Σήμερα, ο τουριστικός κλάδος θεωρείται δικαίως ένας από τους κορυφαίους του νησιού. Η ανάπτυξή του έχει πρωταρχική σημασία για την οικονομία της Κύπρου. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του προηγούμενου εξαμήνου (Ιανουάριος–Ιούνιος 2014), οι αισιόδοξες προβλέψεις για την τουριστική αγορά της Κύπρου επιβεβαιώνονται. Ο Κυπριακός Οργανισμός Τουρισμού και άλλες πηγές επισημαίνουν αύξηση της τουριστικής κίνησης το 2014.
Τελευταία στατιστικά στοιχεία
Το 2013, το νησί δέχτηκε σχεδόν 2,5 εκατομμύρια ξένους τουρίστες, ενώ σε σύγκριση με το 2012 παρατηρήθηκε μια μικρή μείωση (2%). Από τους τουρίστες που επισκέφθηκαν το νησί το 2013, την πρώτη θέση κατέλαβαν οι τουρίστες από τη Μεγάλη Βρετανία (37%), ενώ τη δεύτερη θέση οι τουρίστες από τη Ρωσία (25%).
Το 2014, για πρώτη φορά, ο αριθμός των τουριστών από τη Ρωσία ξεπέρασε τον αριθμό των Βρετανών ταξιδιωτών. Επομένως, η τουριστική αγορά της Κύπρου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις τουριστικές ροές από αυτές τις δύο χώρες.
Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, παρατηρείται σημαντική μείωση του αριθμού των τουριστών από τη Μεγάλη Βρετανία: ο αριθμός τους το 2013 μειώθηκε κατά 40% σε σύγκριση με το 2004. Η μείωση της τουριστικής ροής από τη Μεγάλη Βρετανία αντισταθμίζεται εν μέρει από την αύξηση του ποσοστού των Ρώσων τουριστών.
Το 2013, ο αριθμός των Ρώσων τουριστών ανήλθε σε 608.576 άτομα. Παράλληλα, οι ταξιδιώτες από τη Ρωσία παραμένουν στο νησί περισσότερο χρόνο από τους τουρίστες άλλων χωρών και δαπανούν περισσότερα χρήματα για τις διακοπές τους. Κατά μέσο όρο, οι τουρίστες από τη Ρωσία παραμένουν στο νησί 11,6 ημέρες και δαπανούν 899,6 ευρώ ανά άτομο.
Επίσης, σημαντικός αριθμός τουριστών καταφθάνει στην Κύπρο από τη Σουηδία, την Ελλάδα, τη Γερμανία και τη Νορβηγία. Το συνολικό ποσοστό των τουριστών από αυτές τις χώρες ανέρχεται στο 16%.
Η κατάσταση στην τουριστική αγορά της Κύπρου παρουσιάζει έντονο εποχιακό χαρακτήρα. Η περίοδος από τον Νοέμβριο έως τον Μάρτιο θεωρείται «νεκρή». Πολλά ξενοδοχεία και επιχειρήσεις του τουριστικού τομέα κλείνουν αυτή την περίοδο για ανακαίνιση.
Τα τελευταία χρόνια, ο Κυπριακός Οργανισμός Τουρισμού καταβάλλει σημαντικές προσπάθειες για την προώθηση των χειμερινών διακοπών στην Κύπρο. Έτσι, εάν περιοριστεί η εποχική πτώση, οι επιχειρήσεις του τουριστικού τομέα θα έχουν τη δυνατότητα να αποκομίζουν έσοδα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Τα έσοδα από τον τουριστικό κλάδο ανήλθαν το 2013 σε 2.082 εκατ. ευρώ, ποσό κατά 34% υψηλότερο σε σύγκριση με το 2010. Μετά την κρίση του 2013 και την ουσιαστική κατάργηση του υπεράκτιου τραπεζικού μοντέλου της Κύπρου, ο τουριστικός τομέας έγινε η κινητήρια δύναμη της οικονομίας του νησιού. Ωστόσο, στον τουριστικό κλάδο και, ειδικότερα, στον ξενοδοχειακό τομέα, υπάρχουν ορισμένα αρνητικά στοιχεία που επηρεάζουν αρνητικά την ανάπτυξη των επιχειρήσεων.
Υπερεκτίμηση της αξίας των ξενοδοχείων
Πολλοί ιδιοκτήτες ξενοδοχείων εξακολουθούν να μην μπορούν να προσδιορίσουν μια λογική αξία για την περιουσία τους, γεγονός που δυσχεραίνει σημαντικά τη διαδικασία των επενδύσεων στον κλάδο. Η αποτίμηση των ξενοδοχείων πραγματοποιείται με βάση τιμές που προέρχονται από ισολογιστικούς δείκτες, κάτι που είναι λανθασμένο υπό τις παρούσες συνθήκες.
Συγκεκριμένα, στις αρχές του 2013 διέρρευσαν πληροφορίες σχετικά με την πώληση ενός ξενοδοχείου πέντε αστέρων στη Λεμεσό, με 255 δωμάτια. Η αρχική τιμή είχε καθοριστεί στα 90 εκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, η εν λόγω αποτίμηση δεν είναι βάσιμη, καθώς οι επενδύσεις σε μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσαν να αποσβεστούν μόνο μετά από 12-15 χρόνια. Επιπλέον, η πρόσφατη πώληση του μεριδίου (50%) του ξενοδοχείου Le Meridien έναντι 20 εκατ. ευρώ καταδεικνύει το μέγεθος της πτώσης των τιμών.
Ανεπαρκής πληρότητα των ξενοδοχείων
Η πληρότητα των ξενοδοχείων στην Κύπρο είναι αρκετά χαμηλή. Κατά μέσο όρο, το ποσοστό πληρότητας των δωματίων των ξενοδοχείων του νησιού ανέρχεται σε περίπου 50% ετησίως. Συνολικά, στην Κύπρο υπάρχουν επίσημα καταχωρημένα 85.956 καταλύματα, συμπεριλαμβανομένων τόσο μεγάλων ξενοδοχείων όσο και μίνι-ξενοδοχείων.
Η μεγαλύτερη συγκέντρωση καταλυμάτων παρατηρείται στην Πάφο και στην Αγία Νάπα – Πρωταρά. Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Λεμεσός. Υποθέτοντας ότι κάθε ξενοδοχείο λειτουργεί 12 μήνες το χρόνο, θεωρητικά η συνολική χωρητικότητά τους ανέρχεται σε 31,37 εκατομμύρια διανυκτερεύσεις.
Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία που συλλέχθηκαν, ο αριθμός των διανυκτερεύσεων σε αδειοδοτημένες εγκαταστάσεις ανήλθε σε 14,75 εκατομμύρια διανυκτερεύσεις. Κατά συνέπεια, κατά τη διάρκεια του έτους τα ξενοδοχεία παρουσίασαν πληρότητα 46,5%. Το υψηλότερο ποσοστό πληρότητας παρατηρείται στην Πάφο και την Αγία Νάπα, ενώ το χαμηλότερο στα ορεινά ξενοδοχεία και στη Λευκωσία.
Η πλειοψηφία των ξενοδοχείων αναψυχής κλείνουν για ανακαίνιση κατά την περίοδο από τα μέσα Οκτωβρίου έως τις αρχές Απριλίου. Αυτό σημαίνει ότι, εξαιρουμένων αυτών των χωρητικοτήτων, το ποσοστό πληρότητας στα ξενοδοχεία της Κύπρου ανέρχεται σε 75-80%.
Υψηλό επίπεδο σταθερών εξόδων
Ένα από τα βασικά προβλήματα των Κυπρίων ξενοδόχων είναι το υψηλό κόστος διαμονής των τουριστών. Τα εν λόγω έξοδα περιλαμβάνουν: το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας, τους φόρους ακίνητης περιουσίας (οι νέοι συντελεστές θεσπίστηκαν το 2013), τα εισαγόμενα τρόφιμα, τα σημαντικά έξοδα εργατικού δυναμικού, καθώς και πρόσθετα έξοδα λόγω της υψηλής συναλλαγματικής ισοτιμίας του ευρώ.
Τα σημαντικά έξοδα για την αγορά και τη διανομή εισαγόμενων προϊόντων καθιστούν τα κυπριακά ξενοδοχεία ανεπαρκώς ανταγωνιστικά σε σύγκριση με τα ξενοδοχεία στην Ελλάδα, την Τουρκία και την Ισπανία, όπου υπάρχουν καλύτερες δυνατότητες για εγχώρια παραγωγή προϊόντων. Το υψηλό κόστος του προσωπικού οφείλεται στο γεγονός ότι πολλοί Κύπριοι δεν επιθυμούν να εργάζονται σε απλές θέσεις στον ξενοδοχειακό κλάδο, με αποτέλεσμα το μεγαλύτερο μέρος των ξενοδοχείων να αναγκάζεται να προσλαμβάνει αλλοδαπούς υπαλλήλους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το επίπεδο των μισθών των υπαλλήλων των ξενοδοχείων να είναι αρκετά υψηλό, ειδικά σε σύγκριση με άλλες μεσογειακές χώρες.
Το πρόβλημα της παράνομης διαμονής των τουριστών
Ένα ακόμη πρόβλημα της κυπριακής ξενοδοχειακής αγοράς είναι η διαμονή τουριστών σε καταλύματα που δεν είναι επίσημα καταχωρημένα. Σύμφωνα με στοιχεία του Κυπριακού Οργανισμού Τουρισμού, σημαντικός αριθμός βιλών και πολυκατοικιών που έχουν κατασκευαστεί ενοικιάζονται παράνομα σε τουρίστες μέσω του διαδικτύου.
Ακόμη και σε ιστότοπους όπως το Booking.com προσφέρονται επιλογές διαμονής σε καταλύματα που δεν διαθέτουν άδεια. Προς το παρόν, το συγκεκριμένο πρόβλημα είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστεί, καθώς οι αρμόδιοι δεν διαθέτουν ούτε τις εξουσίες ούτε τους πόρους για να προσφύγουν στη δικαιοσύνη εναντίον των ιδιοκτητών ακινήτων που τα ενοικιάζουν παράνομα.
Εν κατακλείδι
Η θέσπιση νόμων που θα επιτρέπουν επενδύσεις στην οικονομία με σκοπό την απόκτηση κυπριακής υπηκοότητας μπορεί να έχει θετική επίδραση στην ανάπτυξη του ξενοδοχειακού κλάδου του νησιού. Ωστόσο, οι επενδυτές πρέπει να έχουν κατά νου ότι, πριν αποφασίσουν να επενδύσουν, είναι απαραίτητο να πραγματοποιήσουν ενδελεχή αξιολόγηση του ακινήτου, να καθορίσουν στρατηγικά και επιχειρησιακά σχέδια και να διαθέτουν επαρκή κεφάλαια για την ανάπτυξη της επιχείρησης.
