Εργασία στην Κύπρο: είναι εφικτό να βρει κανείς;

Λαμβάνουμε συχνά τέτοιου είδους ερωτήσεις από τους αναγνώστες μας στη Ρωσία και στις μετασοβιετικές δημοκρατίες. Ας προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε αυτό το περίπλοκο ζήτημα.

Παράνομος

Αρχικά, πρέπει να πούμε λίγα λόγια για τον «σκληρό» δρόμο του παράνομου μετανάστη. Δυστυχώς, δεν είναι σπάνιο οι συμπατριώτες μας, βασιζόμενοι παραδοσιακά στην ρωσική «αβοσ» (την τύχη), να έρχονται στο νησί με τουριστική βίζα και να προσπαθούν να βρουν δουλειά στην Κύπρο «με μετρητά».

Δεν μπορώ να πω ότι αυτό είναι αδύνατο, ωστόσο πρέπει να κατανοήσουμε ότι, κατά πάσα πιθανότητα, θα πρόκειται για την πιο χαμηλού κύρους εργασία με αμοιβή (στην καλύτερη περίπτωση) στο επίπεδο του μισού της αγοραίας αμοιβής για αντίστοιχη εργασία. Σε περίπτωση σύλληψης από τους υπαλλήλους της υπηρεσίας μετανάστευσης, τον παράνομο εργαζόμενο περιμένει η απέλαση χωρίς δικαίωμα εισόδου στην Κύπρο. Ο εργοδότης, από την άλλη, θα πληρώσει τουλάχιστον ένα υψηλό πρόστιμο, αν καταφέρει να αποφύγει τη φυλάκιση.

Γι’ αυτό και η επιτακτική συμβουλή μας: μην παίζετε με το νόμο, ώστε το παραμύθι με τίτλο «Κύπρος» να μην έχει σύντομο τέλος. Και τι γίνεται με την επίσημη διαδικασία εύρεσης εργασίας;

Πέρα από την κρίση

Η τραπεζική κρίση στο νησί, η οποία οδήγησε σε διαγραφή έως και 90% του ποσού των καταθέσεων φυσικών προσώπων, όχι μόνο υπονόμευσε πλήρως την εμπιστοσύνη των ξένων καταθετών, αλλά και κατέστρεψε το μοντέλο του «ήσυχου χρηματοοικονομικού καταφυγίου» της νησιωτικής δημοκρατίας.

Είναι γνωστό ότι στις δύο μεγαλύτερες κυπριακές τράπεζες – την Τράπεζα Κύπρου και τη Λαϊκή – φυλάσσονταν καταθέσεις ύψους περίπου 90 δισ. ευρώ, ποσό που υπερβαίνει σχεδόν 5 φορές τον ετήσιο προϋπολογισμό της χώρας.

Επί του παρόντος, η τράπεζα Laiki έχει καταργηθεί και έχει ενσωματωθεί στη δομή της Τράπεζας της Κύπρου. Ως αποτέλεσμα αυτής της «συγχώνευσης», περίπου 3.000 Κύπριοι έχασαν τη δουλειά τους.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι στις κυπριακές τράπεζες, όπως και σε άλλες εταιρείες στρατηγικής σημασίας της χώρας, για να μην αναφέρουμε τους κρατικούς φορείς, απασχολούνται κυρίως Κύπριοι. Και μάλιστα πρόκειται για γηγενείς Κύπριους, όπως λέγεται, «αίμα από αίμα, σάρκα από σάρκα» του έθνους.  Οι ρωσόφωνοι Κύπριοι — αυτοί που ήρθαν στην Κύπρο από τις πρώην δημοκρατίες της Σοβιετικής Ένωσης και απέκτησαν την υπηκοότητα μετά από 7-10 χρόνια διαμονής στο νησί — δεν είναι, με την πλήρη έννοια του όρου, Κύπριοι. Σε κάθε περίπτωση, κατά την πρόσληψη, οι εργοδότες λαμβάνουν υπόψη αυτή τη λεπτομέρεια της πρόσφατα αποκτηθείσας ιθαγένειας.

Στην ίδια κατηγορία των «ξένων ανάμεσα στους δικούς τους» εμπίπτουν και οι Ποντικοί Έλληνες, οι οποίοι επίσης κατάγονται από τις μετασοβιετικές δημοκρατίες (κυρίως από τη Γεωργία). Έχοντας ελληνική υπηκοότητα, απολαμβάνουν όλα τα δικαιώματα των Κυπρίων, με εξαίρεση το εκλογικό.

… και με ένα χαρτί ο άνθρωπος

Μέχρι τον Μάρτιο του 2013, η κατάσταση όσον αφορά την απασχόληση στην Κύπρο ήταν αρκετά αισιόδοξη. Ακόμη και οι κάτοχοι ρωσικών διαβατηρίων, αν το επιθυμούσαν και διέθεταν επαγγελματικές δεξιότητες που είναι περιζήτητες στην Κύπρο (προγραμματιστές, έμπειροι σχεδιαστές ιστοσελίδων, μηχανικοί τεχνολογικού εξοπλισμού, τεχνολόγοι της βιομηχανίας τροφίμων κ.λπ.), μπορούσαν να βρουν δουλειά.

Ο κυπριακός εργοδότης λάμβανε σε σύντομο χρονικό διάστημα (συνήθως εντός 2 μηνών) άδεια να προσλάβει εργαζόμενο από τη Ρωσία (ή χώρες της ΚΑΚ) λόγω έλλειψης εργαζομένων συγκεκριμένων ειδικοτήτων στην τοπική αγορά εργασίας.

Πρέπει να διευκρινιστεί ότι ο κυπριακός εργοδότης (ακόμη και αν πρόκειται για ξένη εταιρεία), πριν λάβει άδεια από την υπηρεσία μετανάστευσης για την πρόσληψη αλλοδαπού (μη πολίτη της ΕΕ), πρέπει εντός μερικών εβδομάδων να δημοσιεύσει αγγελία στα τοπικά μέσα ενημέρωσης σχετικά με την κενή θέση εργασίας για συμπατριώτη του για τη συγκεκριμένη θέση. Μόνο στην περίπτωση που δεν βρεθεί Κύπριος υποψήφιος, χορηγείται άδεια πρόσληψης αλλοδαπού.

Τους τελευταίους 6 μήνες, η κατάσταση όσον αφορά την αναζήτηση εργασίας στην Κύπρο έχει αλλάξει ριζικά.

Έχω ήδη αναφερθεί στις απώλειες θέσεων εργασίας στον τραπεζικό τομέα. Επιπλέον, λόγω της γενικευμένης μείωσης των μισθών, μειώνεται η αγοραστική δύναμη του πληθυσμού. Εάν το 2010 ο μέσος μισθός των ανδρών στην Κύπρο ήταν λίγο πάνω από 2.000 ευρώ, σήμερα ο αριθμός αυτός έχει μειωθεί στα 1.500 ευρώ.

Οι Κύπριοι άρχισαν να κάνουν οικονομίες: αγοράζουν λιγότερα, πηγαίνουν σπανιότερα σε εστιατόρια, μεταφέρουν τα παιδιά τους από ιδιωτικά σχολεία με δίδακτρα σε δωρεάν ελληνικά σχολεία. Εν μέρει για αυτόν τον λόγο κλείνουν επιχειρήσεις εστίασης και καταστρέφονται καταστήματα. Χάνοντας τη δουλειά τους, οι Κύπριοι ζητούν βοήθεια από το κράτος, γεγονός που με τη σειρά του αυξάνει το βάρος στις κοινωνικές δαπάνες του προϋπολογισμού. Συνολικά, για την Κύπρο, η οποία έχει εξαιρετικά υψηλό δημόσιο χρέος, αυτό αποτελεί ένα εξαιρετικά αρνητικό σενάριο.

Λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις συνθήκες, η κυβέρνηση της χώρας έλαβε μια σειρά πρόσθετων μέτρων, τα οποία αναμένεται να μετριάσουν τις αρνητικές συνέπειες της οικονομικής κρίσης. Και ένα από τα πρώτα βήματα ήταν η αυστηροποίηση των απαιτήσεων για την πρόσληψη αλλοδαπών. Ένας γνωστός μου δικηγόρος μου είπε πριν από μερικές ημέρες ότι, κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο μηνών, έλαβε αρνητικές απαντήσεις σε όλες τις αιτήσεις για άδεια εργασίας αλλοδαπών που υποβλήθηκαν μέσω του γραφείου του.

Η σημερινή πραγματικότητα

Από τις δικές μου παρατηρήσεις: το πολυτελές συγκρότημα κατοικιών Aphrodite Hills, στο οποίο διαμένουν κυρίως Άγγλοι λάτρεις του γκολφ, έχει αλλάξει εντελώς το προσωπικό ασφαλείας. Μόλις πριν από δύο μήνες, το προσωπικό της υπηρεσίας ασφαλείας (συνολικά περίπου 15 άτομα) αποτελούταν από ευγενικούς και ευσυνείδητους Άγγλους και Ιρλανδούς. Τώρα το προσωπικό της ασφάλειας έχει αλλάξει κατά 100%, και το συγκρότημα φυλάσσεται αποκλειστικά από Κύπριους.

Η αλυσίδα γαλλικών σχολείων Alliance De Franceas, η οποία διαθέτει παραρτήματα σε όλες τις πόλεις του νησιού, απασχολούσε στο προσωπικό της αρκετές δεκάδες επαγγελματίες γλωσσολόγους — φυσικούς ομιλητές της γλώσσας. Πλέον, οι Γάλλοι καθηγητές αντικαθίστανται από Κύπριους εκπαιδευτικούς. Ανέφερα σκόπιμα παραδείγματα όπου η παρουσία ξένων υπαλλήλων επηρεάζει ριζικά την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, καθώς και την εικόνα της εταιρείας.

Και όμως, τι προσφέρουν σήμερα οι κυπριακοί εργοδότες στους αλλοδαπούς — μη πολίτες της ΕΕ — που επιθυμούν να βρουν εργασία στην Κύπρο; Για να απαντήσουμε, ας ρίξουμε μια ματιά στον κατάλογο των κενών θέσεων εργασίας στην Κύπρο, που έχουν δημοσιευτεί στα τοπικά μέσα ενημέρωσης:

• «Ρωσική επενδυτική εταιρεία αναζητά διοικητικό υπάλληλο-γραμματέα με γνώση ρωσικών και ελληνικών, μισθός — 1.200 ευρώ το μήνα, χωρίς προβλήματα με τη βίζα». Δυστυχώς, η εταιρεία δεν εκδίδει άδεια εργασίας, κάτι που πιθανώς οφείλεται στους πρόσφατους περιορισμούς της υπηρεσίας μετανάστευσης.
• «Ζητείται έμπορος forex με γνώση ρωσικών και αγγλικών, μισθός + προμήθεια. Υπάρχει δυνατότητα έκδοσης εργασιακής βίζας, συνέντευξη στη Μόσχα». Εδώ τα πράγματα φαίνονται πιο αισιόδοξα.
• «Ζητείται λογιστής σε ξένη εταιρεία με γνώση της ρωσικής γλώσσας. Μισθός — 1.300 + 13ος μισθός. Υπάρχει δυνατότητα έκδοσης βίζας εργασίας».
• «Ζητείται διευθυντής με γνώση της ρωσικής γλώσσας για επενδυτική εταιρεία. Υψηλός μισθός + προμήθειες. Χωρίς προβλήματα με τη βίζα». Η θέση αυτή προϋποθέτει την κατοχή κυπριακής υπηκοότητας ή εργασιακής βίζας, την οποία θα πρέπει να εξασφαλίσετε μόνοι σας.
• «Ζητείται προωθητής με γνώση δύο γλωσσών – αγγλικά + ρωσικά. Αμοιβή — 4 ευρώ/ώρα. Υπάρχει δυνατότητα έκδοσης βίζας εργασίας. Ανάλογα με τα αποτελέσματα της συνέντευξης».
• «Ζητείται trader με γνώση της ρωσικής γλώσσας για επενδυτική εταιρεία· εργασία σε βάρδιες με νυχτερινό ωράριο. Μισθός + προμήθειες βάσει των αποτελεσμάτων της συνέντευξης. Υπάρχει δυνατότητα έκδοσης βίζας εργασίας».
• «Ζητείται ειδικός στη βελτιστοποίηση SEO με γνώση ρωσικών και αγγλικών. Η γνώση των ελληνικών θεωρείται πλεονέκτημα. Μισθός — 2.000 ευρώ. Χωρίς προβλήματα με τη βίζα».

Εν κατακλείδι, πρέπει να σημειωθεί ότι υπάρχουν προσφορές στην αγορά εργασίας της Κύπρου για Ρώσους και, αν υπάρχει μεγάλη επιθυμία, μπορεί κανείς να προσπαθήσει να βρει δουλειά. Ωστόσο, αν αποφασίσετε να εργαστείτε στο νησί τα επόμενα 2-3 χρόνια, σας συμβουλεύουμε να λάβετε υπόψη την τρέχουσα κατάσταση, κατανοώντας ότι η επιθυμία του εργοδότη να σας προσλάβει δεν παρέχει καμία εγγύηση για τη χορήγηση αυτού του δικαιώματος από τις μεταναστευτικές αρχές.