ποταμού Λιοπετρίου είναι διαφορετικά σημεία και πρέπει να οδηγήσετε από το ένα στο άλλο, γι’ αυτό σημειώστε και τα δύο στον χάρτη από πριν.

Τα λεωφορεία προς τα χωριά της επαρχίας Αμμοχώστου έχουν δικά τους δρομολόγια, που αλλάζουν ανάλογα με την εποχή. Αν σκοπεύετε να πάτε χωρίς αυτοκίνητο, ρωτήστε την εταιρεία δημόσιων συγκοινωνιών της επαρχίας ποια δρομολόγια περνούν σήμερα από το Λιοπέτρι και τι ώρα φεύγει το τελευταίο λεωφορείο της επιστροφής.

Για το χωριό, τις εκκλησίες και το μνημείο στον αχυρώνα αρκούν μερικές ώρες. Μπορείτε να συνδυάσετε την επίσκεψη με μια βόλτα στο αλιευτικό καταφύγιο και με τον πύργο του Ξυλοφάγου, που σημειώνεται στην ίδια ποδηλατική διαδρομή. Τους ζεστούς μήνες προτιμήστε το πρωί ή το βράδυ.

Τι να ελέγξετε πριν από την επίσκεψη στο Λιοπέτρι

Οι παλιές εκκλησίες του Λιοπετρίου δεν είναι πάντα ανοιχτές. Για τις ώρες των ακολουθιών και τη δυνατότητα επίσκεψης ρωτήστε στην ενορία ή στο κοινοτικό συμβούλιο. Αν τελείται ακολουθία, περιμένετε να τελειώσει πριν περιηγηθείτε στον ναό· τα ρούχα πρέπει να καλύπτουν τους ώμους και τα γόνατα.

Το μνημείο στον αχυρώνα είναι τόπος όπου σκοτώθηκαν άνθρωποι. Εδώ δεν ταιριάζουν οι δυνατές κουβέντες ούτε οι στημένες φωτογραφίσεις. Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για τα γεγονότα του 1958, ρωτήστε στο κοινοτικό συμβούλιο αν γίνονται ξεναγήσεις ή εκδηλώσεις μνήμης.

Στο αλιευτικό καταφύγιο δουλεύουν ντόπιοι ψαράδες. Μην κλείνετε τις ράμπες για τις βάρκες και τους δρόμους πρόσβασης, μην ανεβαίνετε σε βάρκες χωρίς πρόσκληση και μη φωτογραφίζετε ανθρώπους από κοντά χωρίς τη συγκατάθεσή τους. Αν θέλετε να βγείτε στη θάλασσα, επιλέξτε επιχειρήσεις που λειτουργούν νόμιμα και ρωτήστε τις για τους όρους και τους κανόνες ασφαλείας.

Συνέχεια του σχεδιασμού

Επίσημες πηγές

Ο νέος ναός της Παναγίας στο Λιοπέτρι · Φωτογραφία: Knowledge2need · CC BY-SA 4.0 · μετατροπή σε WebP και αλλαγή μεγέθους.