Βυζαντινός ναός και δεξαμενή επεξεργασίας πηλού ήρθαν στο φως σε ανασκαφές στην επαρχία Λάρνακας

Λάρνακα, Κύπρος. Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν μια βυζαντινή εκκλησία και μια δεξαμενή επεξεργασίας πηλού κατά τη διάρκεια ανασκαφών στις περιοχές Κοφίνου-Αγίου Ηρακλείου και Μενόγια-Λίμνης στην επαρχία Λάρνακας, όπως ανακοίνωσε τη Δευτέρα η Υπηρεσία Αρχαιοτήτων.

Η εκκλησία στο Κοφίνου-Άγιος Ηράκλειος

Η Υπηρεσία ανέφερε ότι η ανασκαφή αποκάλυψε ένα σχεδόν πλήρες δάπεδο από μεγάλες πλάκες γύψου και προσδιόρισε τη θέση όπου βρισκόταν κάποτε το τέμπλο, όπως υποδεικνύουν λωρίδες ασβεστοκονιάματος στο δάπεδο. Το μονόκλιτο κτίσμα είναι μια συμπαγής εκκλησία τύπου «σταυρού εν τετραγώνου» με έξι κίονες, που χτίστηκε μεταξύ του 8ου και του 10ου αιώνα μ.Χ.

Μεταξύ των σημαντικών ευρημάτων στο εσωτερικό της εκκλησίας, η οποία είχε αποκαλυφθεί εν μέρει και στο παρελθόν, η υπηρεσία ανέφερε έναν θόλο με καμπύλα βούσουρα που αποτελούν μέρος του τυμπάνου του θόλου, καθώς και ένα τετράγωνο άνοιγμα που σχηματίζεται από το δεύτερο και το τρίτο ζεύγος πιλάστων.

Στα κάτω τμήματα του νότιου τοίχου βρέθηκαν θραύσματα μη παραστατικών τοιχογραφιών. Μοιάζουν με μαρμάρινη επένδυση, με κόκκινες και πράσινες λωρίδες σε λευκό φόντο, γεγονός που υποδηλώνει εκτεταμένη διακόσμηση. Στο ιερό εντοπίστηκε επίσης μια μικρότερη δευτερεύουσα αψίδα, χτισμένη εντός της μεγαλύτερης αψίδας της αρχικής πρώιμης βυζαντινής βασιλικής.

Κατάρρευση, μεταγενέστερη χρήση και ταφές

Τα κεραμικά ευρήματα από τα στρώματα της κατάρρευσης χρονολογούν την εγκατάλειψη και τη μερική κατάρρευση της εκκλησίας στα μέσα του 14ου αιώνα. Οι εστίες, τα μαγειρικά σκεύη και τα οστά ζώων που βρέθηκαν στα συντρίμμια υποδηλώνουν ότι ο ερειπωμένος χώρος εξυπηρετούσε μη λειτουργικούς σκοπούς από τα τέλη του 14ου έως τα μέσα του 16ου αιώνα.

Μια τάφρος στα νοτιοανατολικά του εξωτερικού της εκκλησίας επιβεβαίωσε ότι η γύρω περιοχή χρησιμοποιήθηκε για ταφές κατά τον Ύστερο Μεσαίωνα. Από εκεί ανασύρθηκαν διάσπαρτα ανθρώπινα οστά, μια ταφική πλάκα και κεραμικά του 15ου και 16ου αιώνα.

Τέσσερις φάσεις κατασκευής

Η προκαταρκτική χρονολόγηση του συγκροτήματος υποδηλώνει τέσσερις διαδοχικές φάσεις:
η πρώτη είναι μια πρώιμη βυζαντινή τρίκλιτη βασιλική από τα τέλη του 6ου έως τις αρχές του 7ου αιώνα·
η δεύτερη είναι μια συμπαγής εκκλησία με τρούλο και σχήμα σταυρού εν τετραγώνω, που χτίστηκε πάνω από τον κεντρικό κλίτος της βασιλικής μεταξύ του 8ου και του 10ου αιώνα·
η τρίτη είναι μια περίοδος ταφικής και οικιακής δραστηριότητας μετά την κατάρρευση της εκκλησίας, από τα μέσα του 14ου έως τα μέσα του 16ου αιώνα·
η τέταρτη είναι το μικρό παρεκκλήσι του Αγίου Ηράκλειου με κυλινδρική θόλο, που χτίστηκε πάνω στο μεσαίο τμήμα του νάρθηκα της βασιλικής μετά τον 16ο αιώνα.

Το τμήμα ανέφερε ότι είναι η πρώτη φορά στην Κύπρο που έχει τεκμηριωθεί αρχαιολογικά ένα οργανωμένο νεκροταφείο σε συνεχή χρήση από τον 6ο έως τον 16ο αιώνα, μαζί με στοιχεία λατρευτικής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια των ταραχώδεις 8ου έως 10ου αιώνων.

Εργαστήριο κεραμικής στη Μενόια-Λίμνες

Στη Μενοΐα-Λίμνες, πέντε νέες τάφροι διεύρυναν σημαντικά τις γνώσεις μας για το πρώιμο βυζαντινό εργαστήριο κεραμικής. Σύμφωνα με το τμήμα, η πιο σημαντική ανακάλυψη της περιόδου ήταν μια χτιστή δεξαμενή επεξεργασίας πηλού, κατασκευασμένη απευθείας πάνω στο φυσικό βράχο. Στο εσωτερικό της υπήρχαν εναλλασσόμενα στρώματα καθαρού πηλού και κοσκινισμένης γης.

Το τμήμα ανέφερε ότι η δεξαμενή αποτελεί την πρώτη άμεση αρχαιολογική απόδειξη στην Κύπρο για μέρος της παραγωγικής διαδικασίας σε ένα προ-σύγχρονο εργαστήριο κεραμικής.