Κυπριακό Μουσείο Οίνου

Σήμερα αποφασίσαμε να επισκεφθούμε ένα μοναδικό μέρος – το μοναδικό μουσείο κρασιού στην Κύπρο, στο χωριό Ερίμι (Erimi).

Το 2014, το μουσείο γιόρτασε τη 10η επέτειό του. Η δημιουργία του μουσείου κατέστη δυνατή χάρη στην επίμονη εργασία του Φράνσις και της Αναστασίας Γκάι, οι οποίοι, κατά την περίοδο 1998-2004, πραγματοποίησαν την αναστήλωση και τη διακόσμηση ενός πέτρινου κτιρίου 150 ετών.

Πριν από πολύ καιρό, το κτίριο αυτό λειτουργούσε ως ξενοδοχείο. Εκεί διέμεναν έμποροι που έφερναν κρασί από τα χωριά της Πάφου και το μετέφεραν στη Λεμεσό, η οποία αποτελούσε την κύρια αγορά πώλησης. Με βάση αυτό, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι, για περισσότερα από 100 χρόνια, μέσα στα τείχη αυτού του φιλόξενου σπιτιού έχει καταναλωθεί αρκετό κρασί.

Ερίμι

Σήμερα μπορούμε να ισχυριστούμε με βεβαιότητα ότι το χωριό Ερίμι, όπου βρίσκεται το μουσείο, αποτελούσε κεντρικό σημείο για την καλλιέργεια της αμπέλου και την οινοποιία, όχι μόνο στην Κύπρο, αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Όλοι γνωρίζουν ότι η οινοποιία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας του νησιού, ενώ η ίδια η Κύπρος είναι μία από τις πρώτες χώρες όπου άρχισε η παραγωγή κρασιού.

Το χωριό Ερίμι βρίσκεται σε ιδανική τοποθεσία, στο σταυροδρόμι των οινικών διαδρομών μεταξύ Λεμεσού και Πάφου, σε άμεση γειτνίαση με τον αρχαίο οικισμό Σωτήρα, όπου έχουν ανακαλυφθεί τα αρχαιότερα υπολείμματα σταφυλιών.

Κοντά στο μουσείο βρίσκεται το γνωστό μουσείο Κολόσι, που κάποτε αποτελούσε το αρχηγείο των Ιπποτών του Τάγματος των Σταυροφόρων. Αυτοί ακριβώς οι ιππότες ήταν που άρχισαν να παράγουν το περίφημο κυπριακό κρασί Κομαντάρια – το ποτό των βασιλέων.

Το Μουσείο Οίνου στην Κύπρο

Η έκθεση του μουσείου χωρίζεται σε διάφορες περιόδους: την προϊστορική, τη ρωμαϊκή, τη βυζαντινή και τον Μεσαίωνα.

Στην αίθουσα της προϊστορικής περιόδου μπορείτε να θαυμάσετε αντίγραφα των ψηφιδωτών του Οίκου του Διόνυσου στην Πάφο, τα οποία απεικονίζουν την ιστορία του Ίκαρου και των πρώτων ανθρώπων που δοκίμασαν το κρασί. Στο δεύτερο ψηφιδωτό απεικονίζεται ο θρίαμβος του Διόνυσου.

Το Μουσείο Κυπριακού Κρασιού διαθέτει συλλογή κύπελλων και κανάτων, μερικά από τα οποία χρονολογούνται από το 2300 π.Χ.

Ο διευθυντής του μουσείου, Φράνσις Γκάι, κατά τη διάρκεια της ξενάγησης, θα διηγηθεί μια ενδιαφέρουσα ιστορία σχετικά με το γεγονός ότι οι Έλληνες πάντα αντιμετώπιζαν το κρασί με μεγάλο σεβασμό, γι' αυτό και ήταν αυστηροί απέναντι σε όσους το χρησιμοποιούσαν κατά τρόπο ακατάλληλο.

Κατά τη διάρκεια των γευμάτων στα συμπόσια επιτρεπόταν να πιει κανείς μόνο τέσσερα κύπελλα αραιωμένου κρασιού. Το πρώτο κύπελλο που προσφερόταν στο γεύμα δεν αραιωνόταν, αλλά χυνόταν στο πάτωμα και αποδιδόταν έπαινος στον θεό Διόνυσο. Το δεύτερο ποτήρι σερβιριζόταν αραιωμένο, ώστε οι συμμετέχοντες στο συμπόσιο να μπορούν να έχουν ειλικρινείς συζητήσεις. Το τρίτο ποτήρι προοριζόταν για την προετοιμασία του στομάχου για το κύριο πιάτο, ενώ το τελευταίο χρησίμευε ως σήμα για τη λήξη του συμποσίου και την αποχώρηση για ύπνο.

Στην αίθουσα της ρωμαϊκής και βυζαντινής περιόδου παρουσιάζεται η ιστορία της κατανάλωσης του κρασιού κατά τη χριστιανική εποχή. Όπως μαρτυρούν οι πηγές, τόσο το κρασί όσο και τα σταφύλια αποτελούσαν αναπόσπαστα μέρη της χριστιανικής πίστης. Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί πάντα τιμούσαν την Αγία Τριάδα: τον ευλογημένο άρτο, το λάδι και το κρασί. Άλλωστε, το κρασί συμβολίζει την Ιερή Κοινωνία και το αίμα του Χριστού, ενώ οι αμπελώνες αποτελούν σύμβολο της πίστης στον Θεό και της ειρήνης. Η τοιχογραφία απεικονίζει το Μυστήριο της Θείας Κοινωνίας και το πώς το κρασί μεταμορφωνόταν σε αίμα του Χριστού.

Κατά τον Μεσαίωνα, η Κύπρος πωλήθηκε από τον Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο στους ιππότες του Τάγματος των Ναϊτών, οι οποίοι κυβέρνησαν το νησί μέχρι το 1192, και στη συνέχεια το παρέδωσαν στους Λουιζινιανούς, οι οποίοι σχεδίαζαν να οργανώσουν εδώ στρατιωτική βάση και να ανακαταλάβουν την Ιερουσαλήμ.

Ωστόσο, σοβαρές ενέργειες αναλήφθηκαν μόνο από τον βασιλιά της Κύπρου Πέτρο Α΄ του Λουιζινιάνου, ο οποίος ταξίδεψε στην Ευρώπη αναζητώντας κατανόηση και έγινε δεκτός από τον βασιλιά της Αγγλίας Εδουάρδο Γ΄, ο οποίος προσκάλεσε επίσης σε σύσκεψη τους βασιλείς της Γαλλίας, της Δανίας και της Σκωτίας. Σε εκείνο το δείπνο, οι βασιλείς στο εξωτερικό δοκίμασαν για πρώτη φορά το Κομμανταρία, το οποίο άρχισαν να αποκαλούν «κρασί των βασιλέων». Σύντομα, το ποτό έγινε πολύ δημοφιλές μεταξύ των ευρωπαίων βασιλέων και των αριστοκρατών.

Η επίσημη συνάντηση των βασιλέων αποτυπώθηκε σε πίνακα του διακεκριμένου Άγγλου ζωγράφου Άλμπερτ Σεβαλιέ Τάιλερ. Παρεμπιπτόντως, τα κυπριακά κρασιά σεβαστά πάντα σερβίρονταν πρώτα στα βασιλικά συμπόσια, ενώ ακολουθούσαν τα κρασιά της Μαλβάζιας, της Ιταλίας και της Γαλλίας.

Στην έκθεση του μουσείου παρουσιάζονται επίσης εργαλεία που χρησιμοποιούνταν για την καλλιέργεια της αμπέλου και την παραγωγή κρασιών, καθώς και τυπικά οικιακά γυάλινα σκεύη του 20ού αιώνα.

Αίθουσα γευσιγνωσίας κρασιού

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους επισκέπτες παρουσιάζει η αίθουσα γευσιγνωσίας του Αγίου Ιλλαρίωνα. Εδώ εκτίθενται δείγματα από 38 κυπριακά οινοποιεία. Οι φιάλες κρασιού έχουν τοποθετηθεί σε κόγχες των αρχαίων τοίχων, ενώ το μπαρ αποτελείται από τεράστια βαρέλια κρασιού.

Ακριβώς εδώ οι επισκέπτες μπορούν να χαλαρώσουν και να απολαύσουν υπέροχα κυπριακά κρασιά συνοδευόμενα από ελαφριά ορεκτικά, καθώς και να ενημερωθούν για τις κύριες αμπελουργικές περιοχές του νησιού.

Οι φιλόξενοι οικοδεσπότες θα τους προτείνουν να κάνουν μια βόλτα στην παραδοσιακή εσωτερική αυλή και να γνωρίσουν τον παραδοσιακό εξοπλισμό: τα πέτρινα καζάνια, στα οποία πιέζονταν τα σταφύλια, το αποστακτήριο που χρησιμοποιούνταν για την παρασκευή του ζιβανιού και μερικά αγγεία από κόκκινο πηλό, όπου γινόταν η ζύμωση του κρασιού και τα οποία χρησιμοποιούνταν επίσης για την περαιτέρω αποθήκευσή του.

Οι επισκέπτες μπορούν να επισκεφθούν το μουσείο καθημερινά από τις 9 έως τις 17. Το κόστος της επίσκεψης στο μουσείο, συμπεριλαμβανομένης της ξενάγησης, την προβολή οπτικοακουστικής ταινίας, τη γευσιγνωσία 2 τοπικών κρασιών και Κομμανταρίας με ψωμί και σταφίδες, τυρί χαλούμι και ζελέ από χυμό σταφυλιού (κιόφτερι), καθώς και ζιβάνια – 7 ευρώ ανά άτομο.

Αφήνουμε πίσω μας αυτό το υπέροχο μέρος, όπως πάντα με μια ελαφριά νότα θλίψης και την ελπίδα για σύντομη επιστροφή. Γνωρίζουμε όμως με βεβαιότητα ότι το μικρό νησί της Κύπρου είναι έτοιμο να μας αποκαλύψει ακόμη πολλά ενδιαφέροντα και ασυνήθιστα μέρη.