Η κυπριακή Προεδρία της ΕΕ προωθεί περιορισμούς για τις PFAS στο νερό, ενόψει της θέσπισης κανόνων για τις συσκευασίες

Λευκωσία, Κύπρος. Στις 30 Ιουνίου η Κύπρος ολοκλήρωσε την προεδρία της στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφού έλαβε μια σειρά μέτρων για την προστασία του περιβάλλοντος, μεταξύ των οποίων και η έγκριση οδηγίας που καθορίζει ανώτατα όρια ρύπανσης για μια ομάδα χημικών ουσιών που περιέχουν PFAS, στα επιφανειακά και υπόγεια ύδατα.

Οδηγία για τη ρύπανση των υδάτων

Τον Φεβρουάριο του 2026, κατά τη διάρκεια της κυπριακής προεδρίας, το Συμβούλιο ενέκρινε την από καιρό αναμενόμενη οδηγία, η οποία θέτει σε ισχύ τα όρια της ΕΕ για τη ρύπανση των επιφανειακών υδάτων από την ομάδα των PFAS, που συχνά αποκαλούνται «αιώνιες χημικές ουσίες», και θεσπίζει ρυθμίσεις για τις ουσίες αυτές όσον αφορά τα υπόγεια ύδατα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επικύρωσε τη συμφωνία λίγες εβδομάδες αργότερα.

Η υπουργός Γεωργίας και Περιβάλλοντος Μαρία Παναγιώτου δήλωσε ότι η ποιότητα του νερού αποτελεί «κύρια προτεραιότητα» της προεδρίας.

Τα PFAS είναι συνθετικές χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται λόγω της αντοχής τους στο λίπος, το νερό και τους λεκέδες. Η αντοχή τους σημαίνει ότι μπορούν να συσσωρεύονται στο έδαφος, στο νερό, στα τρόφιμα και στον ανθρώπινο οργανισμό για δεκαετίες. Οι ρυθμιστικές αρχές συνδέουν τη μακροχρόνια έκθεση σε ορισμένα PFAS με την ανάπτυξη καρκίνου, γενετικές βλάβες, διαταραχές της αναπαραγωγικής λειτουργίας και βλάβες στα εσωτερικά όργανα.

Περίπου το 46% των επιφανειακών υδάτων της Ευρώπης και το ένα τέταρτο των υπόγειων υδάτων της έχουν μη ικανοποιητική χημική σύνθεση.

Περιορισμοί στη συσκευασία

Ο κανονισμός για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασιών, ο Κανονισμός (ΕΕ) 2025/40, θα εφαρμόζεται άμεσα σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, χωρίς να απαιτείται τροποποίηση της νομοθεσίας της Κύπρου.

Από τις 12 Αυγούστου 2026, οι συσκευασίες που προορίζονται να έρχονται σε επαφή με τρόφιμα και περιέχουν PFAS σε ποσότητες που υπερβαίνουν τα καθορισμένα όρια δεν θα μπορούν να διατίθενται στην αγορά της ΕΕ. Το μέτρο αυτό δεν προβλέπει μεταβατική περίοδο για τα υπάρχοντα αποθέματα. Αυτό αφορά τους κατασκευαστές, τους εισαγωγείς, τα σούπερ μάρκετ, τα αρτοποιεία, τα καφέ, τις εταιρείες διανομής, τα ξενοδοχεία και τις επιχειρήσεις εστίασης, οι οποίοι θα πρέπει να διαθέτουν τεκμηρίωση από τον προμηθευτή για την επιβεβαίωση της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις.

Η απόφαση θεσπίζει επίσης μέτρα που αποσκοπούν στη μείωση της ποσότητας των συσκευασιών μίας χρήσης. Από τις 12 Φεβρουαρίου 2027, τα καταστήματα που πωλούν φαγητό σε πακέτο πρέπει να επιτρέπουν στους πελάτες να χρησιμοποιούν τα δικά τους ποτήρια χωρίς επιπλέον χρέωση σε σύγκριση με τα ποτήρια μίας χρήσης.

Από τις 12 Φεβρουαρίου 2028, τα εν λόγω καταστήματα θα πρέπει να προσφέρουν συσκευασίες πολλαπλών χρήσεων μέσω συστήματος επιστροφής ή κατάθεσης. Από την 1η Ιανουαρίου 2030, θα απαγορευτούν οι πλαστικές συσκευασίες μίας χρήσης για τρόφιμα και ποτά που καταναλώνονται εντός των εγκαταστάσεων.

Εξαίρεση για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις

Η απαίτηση για επαναχρησιμοποιούμενες συσκευασίες από το 2028 δεν ισχύει για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις με λιγότερους από 10 υπαλλήλους και ετήσιο κύκλο εργασιών ή ενεργητικό κάτω των 2 εκατομμυρίων ευρώ.

Στην Κύπρο, πολλά καφέ, περίπτερα, μπαρ και επιχειρήσεις που πωλούν φαγητό σε πακέτο αποτελούν μικροεπιχειρήσεις. Μεταξύ των μεγάλων επιχειρήσεων που υπόκεινται στην απαίτηση αυτή συγκαταλέγονται τα ξενοδοχεία και οι αλυσίδες καταστημάτων, ενώ πολλά μικρά ανεξάρτητα καταστήματα εξαιρούνται από την απαίτηση αυτή.