Χωριό Πάφος

Μηλιού Πάφου: Άγιοι Ανάργυροι, πηγές και φύση

ΠεριφέρειαΠάφος

Πληθυσμός58 (απογραφή 2021)

ΤύποςΧωριό

Σχετικά με το μέρος

Ελέγχθηκε: 25 Οκτωβρίου 2026.

Η Μηλιού με μια ματιά: μικρό χωριό με πηγές βόρεια της Πάφου

Η Μηλιού (Miliou) είναι μικρό χωριό της επαρχίας Πάφου, βόρεια της πόλης, λίγο έξω από τον δρόμο προς την Πόλη Χρυσοχούς. Στην απογραφή του 2021 είχε 58 κατοίκους. Γύρω από το χωριό απλώνονται περιβόλια με εσπεριδοειδή, αμυγδαλιές και αμπέλια, που έχουν αρκετό νερό χάρη στις πλούσιες πηγές. Δίπλα στις πηγές βρίσκεται η αναστηλωμένη μονή των Αγίων Αναργύρων, όπου σήμερα λειτουργεί ξενοδοχείο-σπα.

Η Μηλιού βρίσκεται σε κοιλάδα κοντά στα χωριά Γιόλου, Ακουρδάλεια και Σίμου. Στην οδική διαδρομή του Visit Cyprus «Επιστροφή στη φύση» ο δρόμος από τη Σκούλλη ακολουθεί τις πινακίδες προς την Ακουρδάλεια και από εκεί στη Μηλιού, ενώ από το χωριό κατεβαίνει την πλαγιά προς τον κεντρικό δρόμο κοντά στο Γιόλου.

Το χωριό είναι γνωστό για διάφορους λόγους: για την τοπική παράδοση που συνδέεται με τους Αγίους Αναργύρους Κοσμά και Δαμιανό, για τις θειούχες πηγές, για τα αηδόνια που φωλιάζουν στην κοιλάδα και για την ετήσια Γιορτή του Πορτοκαλιού. Για πολλούς ταξιδιώτες η Μηλιού είναι μια ήσυχη στάση στη διαδρομή ανάμεσα στην Πάφο και την Πόλη Χρυσοχούς.

Ιστορία του χωριού: οι Άγιοι Ανάργυροι και η μονή δίπλα στις πηγές

Η ονομασία της μονής και της εκκλησίας, Άγιοι Ανάργυροι, σημαίνει «άγιοι που δεν δέχονταν αργύρια». Έτσι ονομάζει η ορθόδοξη παράδοση τους άγιους γιατρούς που θεράπευαν τους ανθρώπους χωρίς αμοιβή, και στη Μηλιού τιμώνται οι Άγιοι Κοσμάς και Δαμιανός. Κατά την τοπική παράδοση, οι άγιοι αυτοί συνδέονται με τις θειούχες πηγές της περιοχής.

Σύμφωνα με το Visit Pafos, το 1649 χτίστηκε δίπλα στις πηγές μια εκκλησία, κοντά στην οποία αργότερα δημιουργήθηκε μικρό μοναστήρι· τον 19ο αιώνα το μοναστήρι εγκαταλείφθηκε. Και το Visit Cyprus συνδέει το 1649 με τη μονή των Αγίων Αναργύρων. Σήμερα η πρώην μονή έχει αναστηλωθεί και λειτουργεί ως ξενοδοχείο-σπα.

Η εκκλησία των Αγίων Αναργύρων βρίσκεται στην είσοδο του χωριού και συνδέεται στενά με την τιμή των Αγίων Κοσμά και Δαμιανού. Στο χωριό η μνήμη των αγίων τιμάται την 1η Ιουλίου και την 1η Νοεμβρίου. Τις παραδόσεις για τις πηγές τις παρουσιάζουμε ως μέρος της τοπικής ιστορίας και δεν δίνουμε καμία υπόσχεση για οφέλη του νερού αυτού στην υγεία.

Τι να δείτε στη Μηλιού και στα γύρω χωριά

Η εκκλησία των Αγίων Αναργύρων στην είσοδο του χωριού είναι το κύριο σημείο για όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία του τόπου. Τον χώρο της πρώην μονής δίπλα στις πηγές τον καταλαμβάνει ιδιωτικό ξενοδοχείο-σπα, γι’ αυτό τους όρους πρόσβασης τους καθορίζει το ίδιο το ξενοδοχείο.

Στη βόρεια άκρη του γειτονικού Γιόλου, στην κοιλάδα ανάμεσα στο Γιόλου, τη Μηλιού, το Σίμου και την Ακουρδάλεια, βρίσκεται ο παλιός νερόμυλος της Κουγιούκκας (Kouyiouka). Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων για τους νερόμυλους του Πανεπιστημίου Κύπρου, έπαιρνε νερό από το ομώνυμο ρέμα, και ο υδατόπυργός του φτάνει τα 7 μ. περίπου.

Ένα ακόμη ιστορικό κτίσμα της περιοχής είναι η μεσαιωνική γέφυρα του Σκάρφου κοντά στο Σίμου, πάνω στον ποταμό Σταυρός της Ψώκας, που ονομάζεται και Σαράμας. Κοντά στη γέφυρα σώζονται παλιοί νερόμυλοι. Η χρονολόγηση της γέφυρας διαφέρει από πηγή σε πηγή, γι’ αυτό δεν την αναφέρουμε.

Παραδόσεις: πορτοκάλια, περιβόλια και γιορτές

Η πιο γνωστή γιορτή του χωριού είναι η ετήσια Γιορτή του Πορτοκαλιού, που τη διοργανώνει το κοινοτικό συμβούλιο. Σύμφωνα με το Visit Cyprus, γίνεται στην πλατεία του χωριού, δίπλα στο παλιό σχολείο. Στους πάγκους πωλούνται φαγητά, ποτά και προϊόντα από πορτοκάλι, όπως λικέρ, μπίρα και μαρμελάδα, ενώ το πρόγραμμα περιλαμβάνει παραδοσιακή μουσική και χορούς.

Τα τελευταία χρόνια η γιορτή γινόταν τον Σεπτέμβριο, αλλά η ημερομηνία αλλάζει από χρονιά σε χρονιά. Την ακριβή ημερομηνία και το πρόγραμμα ελέγξτε στο κοινοτικό συμβούλιο ή στο ημερολόγιο εκδηλώσεων του Visit Cyprus λίγο πριν από την επίσκεψη.

Οι εκκλησιαστικές γιορτές του χωριού συνδέονται με τους Αγίους Αναργύρους: η μνήμη των Αγίων Κοσμά και Δαμιανού τιμάται την 1η Ιουλίου και την 1η Νοεμβρίου. Τα περιβόλια γύρω από το χωριό, με εσπεριδοειδή, αμυγδαλιές και αμπέλια, ανήκουν σε ντόπιους ιδιοκτήτες, γι’ αυτό μην κόβετε φρούτα από τα δέντρα χωρίς άδεια.

Φύση: αηδόνια, κοιλάδα και η διαδρομή «Επιστροφή στη φύση»

Το Visit Cyprus προτείνει τη Μηλιού για μεγάλους περιπάτους στην ύπαιθρο και για παρατήρηση πουλιών: στο χωριό φωλιάζουν αηδόνια. Από τη Μηλιού η θέα ανοίγεται μακριά προς τα βουνά και την κοιλάδα, και γύρω υπάρχει πολύ πράσινο χάρη στο νερό των πηγών.

Το χωριό περιλαμβάνεται στην οδική διαδρομή του Visit Cyprus «Cyprus Authentic Route 7 – Επιστροφή στη φύση». Είναι κυκλική διαδρομή περίπου 135 χλμ. με αφετηρία την Πάφο. Υπολογίζονται περίπου 4,5 ώρες στον δρόμο, αλλά οι ίδιοι οι συντάκτες της προτείνουν να μοιράσετε την εκδρομή σε δύο μέρες.

Η διαδρομή περνά από τον Κάθικα, τα χωριά κοντά στη χερσόνησο του Ακάμα, την Πόλη Χρυσοχούς και το χωριό Χρυσοχού, και μετά τη Μηλιού επιστρέφει στην Πάφο μέσω του Γιόλου και του Στρουμπιού. Στον δρόμο θα δείτε αμπέλια, περιβόλια με εσπεριδοειδή και χωράφια, γι’ αυτό η Μηλιού είναι μια βολική στάση σε μια τέτοια ημερήσια εκδρομή.

Πώς να φτάσετε στη Μηλιού και να οργανώσετε την επίσκεψη

Ο πιο βολικός τρόπος είναι να πάτε με αυτοκίνητο από την Πάφο προς την Πόλη Χρυσοχούς και μετά να στρίψετε προς το Γιόλου και τη Μηλιού. Από την πλευρά της Πόλης μπορείτε να έρθετε μέσω Σκούλλης και Ακουρδάλειας, όπως προτείνει η διαδρομή του Visit Cyprus. Το τελευταίο κομμάτι του δρόμου περνά από πλαγιά, και το Visit Cyprus συστήνει να οδηγείτε αργά.

Η δημόσια συγκοινωνία προς τόσο μικρά χωριά είναι αραιή ή δεν υπάρχει καθόλου. Αν ταξιδεύετε χωρίς αυτοκίνητο, ρωτήστε την εταιρεία λεωφορείων της επαρχίας Πάφου αν υπάρχουν δρομολόγια προς τη Μηλιού ή τα γειτονικά χωριά και πώς θα επιστρέψετε.

Για το ίδιο το χωριό αρκούν μία με δύο ώρες, αλλά μπορείτε εύκολα να το συνδυάσετε με τον νερόμυλο κοντά στο Γιόλου και τη γέφυρα του Σκάρφου. Αν πάτε για τα αηδόνια, προγραμματίστε την επίσκεψη την άνοιξη και διαλέξτε τις πρώτες πρωινές ώρες, όταν η κοιλάδα είναι πιο ήσυχη.

Τι να ελέγξετε πριν από την επίσκεψη στη Μηλιού

Πότε είναι ανοιχτή η εκκλησία των Αγίων Αναργύρων καλύτερα να το ρωτήσετε στο κοινοτικό συμβούλιο ή στην ενορία. Τα ρούχα για την επίσκεψη στον ναό πρέπει να καλύπτουν τους ώμους και τα γόνατα. Αν τελείται ακολουθία, μην ενοχλείτε τους πιστούς και μη φωτογραφίζετε χωρίς άδεια.

Το ξενοδοχείο-σπα στον χώρο της πρώην μονής είναι ιδιωτική επιχείρηση. Για τους όρους επίσκεψης και χρήσης των πηγών απευθυνθείτε στο ίδιο το ξενοδοχείο. Δεν δίνουμε συστάσεις για θεραπευτική δράση του θειούχου νερού: για θέματα υγείας συμβουλευτείτε γιατρό.

Η Μηλιού είναι πολύ μικρό χωριό, με λιγότερους από 60 κατοίκους. Σταθμεύστε έτσι ώστε να μην κλείνετε τα στενά δρομάκια και τις εισόδους των αυλών, μην κάνετε θόρυβο νωρίς το πρωί και αργά το βράδυ και μην μπαίνετε σε ιδιωτικά περιβόλια. Ελέγξτε από πριν την ημερομηνία της γιορτής και άλλων εκδηλώσεων.

Συνέχεια του σχεδιασμού

Επίσημες πηγές

Παραδοσιακό σπίτι στη Μηλιού · Φωτογραφία: Yosef Ben Melamed · CC BY-SA 4.0 · μετατροπή σε WebP και αλλαγή μεγέθους.