Όχι μια συνηθισμένη ημέρα γενεθλίων

Ή πώς η Κύπρος γίνεται το νέο σπίτι

«Αν θέλεις να γνωρίσεις καλύτερα τους ανθρώπους, δες πώς γιορτάζουν», άκουσα κάποτε αυτή τη σκέψη, στην οποία δεν έδωσα ιδιαίτερη σημασία. Ο άνθρωπος αποκαλύπτεται μέσα από τη δημιουργία και τη δουλειά, σκεφτόμουν. Η χθεσινή μέρα άλλαξε ριζικά τις απόψεις μου σχετικά με αυτό το θέμα και με έκανε να σκεφτώ βαθιά για τη ζωή. Για τη ζωή στην Κύπρο…

Τα γενέθλια του αγαπημένου μου παιδιού. Πώς τα γιορτάζουν στη Ρωσία; Μπορώ να διακρίνω τρεις βασικούς τρόπους εορτασμού. Ο πρώτος – ο πιο απλός, που προέρχεται ακόμα από τη σοβιετική εποχή. Οι γονείς του «νεογέννητου» προσκαλούν τους φίλους τους και στρώνουν το τραπέζι σαν να είναι «πρωτοχρονιάτικο γεύμα» — το 90% των προσπαθειών για την προετοιμασία της «εκδήλωσης» αφιερώνεται στην αγορά τροφίμων, στο ψήσιμο της πάπιας, στο γέμισμα των αυγών κ.λπ. Οι καλεσμένοι έρχονται μαζί με παιδιά διαφόρων ηλικιών, δίνουν δώρα, συγχαίρουν… Όσο όλοι είναι νηφάλιοι, όλα είναι ευπρεπή, αξιοπρεπή και λίγο συγκρατημένα. Τα παιδιά συχνά τα στέλνουν σε άλλο δωμάτιο, όπου έχει στρωθεί και γι’ αυτά τραπέζι – με το απαραίτητο παιδικό σαμπάνια και τα επίσης απαραίτητα εκπληκτικά ορεκτικά σε κρυστάλλινα σκεύη.

– Μαμά, μαμά, εκεί δεν με αφήνουν να παίξω κρυφτό, — τραβάει η μικρή κοπέλα τη μαμά από το μανίκι.

– Πήγαινε, κοριτσάκι μου, πες τους να σε αφήσουν να παίξεις κρυφτό ή να παίξεις κάτι άλλο, — η μαμά δεν έχει χρόνο, έχει ήδη «πιει» μερικά ποτήρια και ανυπομονεί να φλερτάρει με τον συνάδελφο του άντρα της, που κάθεται δίπλα της. Δεν έβαλε άδικα το καλύτερό της φόρεμα, και μάλιστα πήγε και στο κομμωτήριο;!

Η ατμόσφαιρα ζεσταίνεται, οι προπόσεις διαδέχονται η μία την άλλη – όλες για τα παιδιά και τους γονείς τους και στο τέλος – ΧΟΡΟΙ! Οι ενήλικες διασκεδάζουν και θα είναι καλό αν θυμηθούν τα παιδιά την ώρα του επιδόρπιου, όταν έρθει η ώρα να ανάψουν τα κεράκια στην τούρτα…

Η δεύτερη επιλογή – υψηλού προϋπολογισμού. Νοικιάζεται αίθουσα στο «Βίκινγκ», επαγγελματίες κλόουν, σόου με πύθωνα και καταπίνων φωτιάς, επαγγελματικός φωτισμός και μουσική, τα παιδιά κάθονται στο δικό τους τραπέζι, οι ενήλικες στο δικό τους. Προπόσεις, συγχαρητήρια, φωτογραφίες… Τα παιδιά φορούν πανάκριβα κοστούμια και φορέματα, το ίδιο και οι μαμάδες τους, ενώ οι μπαμπάδες συγκρίνουν διακριτικά μεταξύ τους τα κλειδιά των αυτοκινήτων τους, που βρίσκονται πάνω στο τραπέζι δίπλα στα κινητά τους. Σημαντικές συζητήσεις στα παρασκήνια – γνωριμίες, επαγγελματικές κάρτες, επιεικείς ματιές… Το σόου συνεχίζεται, τα παιδιά κοιτάζουν τον πύθωνα, οι μαμάδες τον καταπίνων φωτιάς, οι μπαμπάδες παραγγέλνουν ουίσκι… Πόσο μου είναι αποπνικτικά και θλιβερά τέτοιες εκδηλώσεις.

Μερικοί γονείς αναλαμβάνουν οι ίδιοι το ρόλο των ψυχαγωγών, οργανώνοντας κουκλοθέατρο για τα παιδιά και εμπλέκοντας τους καλεσμένους στη διαδικασία. Αλλά τότε οι οικοδεσπότες είναι απασχολημένοι, οι καλεσμένοι βαριούνται, και τα παιδιά διασκεδάζουν μόνο όταν οι γονείς ξέρουν να οργανώσουν μια γιορτή.

Δεν πίστευα ότι ένα πάρτι γενεθλίων μπορούσε να είναι διαφορετικό. Όπως αυτό…

Η Σιμόνη – η κόρη της Ρωσίδας Ίννας και του Κύπριου Γιάννου – έγινε πέντε ετών. Οι γονείς συγκέντρωσαν όλους τους συμμαθητές της κόρης τους μαζί με τους γονείς τους, καθώς και τους συγγενείς και τους φίλους τους, σε μια μικρή ελληνική ταβέρνα. Ήταν – σαν να το είχαν παραγγείλει – η πρώτη ζεστή, πραγματικά καλοκαιρινή μέρα μετά από μια εβδομάδα κρύου και βροχών. Η ταβέρνα βρίσκεται στο δρόμο προς την αξιοπρεπή περιοχή Πέια, στα προάστια της Πάφου. Από εδώ ανοίγεται υπέροχη θέα στη θάλασσα. Στον χώρο υπάρχει υπαίθρια παιδική χαρά. Η παιδική ψυχαγωγός Ιρίνα βρίσκεται ήδη στη θέση της. Ασχολείται με τα παιδιά, ενώ οι γονείς περιεργάζονται τον χώρο, γνωρίζονται και συνομιλούν. Μέσα στο κατάστημα, σε ένα τραπέζι, κάθονται η γιαγιά και ο παππούς της Σιμόνας. Φαίνονται σαν συνηθισμένοι συνταξιούχοι. Είχα δει τον παππού μερικές φορές – μερικές φορές παίρνει τη μικρή Σιμόνα από το σχολείο. Αποδείχθηκε ότι ο παππούς δεν ήταν άλλος από τον προσωπικό φρουρό του ίδιου του αρχιεπισκόπου Μακαρίου – του πρώτου προέδρου της Κύπρου.

Φτάνουν νέοι καλεσμένοι. Δώρα, ευχές, αστεία, γέλια. Ο Στάς με τη σύζυγό του και την κόρη τους. Γνωριζόμαστε, ανταλλάσσουμε χειραψίες. Καμία αμηχανία, παρά την εγγενή μου εσωστρέφεια. Κανείς δεν εισβάλλει στην ψυχή σου – με τι ασχολείσαι, πού μένεις, γιατί είσαι στην Κύπρο – πολλοί εδώ έχουν μια περίπλοκη ιστορία – γιατί να κάνεις περιττές ερωτήσεις; Δεν είδα ούτε μία φορά κλειδιά αυτοκινήτου πάνω στο τραπέζι ή στα χέρια κάποιου. Γιατί; Είναι ούτως ή άλλως ξεκάθαρο ότι οι άνθρωποι έχουν τρόπους να επιβεβαιώσουν τον εαυτό τους. Η Κύπρος δεν είναι τέτοιο μέρος. Εδώ δεν έρχονται για να επιδεικνύονται, αλλά για την ηρεμία και την άνετη, διακριτική αξιοπρέπεια. Ελάχιστο μακιγιάζ στις κυρίες, ελάχιστα κοσμήματα, απουσία φανταχτερών ενδυμάτων. Για ποιο λόγο; Ο Στάς εργάζεται στο Ναριαν-Μάρε, ονειρεύεται να τελειώσει επιτέλους τις υποθέσεις του στη Ρωσία και να μετακομίσει εδώ – στην Κύπρο, όπου ζουν η γυναίκα και η κόρη του. Μιλάμε σαν παλιοί φίλοι, αν και γνωριστήκαμε πριν από λίγα λεπτά. Πάνω στο τραπεζάκι μέσα στο μαγαζί υπάρχουν μπουκάλια με κρασί, ο μπάρμαν προσφέρει μπύρα. Ούτε κρύσταλλα, ούτε φουά γκρα, ούτε εκλεκτά εδέσματα. Γιατί; Είναι γιορτή για τα παιδιά! Το εκλεκτό εδώ είναι η Ιρίνα, που κάνει τη δουλειά της με μαεστρία. Τα παιδιά ανταγωνίζονται, πηδούν σε σάκους, και το πιο σημαντικό – ΓΕΛΟΥΝ!

Έρχεται η ώρα του φαγητού. Τα παιδιά έχουν το δικό τους τραπέζι, και η Ιρίνα στήνει από το πλάι μια αυτοσχέδια σκηνή κουκλοθέατρου. Τα παιδιά τρώνε. Το φαγητό είναι απλούστατο: λαχανικά, πατάτες τηγανητές, πίτσα, σουβλάκι με χοιρινό και κοτόπουλο, σπιτικά μπιφτέκια. Το φαγητό δεν είναι το κύριο θέμα, το κύριο θέμα είναι η παράσταση! Η Ιρίνα ξεκινά τη μαγική παράσταση! Οι γονείς είναι ήρεμοι – μπορούν να χαλαρώσουν και να συζητήσουν. Συζητάμε με τον Γιάνους και την Ίννα – η συζήτηση γίνεται ταυτόχρονα στα ρωσικά και στα αγγλικά – είναι αστείο. Είναι αστείο, διασκεδαστικό και ενδιαφέρον, και δεν χρειάζονται πλούσια ορεκτικά, βότκα και προπόσεις. Να το – απλή, ζωντανή επικοινωνία. Απλό, ποιοτικό φαγητό και, το πιο σημαντικό, τα ΠΑΙΔΙΑ: είναι ευτυχισμένα, τα μάτια τους λάμπουν, γελάνε.

Ο ήλιος κλίνει προς το ηλιοβασίλεμα, χρωματίζοντας το δωμάτιο με φανταστικές ροζ αποχρώσεις. Ήρθε η ώρα για την τούρτα, την οποία φέρνει τελετουργικά ο ιδιοκτήτης του μαγαζιού. Η μουσική και οι συζητήσεις σιγούν. Όλα είναι έτοιμα… Ακούγονται μερικές κροτίδες, γεμίζοντας τα πάντα γύρω με λαμπερά κομφετί, και η εορτάζουσα σβήνει το κεράκι. Θόρυβος, φασαρία, γέλια! Ο ιδιοκτήτης κόβει την τούρτα – πρώτα στα παιδιά, μετά στους ενήλικες. Και πάλι παιχνίδια. Ο ήλιος έδυσε, έξω έκανε δροσιά και τα παιχνίδια μεταφέρθηκαν στο εσωτερικό του χώρου. Τα παιδιά τρέχουν ανάμεσα στους ενήλικες, τα μάτια των γονιών λάμπουν από χαρά. Είμαστε κουρασμένοι, κουρασμένοι από τη χαρά και τα θετικά συναισθήματα. Ώρα να γυρίσουμε σπίτι. Ανταλλάσσουμε αριθμούς τηλεφώνου με τους νέους φίλους – σίγουρα θα ξανασυναντηθούμε – στο σχολείο, σε κάποια ήσυχη ταβέρνα για ένα φλιτζάνι καφέ ή ένα ποτήρι μπύρα. Η Κύπρος διαλέγει μόνη της τους φίλους της – εδώ μένουν μόνο όσοι αγάπησαν το νησί, το αγάπησαν όπως είναι, αγάπησαν τους ντόπιους, την τοπική κουλτούρα, σέβονται την πλούσια και δραματική ιστορία της και… ΈΧΟΥΝ ΉΔΗ βρει τον εαυτό τους.