
Ελέγχθηκε: 25 Οκτωβρίου 2026.
Τα Βαρώσια (Varosha) είναι η νότια συνοικία της Αμμοχώστου στον κόλπο, δίπλα στην παλιά πόλη. Ως τον Αύγουστο του 1974 ήταν παραθεριστική περιοχή με ξενοδοχεία κατά μήκος της παραλίας. Μετά την τουρκική εισβολή οι κάτοικοι κατέφυγαν αλλού, και η περιοχή περιφράχθηκε και έμεινε έρημη για δεκαετίες.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ επιβεβαιώνει το καθεστώς των Βαρωσίων όπως ορίζεται από τα ψηφίσματά του. Με το ψήφισμα 550 του 1984 το Συμβούλιο έκρινε απαράδεκτες τις απόπειρες εποικισμού οποιουδήποτε τμήματος των Βαρωσίων από άλλους εκτός των κατοίκων τους και ζήτησε τη μεταβίβαση της περιοχής στη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών.
Από τον Οκτώβριο του 2020 η τουρκική πλευρά άνοιξε μέρος της περίκλειστης περιοχής. Το Συμβούλιο Ασφαλείας ζήτησε να ανατραπούν αυτά τα βήματα, ενώ ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ χαρακτήρισε το περαιτέρω άνοιγμα που ανακοινώθηκε τον Ιούλιο του 2021 απαράδεκτη μονομερή απόφαση αλλαγής του καθεστώτος των Βαρωσίων. Ακολουθούν η ιστορία της περιοχής και οι θέσεις του ΟΗΕ, της ΕΕ και της Κυπριακής Δημοκρατίας για το καθεστώς της.
Τα Βαρώσια είναι τμήμα της πόλης της Αμμοχώστου, ο δήμος της οποίας, σύμφωνα με την Ένωση Δήμων Κύπρου, είναι ένας από τους εννέα δήμους υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή από το 1974. Ο δήμος διατηρεί τη νομική του υπόσταση, ενώ ο δήμαρχος και το δημοτικό του συμβούλιο λειτουργούν προσωρινά στις ελεύθερες περιοχές.
Ως το 1974 τα Βαρώσια αναπτύσσονταν ως το σύγχρονο τμήμα της Αμμοχώστου έξω από τα μεσαιωνικά τείχη: είχαν κατοικημένους δρόμους, καταστήματα και ξενοδοχεία πάνω στην παραλία. Τον Αύγουστο του 1974, στη δεύτερη φάση της τουρκικής επίθεσης, οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την περιοχή, πιστεύοντας ότι θα επιστρέψουν.
Δεν τους επετράπη να επιστρέψουν. Η περιοχή περιφράχθηκε και για πολλά χρόνια σε αυτήν έμπαινε μόνο ο στρατός. Γι’ αυτό τα Βαρώσια αποκαλούνται συχνά «πόλη-φάντασμα», όμως αυτό είναι περιγραφή και όχι νομικό καθεστώς: το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ επιβεβαιώνει ότι το καθεστώς της περιοχής ορίζεται από τα ψηφίσματά του, κυρίως τα 550 και 789.
Το ψήφισμα 550 του Συμβουλίου Ασφαλείας υιοθετήθηκε στις 11 Μαΐου 1984. Το Συμβούλιο εξέφρασε βαθιά ανησυχία για τις απειλές εποικισμού των Βαρωσίων από άλλους εκτός των κατοίκων τους, έκρινε τέτοιες απόπειρες απαράδεκτες και ζήτησε τη μεταβίβαση της περιοχής στη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών. Το ψήφισμα υπερψήφισαν 13 μέλη του Συμβουλίου.
Στο ψήφισμα 789 της 25ης Νοεμβρίου 1992, το Συμβούλιο Ασφαλείας, στο πλαίσιο των μέτρων ενίσχυσης της εμπιστοσύνης, κάλεσε να επεκταθεί η ζώνη που βρίσκεται υπό τον έλεγχο των ειρηνευτικών δυνάμεων του ΟΗΕ, ώστε να περιλαμβάνει και τα Βαρώσια. Αυτό σημαίνει ότι η περιοχή δεν βρισκόταν υπό τον έλεγχο του ΟΗΕ, και όχι το αντίθετο, όπως μερικές φορές γράφεται.
Ούτε η μεταβίβαση των Βαρωσίων στη διοίκηση του ΟΗΕ ούτε η επέκταση της ζώνης των ειρηνευτικών δυνάμεων σε αυτά έγιναν ποτέ. Το 2021 η Ευρωπαϊκή Ένωση ζήτησε επιπλέον να αρθούν αμέσως οι περιορισμοί στην ελευθερία κινήσεων της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ στα Βαρώσια.
Στις 6 Οκτωβρίου 2020 στην Άγκυρα ανακοινώθηκε το άνοιγμα της ακτής των Βαρωσίων. Ήδη στις 9 Οκτωβρίου το Συμβούλιο Ασφαλείας, με δήλωση του Προέδρου του (S/PRST/2020/9), εξέφρασε βαθιά ανησυχία για την ανακοίνωση, ζήτησε την ανατροπή της και την αποφυγή μονομερών ενεργειών που θα μπορούσαν να αυξήσουν την ένταση.
Στην ίδια δήλωση το Συμβούλιο επιβεβαίωσε το καθεστώς των Βαρωσίων όπως ορίζεται από προηγούμενα ψηφίσματα, μεταξύ των οποίων τα 550 και 789, και τόνισε ότι δεν πρέπει να γίνει καμία ενέργεια σχετικά με τα Βαρώσια που δεν συνάδει με αυτά τα ψηφίσματα.
Στη συνέχεια, σύμφωνα με δημοσιεύματα του Τύπου, τμήμα της ακτής και μεμονωμένοι δρόμοι της περίκλειστης περιοχής άνοιξαν για επισκέπτες από την τουρκική πλευρά. Η Κυπριακή Δημοκρατία, ο ΟΗΕ και η ΕΕ θεωρούν ότι τα βήματα αυτά αντιβαίνουν στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Στις 20 Ιουλίου 2021, η ηγεσία της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων ανακοίνωσε το περαιτέρω άνοιγμα τμήματος της περιφραγμένης περιοχής. Σύμφωνα με τις Ειδήσεις του ΟΗΕ, που επικαλούνται δημοσιεύματα του Τύπου, η τουρκοκυπριακή πλευρά σκόπευε να μετατρέψει μια έκταση 1,35 τετραγωνικών μιλίων από στρατιωτική σε πολιτική διοίκηση και να την ανοίξει για πιθανή κατοίκηση.
Στις 23 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο Ασφαλείας, με δήλωση του Προέδρου του (S/PRST/2021/13), καταδίκασε την ανακοίνωση και ζήτησε να εγκαταλειφθεί αμέσως αυτή η πορεία και να ανατραπούν όλα τα βήματα που έγιναν για τα Βαρώσια από τον Οκτώβριο του 2020. Το Συμβούλιο επανέλαβε ότι κάθε απόπειρα εποικισμού οποιουδήποτε τμήματος των Βαρωσίων από άλλους εκτός των κατοίκων τους είναι απαράδεκτη.
Ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ, Ζοζέπ Μπορέλ, σε δήλωσή του στις 20 Ιουλίου 2021, χαρακτήρισε τα μέτρα που ανακοινώθηκαν ως απαράδεκτη μονομερή απόφαση για την αλλαγή του καθεστώτος των Βαρωσίων. Τόνισε ότι η ΕΕ εξακολουθεί να θεωρεί την κυβέρνηση της Τουρκίας υπεύθυνη για την κατάσταση στα Βαρώσια και ότι τα ψηφίσματα 550 και 789 πρέπει να τηρούνται πλήρως.
Τα ψηφίσματα του ΟΗΕ συνδέουν το μέλλον των Βαρωσίων με τους κατοίκους τους: σύμφωνα με το ψήφισμα 550, ο εποικισμός της περιοχής από άλλους εκτός των κατοίκων της είναι απαράδεκτος. Πολλά σπίτια και ξενοδοχεία των Βαρωσίων ανήκουν σε εκτοπισμένους ιδιοκτήτες, που από το 1974 δεν μπορούν να επιστρέψουν στις περιουσίες τους.
Το Υπουργείο Εξωτερικών της Κύπρου προειδοποιεί ότι η διαμονή σε κατοικίες και ξενοδοχεία στα βόρεια που ανήκουν σε βίαια εκτοπισμένους Ελληνοκύπριους μπορεί να οδηγήσει σε αγωγές εκ μέρους των ιδιοκτητών. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τους νομικούς κινδύνους που ενέχουν τα ταξίδια και οι συναλλαγές ακινήτων θα βρείτε στον οδηγό μας για τη Βόρεια Κύπρο.
Στις δηλώσεις του 2020 και του 2021, το Συμβούλιο Ασφαλείας επιβεβαίωσε το καθεστώς των Βαρωσίων όπως ορίζεται από τα ψηφίσματά του και ζήτησε να ανατραπούν τα βήματα που έγιναν από τον Οκτώβριο του 2020. Η απόφαση για το μέλλον της περιοχής, σύμφωνα με τη θέση του ΟΗΕ, πρέπει να συνάδει με τα εν λόγω ψηφίσματα.
Τα Βαρώσια βρίσκονται στο κατεχόμενο τμήμα του νησιού, και επίσημους κανόνες επίσκεψης δεν έχουν δημοσιεύσει ούτε η Κυπριακή Δημοκρατία ούτε ο ΟΗΕ ούτε η ΕΕ. Τα πλησιέστερα στην Αμμόχωστο σημεία διέλευσης, σύμφωνα με τον κατάλογο του Τμήματος Τελωνείων της Κυπριακής Δημοκρατίας, είναι η Δερύνεια καθώς και τα Στροβίλια και η Πέργαμος στη βρετανική βάση Δεκέλειας.
Σημαντικό τμήμα της συνοικίας παραμένει περιφραγμένη στρατιωτική ζώνη. Το βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών προειδοποιεί ότι η λήψη φωτογραφιών κοντά σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις μπορεί να οδηγήσει σε σύλληψη — αυτό ισχύει για ολόκληρο το νησί — ενώ η δυνατότητά του να παρέχει προξενική βοήθεια στα βόρεια είναι περιορισμένη.
Αν σχεδιάζετε ένα ταξίδι στην Αμμόχωστο, ξεκινήστε με τον οδηγό μας για την παλιά πόλη και το άρθρο για τη Βόρεια Κύπρο: εκεί περιγράφονται τα σημεία διέλευσης, η ασφάλιση αυτοκινήτου και οι νομικοί κίνδυνοι. Είναι χρήσιμο να γνωρίζετε τη θέση του ΟΗΕ και της ΕΕ για τα Βαρώσια, όπως περιγράφεται παραπάνω, πριν από το ταξίδι.
Η περίκλειστη περιοχή των Βαρωσίων από τη θάλασσα · Φωτογραφία: Zairon · CC BY-SA 4.0 · μετατροπή σε WebP και αλλαγή μεγέθους.