Βάσα

Σήμερα θα επισκεφθούμε ένα από τα ομορφότερα ορεινά χωριά της Κύπρου – το χωριό Βάσα (Vasa). Φαίνεται ότι έχουμε ήδη διανύσει μεγάλη απόσταση, αλλά σε κάθε ταξίδι μας δεν κουραζόμαστε να ανακαλύπτουμε κάτι καινούργιο.

Κάθε κυπριακό χωριό διαφέρει με κάποιο τρόπο από τα άλλα, ειδικά αν συγκρίνετε τα ορεινά χωριά του Τροόδους με τα χωριά της περιοχής της Αμμοχώστου, της Λευκωσίας ή της Πάφου, που βρίσκονται σε πεδινή περιοχή.

Βάσα – αμπελουργικό κέντρο

Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση περίπου 40 χλμ. βόρεια της Λεμεσού. Φεύγοντας από τη Λεμεσό ή την Πάφο, κατευθυνθείτε προς το χωριό Ομόδος και, από εκεί, ακολουθήστε προσεκτικά τις πινακίδες. Η πιο κοντινή διαδρομή είναι η εξής: στον αυτοκινητόδρομο Λεμεσού–Πάφου, αναζητήστε την πινακίδα «Kourion beach» (μην τη μπερδέψετε με το «Kourion dam»!). Αφού στρίψετε, συνεχίστε προς τον Ομόδο, ενώ καθώς πλησιάζετε στο χωριό θα εμφανιστούν πινακίδες προς τη Βάσα.

Η Βάσα είναι ένα από τα σημαντικότερα αμπελουργικά χωριά της περιοχής, καθώς σχεδόν το ήμισυ των γεωργικών εκτάσεων εδώ είναι αφιερωμένο σε αμπελώνες. Εδώ παράγεται επίσης ένα από τα καλύτερα κυπριακά κόκκινα κρασιά και μια υπέροχη, απαλή ζιβιάνα.

Το χωριό ιδρύθηκε πριν από περισσότερα από 1.000 χρόνια. Σήμερα διατηρεί με προσοχή την κληρονομιά των περασμένων αιώνων. Η Βάσα βρίσκεται σε υψόμετρο 790 μέτρων πάνω από τη στάθμη της θάλασσας.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το όνομα του χωριού – στα αρχαία ελληνικά «vassa» ή «vessa» σημαίνει «δασώδης κοιλάδα». Η Βάσα έζησε τη «χρυσή εποχή» της κατά τη διάρκεια της βρετανικής κυριαρχίας, όταν άρχισε να αναπτύσσεται η οινοποιία στο νησί. Τότε, ο αριθμός των κατοίκων του χωριού υπερδιπλασιάστηκε (το 1946 ζούσαν εδώ 870 άτομα).

Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όπως και σε άλλα αμπελουργικά χωριά της Κύπρου, η Βάσα βίωσε μια κρίση και, μέχρι το 2001, ο πληθυσμός του χωριού είχε μειωθεί σε 120 άτομα. Στη συνέχεια, όμως, η Βάσα άρχισε να αναπτύσσεται ως τουριστικό κέντρο, στο οποίο διατηρούνται με σεβασμό οι αρχαίες παραδόσεις.

Η γραφική Βάσα είναι χτισμένη σε παραδοσιακό κυπριακό στιλ, ενώ τα σοκάκια της είναι λιθοστρωμένα. Εδώ, σίγουρα, θα έχετε την εντύπωση ότι ο χρόνος έχει σταματήσει. Περιπλανηθείτε ήσυχα στα σοκάκια, νιώστε τη «γεύση της Κύπρου» και καθίστε σε ένα από τα τοπικά καφενεία. Παρεμπιπτόντως, σύμφωνα με την παράδοση, τα τοπικά καφενεία τα επισκέπτονται μόνο άνδρες, αλλά για τους επισκέπτες θα κάνουν οπωσδήποτε μια εξαίρεση και δεν θα εκφράσουν καμία δυσαρέσκεια.

Ενδιαφέρουσα θα είναι η επίσκεψη στον τοπικό ναό, στο μουσείο του οποίου μπορείτε να θαυμάσετε παλιές εικόνες και εκκλησιαστικά σκεύη. Μπορείτε να τον επισκεφθείτε σχεδόν οποιαδήποτε μέρα, αλλά για αυτό θα πρέπει να επικοινωνήσετε με τον τοπικό ιερέα.

Μουσείο Ζιβάνης στη Βάση

Επίσης, στη Βάση μπορείτε να επισκεφθείτε το μοναδικό μουσείο ζιβανίας στην Κύπρο. Το μουσείο ιδρύθηκε πριν από λίγο καιρό – το 2013 – και η δημιουργία του κατέστη δυνατή χάρη στις κοινές προσπάθειες του Ευρωπαϊκού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης, της κυπριακής κυβέρνησης και των κατοίκων του χωριού. Το μουσείο είναι χτισμένο σε παραδοσιακό κυπριακό στιλ από ψαμμίτη.

Μόλις εισέλθουν στο μουσείο, οι επισκέπτες μπορούν να ταξιδέψουν πίσω στο παρελθόν, στην εποχή που χρησιμοποιούνταν οι παραδοσιακοί τρόποι παραγωγής κρασιού και ζιβανίας. Θα μπορέσετε να νιώσετε πώς ζούσαν οι Κύπριοι εκείνες τις μακρινές εποχές: εδώ ένα στρωμένο τραπέζι, εκεί ένα στρωμένο κρεβάτι, και αλλού ένα τακτοποιημένο δωμάτιο.

Το εισιτήριο εισόδου στο μουσείο κοστίζει 2 ευρώ και περιλαμβάνει γευσιγνωσία. Κάντε μια βόλτα στα μικρά δωμάτια και στη συνέχεια δοκιμάστε το τοπικό ζιβάνι και το κόκκινο κρασί.

Επιπλέον, μπορείτε να κάνετε ένα διάλειμμα στο καφέ του μουσείου, όπου θα δοκιμάσετε τοπικά προϊόντα και γλυκά, παρασκευασμένα από σταφύλια.

Το μουσείο είναι ανοιχτό καθημερινά από τις 8 το πρωί έως τις 13:00, ενώ τα Σάββατα έως τις 15:00. Στο τέλος της επίσκεψής σας, μην παραλείψετε να επισκεφθείτε το μικρό κατάστημα με αναμνηστικά, καθώς ορισμένα από τα προϊόντα και τα αναμνηστικά διατίθενται αποκλειστικά εδώ. Μας άρεσαν ιδιαίτερα τα μικρά ποτηράκια για ζιβάνια από τη Βάσα, στα οποία θα βρείτε τη ρωσική επιγραφή «Στην υγειά σας».

Φεστιβάλ στη Βάσα

Στις 14 Σεπτεμβρίου 2014, στο πλαίσιο των ετήσιων εορτασμών του Φεστιβάλ της Αμπέλου στην Κύπρο, που διαρκεί έως τις 9 Νοεμβρίου, πραγματοποιήθηκε γιορτή, κατά τη διάρκεια της οποίας στο μουσείο ζιβανίας έλαβε χώρα επίδειξη παραδοσιακών κυπριακών τεχνών και χειροτεχνιών, οι επισκέπτες κερνήθηκαν δωρεάν με κυπριακά γλυκά, πραγματοποιήθηκε απόσταξη ζιβανίας, βόλτες με γαϊδουράκια, καθώς και εκδρομές σε αγροτικά μουσεία και εκκλησίες.

Ο Σεπτέμβριος στην Κύπρο είναι πλούσιος τόσο σε συγκομιδή όσο και σε γιορτές αφιερωμένες σε αυτήν. Στο χωριό Βάσα μπορείτε επίσης να συμμετάσχετε σε μια ακόμη εκδήλωση – το φεστιβάλ της παλούζας. Τι είναι αυτό;

Η παλούζη είναι βρασμένος χυμός σταφυλιού με προσθήκη αμύλου και αλεύρου. Πρόκειται για μια γλυκιά σταφυλόσιροπ, η οποία σκληραίνει καθώς κρυώνει. Είναι πολύ γλυκιά, αλλά αν δεν είστε συνηθισμένοι, είναι αρκετά δύσκολο να φάτε πάνω από 3-5 κουταλιές.

Το «παλούζε» αποτελεί τη βάση για την παρασκευή του εθνικού γλυκού «σουτζούκος» – του αντίστοιχου της γεωργιανής «τσουρτσέλα» – αμύγδαλα σε σιρόπι σταφυλιού.

Σε αυτή τη γιορτή, όπως και σε όλα τα κυπριακά φεστιβάλ, σας περιμένουν χαρά και διασκέδαση, τεράστια ποσότητα λιχουδιών, καθώς και φιλόξενα χαμόγελα στα πρόσωπα των ντόπιων. Θα δείτε τις Κύπριες γυναίκες να ετοιμάζουν το παλούζε, αναμειγνύοντας όλα τα συστατικά σε τεράστια καζάνια.

Εδώ θα μπορείτε επίσης να αγοράσετε τοπικό κόκκινο κρασί και ζιβάνι. Μη διστάσετε να τα πάρετε! Παρά τη χαμηλή τιμή (περίπου 15 ευρώ για ένα δοχείο των 4 λίτρων), και τα δύο είναι εξαιρετικής ποιότητας. Όπως ήδη αναφέρθηκε παραπάνω, το τοπικό χωριάτικο κρασί θεωρείται ένα από τα καλύτερα στην Κύπρο.

Και έτσι φτάνει το βράδυ· πριν την επιστροφή, καθόμαστε σε ένα από τα χωριάτικα καφενεία. Καθίστε στις καρέκλες που βρίσκονται εκατέρωθεν του στενού δρόμου και παρατηρήστε την καθημερινή ζωή του χωριού. Μην εκπλαγείτε αν οι ντόπιοι σας πλησιάσουν, προσπαθώντας να μάθουν πώς περνάτε τον χρόνο σας στο νησί και από πού κατάγεστε.

Κάθε επίσκεψη ενός επισκέπτη στο χωριό αποτελεί ένα μικρό γεγονός, οπότε μην αρνηθείτε στους φιλόξενους Κύπριους τη χαρά της συνομιλίας!