Από το αρχαίο βασίλειο του Ταμάς μέχρι το μοναστήρι του Μαχέρας

Σήμερα ξεκινάμε ένα ταξίδι, στο οποίο θα γνωρίσουμε τη νοτιοδυτική περιοχή της περιφέρειας της Λευκωσίας.

Φεύγουμε από την πρωτεύουσα και κατευθυνόμαστε προς τα χωριά Δεύτερα και Κάμπια. Αφού διανύσουμε περίπου 15-17 χλμ. από τη Λευκωσία, φτάνουμε στο χωριό Δεύτερα.

Τα τοπία αυτών των περιοχών διαφέρουν σημαντικά από την ορεινή περιοχή του Τρόδου κοντά στη Λεμεσό, με την οποία είμαστε εξοικειωμένοι. Προχωράμε σε έναν δρόμο που περιβάλλεται από απέραντες πεδιάδες, ενώ στο βάθος, μέσα σε μια ελαφριά ομίχλη, διακρίνονται οι κορυφογραμμές των λόφων.

Παλαιοχριστιανική εκκλησία

Κοντά στο χωριό Δεύτερα κάνουμε την πρώτη μας στάση. Εδώ βρίσκεται η μικρή εκκλησία της Παναγίας Χρυσοσπηλιώτισσας.

Αυτός ο ναός θυμίζει εκπληκτικές κατακόμβες, ενώ στο εσωτερικό του υπάρχουν σπηλιές. Αυτή η παλιά εκκλησία χρονολογείται από την παλαιοχριστιανική εποχή. Κάποτε ήταν διακοσμημένη με εκπληκτικά όμορφες τοιχογραφίες, ωστόσο τα απομεινάρια που έχουν απομείνει σήμερα χρειάζονται σημαντική αναστήλωση.

Τα παραδοσιακά χωριά αυτής της περιοχής διαφέρουν επίσης από τα μαγευτικά ορεινά χωριά του Τροόδους.

Τα σπίτια εδώ είναι κυρίως μονώροφα, οι τουρίστες είναι σχεδόν ανύπαρκτοι (παρεμπιπτόντως, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι πολλοί ντόπιοι επικοινωνούν μόνο στα ελληνικά — ακόμη και η αγγλική γλώσσα δεν είναι πολύ διαδεδομένη εδώ), ενώ η ποικιλία αγαθών και προϊόντων στα τοπικά μαγαζάκια είναι αρκετά περιορισμένη. Ωστόσο, οι τιμές στις τοπικές ταβέρνες είναι κάπως χαμηλότερες από ό,τι στα γνωστά τουριστικά κέντρα.

Το Ταμάς — ένα από τα 12 κυπριακά βασίλεια

Η περαιτέρω διαδρομή μας οδηγεί προς το αρχαίο βασίλειο του Ταμάς, η επικράτεια του οποίου εκτεινόταν μέχρι το χωριό Πολιτικό, που βρίσκεται στο δρόμο μας.

Αυτό το αρχαίο βασίλειο είναι ένα από τα 12 γνωστά στην αρχαία Κύπρο. Η οικονομία της περιοχής βασιζόταν στη γεωργία και στην εξόρυξη χαλκού.

Ο ελληνικός γεωγράφος και ιστορικός Στράβων ήταν ο πρώτος που ανέφερε τα κοιτάσματα χαλκού στην περιοχή. Εδώ, όπως και σε άλλα μέρη του νησιού, στην αρχαιότητα λατρεύονταν η θεά του έρωτα Αφροδίτη και ο θεός των τεχνών Απόλλων.

Στην περιοχή του χωριού, κατά τη διάρκεια αρχαιολογικών ανασκαφών, ανακαλύφθηκαν ταφές που χρονολογούνται από την Εποχή του Χαλκού έως και τη Ρωμαϊκή περίοδο. Τα ευρήματα αυτά μαρτυρούν την τεράστια σημασία των κοιτασμάτων χαλκού για την οικονομία του βασιλείου.

Δυστυχώς, ελάχιστα είναι γνωστά για τον ρόλο των βασιλέων του Ταμάσσα στην ιστορία της Κύπρου. Υπάρχει μια εκδοχή ότι τον 4ο αιώνα π.Χ. τα κοιτάσματα περιήλθαν εξ ολοκλήρου στα χέρια των Φοινίκων, ενώ αργότερα ο Μέγας Αλέξανδρος χάρισε το βασίλειο του Ταμάσ στον βασιλιά της Σαλαμίνας, τον Πνιτάγορα, ως ανταμοιβή για τη βοήθειά του στη μάχη κοντά στην πόλη της Τύρου.

Κατά την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, το Ταμάς αποτελούσε σημαντικό διοικητικό κέντρο, όπως μαρτυρά ο κυκλικός ρωμαϊκός δρόμος που διέσχιζε το έδαφος του βασιλείου.

Στον χώρο του αρχαιολογικού πάρκου ανακαλύφθηκαν δύο βασιλικοί τάφοι. Έχουν διατηρηθεί σε αρκετά καλή κατάσταση, ωστόσο δεν είναι βέβαιο σε ποια βασιλική οικογένεια ανήκουν.

Λοιπόν, αφήνουμε πίσω μας το βασίλειο και κατευθυνόμαστε προς τον κύριο προορισμό μας – το μοναστήρι του Μαχέρας, που βρίσκεται ψηλά στα βουνά.

Ο δρόμος περνά μέσα από ένα πευκοδάσος και μια ορεινή σπειροειδή διαδρομή.

Παρεμπιπτόντως, στον δρόμο που οδηγεί στο μοναστήρι βρίσκεται μία από τις πιο αγαπημένες περιοχές των ντόπιων για πικνίκ – η Macheras Picnik Area. Τα σαββατοκύριακα και τις αργίες υπάρχει αρκετός κόσμος εδώ, ενώ τις καθημερινές μόνο μεμονωμένοι ταξιδιώτες σταματούν για μια σύντομη ανάπαυλα.

Το Μαχέρας — καταφύγιο μοναχών και θαυματουργών εικόνων

Το Μοναστήρι του Μαχέρα – ένα από τα αρχαιότερα και σημαντικότερα μοναστήρια της Κύπρου.

Κατά την περίοδο της εικονομαχίας (730-843 π.Χ.), η Εκκλησία της Κύπρου δεν προσχώρησε στην αίρεση που απορρίπτει τη σημασία των εικόνων. Στο νησί βρήκαν καταφύγιο πολλοί μοναχοί που διέφευγαν από τις διώξεις.

Μεταξύ αυτών ήταν και εκείνος που έφερε μαζί του μια εικόνα της Παναγίας. Πέρασε όλη του τη ζωή ασκούμενος υπό σκληρές ασκητικές συνθήκες σε ένα από τα ορεινά σπήλαια κοντά στον ποταμό Μαχέρας. Δίπλα του βρισκόταν και η θαυματουργή εικόνα. Μετά το θάνατο του ασκητή μοναχού, η σπηλιά εγκαταλείφθηκε λόγω των αραβικών επιδρομών.

Το 1145, δύο μοναχοί από την Παλαιστίνη, ο Νεόφιτος και ο Ιγνάτιος, έφτασαν στο νησί.

Καταφύγιό τους έγινε το μοναστήρι του Αγίου Χριστόστομου, το οποίο βρίσκεται στην οροσειρά Πενταδάκτυλος. Κάθε βράδυ την προσοχή τους τραβούσε ένα φως, σαν να προερχόταν από τα ίδια τα μεγαλοπρεπή βουνά του Τροδόσου. Μια φορά, καθώς πλησίαζαν μια σπηλιά, άκουσαν μια φωνή που τους διέταξε να πάρουν ένα μαχαίρι και να καθαρίσουν την είσοδο της σπηλιάς. Έτσι ανακαλύφθηκε η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας.

Το 1160, δύο μοναχοί ταξίδεψαν στην Κωνσταντινούπολη για να ζητήσουν βοήθεια από τον Μανουήλ Κομνηνό για την ανέγερση του μοναστηριού της Παναγίας και έλαβαν τη συγκατάθεσή του.

Κατά τη διάρκεια της τουρκικής κατοχής, το μοναστήρι αποτελούσε κέντρο εκπαίδευσης των Κυπρίων. Εδώ διακονούσε ο αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός, ο οποίος στη συνέχεια καταδικάστηκε σε θάνατο από τους Τούρκους στις 9 Ιουλίου 1821.

Κάθε χρόνο, την ημέρα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (15 Αυγούστου), καθώς και στις 8 Σεπτεμβρίου, διοργανώνονται στο μοναστήρι μεγάλα πανηγύρια, στα οποία συγκεντρώνονται κάτοικοι από τα γύρω χωριά και άλλες περιοχές της Κύπρου.

Ένα νόστιμο γεύμα — σε οποιαδήποτε ταβέρνα

Και, ολοκληρώνοντας το ταξίδι μας, επιστρέφουμε στο χωριό. Πλησιάζει η ώρα του μεσημεριανού, οπότε μπορείτε να φάτε κάτι σε μία από τις ταβέρνες του χωριού.

Παρά τον μικρό αριθμό τουριστών, δεν θα έχετε περιορισμούς στην επιλογή εστιατορίων. Φυσικά, εδώ δεν θα βρείτε την ποικιλία κουζινών και εξωτικών πιάτων που προσφέρουν τα εστιατόρια στα μεγάλα τουριστικά κέντρα, αλλά οι ίδιες οι ταβέρνες βρίσκονται σχεδόν σε κάθε γωνία και, πιστέψτε μας, με την ποικιλία των παραδοσιακών πιάτων, την επιλογή αρωματικού και νόστιμου σπιτικού κρασιού, καθώς και τις χαμηλές τιμές, θα σας ενθουσιάσουν ευχάριστα.