«Η κυπριακή τρίχρωμη σημαία»: οι Ρώσοι στην Κύπρο

Αμέσως μετά την Περεστρόικα, οι Ρώσοι άρχισαν να εξερευνούν ενεργά την «αδελφική» Κύπρο. Η Μεσόγειος Θάλασσα, το ήπιο κλίμα, οι φιλικοί Κύπριοι που θυμούνται τη βοήθεια της ΕΣΣΔ στον αγώνα τους ενάντια στον «διεθνή ιμπεριαλισμό», ο ήσυχος πατριαρχικός τρόπος ζωής – όλα αυτά προσέλκυαν τους πρώτους Ρώσους προσκυνητές.  Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε, και στην Κύπρο έχει διαμορφωθεί μια ποικιλόμορφη, πολύπλευρη ρωσική διασπορά. Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί – οι Ρώσοι που ζουν στην Κύπρο; Για ποιο λόγο ήρθαν στο νησί, με τι ασχολούνται, πώς ζουν;

«Διδάσκουν στο σχολείο, διδάσκουν στο σχολείο, διδάσκουν στο σχολείο…»

Τα παιδιά. Για χάρη τους έρχεται η πρώτη κατηγορία των συμπατριωτών μας, με την οποία θα ήθελα να ξεκινήσω αυτή την ανασκόπηση.

Μια αυστηρή «δασκάλα», συμμαθητές «πολύ διαφορετικών εθνικοτήτων», λάσπη κάτω από τα πόδια αμέσως μετά την επίσημη τελετή της 1ης Σεπτεμβρίου. Μια κάποια μελαγχολική απελπισία και οι ώρες που περνούν στα μποτιλιαρίσματα αναγκάζουν όλο και πιο συχνά τους Ρώσους στη Ρωσία να αναζητούν απάντηση στο αρχικό ερώτημα: «Πού να την κάνουμε;» Για κάποιους παραμένει απλώς ένα ερώτημα-όνειρο, ενώ άλλοι προχωρούν σε πρακτικά βήματα. Στην ουσία, το θέμα δεν είναι τόσο η αναποφασιστικότητα, όσο τα οικονομικά. Και το κατά πόσο ο μπαμπάς θα μπορέσει να αφήσει τις υποθέσεις του στη Ρωσία. Αυτό καθορίζει τη μορφή της μελλοντικής ζωής της οικογένειας: «η μαμά και τα παιδιά στον Κύπρο, και ο μπαμπάς στο αεροπλάνο» ή «η μαμά, ο μπαμπάς, εγώ – μια ευτυχισμένη κυπριακή οικογένεια».

«Ναι, αλλά γιατί ο Κύπρος;» – θα ρωτήσετε. Πράγματι, γιατί όχι η Ισπανία, η Σιγκαπούρη, η Κυανή Ακτή κ.λπ.; Στην πραγματικότητα, κάποιοι πηγαίνουν στις προαναφερθείσες χώρες, αλλά πολλοί επιλέγουν ακριβώς την Κύπρο. Γιατί; Η απάντηση είναι απλή: το μοναδικό σύστημα αυθεντικής αγγλικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Κύπρο.

Υπάρχει εδώ επαρκής αριθμός σχολείων με μακρά ιστορία. Επιπλέον, οι Άγγλοι είναι οι φύλακες των παραδόσεων. Αν πάτε στην Κύπρο, γράψτε μου, θα σας οργανώσω μια ξενάγηση σε ένα αγγλικό σχολείο. Απλώς λάβετε υπόψη ότι αυτό δεν είναι ασφαλές από την άποψη των πιθανών μελλοντικών σας αποφάσεων. Προς το παρόν, μπορείτε να διαβάσετε τα άρθρα μου για το The Grammar School (Λεμεσός) και το International School of Paphos. Στην ενότητα «Εκπαίδευση» υπάρχουν ακόμη αρκετά άρθρα με θέμα «Η Κύπρος για τα παιδιά».

Όταν συνέβη η πρόσφατη «κρίση στην Κύπρο», ή, για να το πούμε πιο απλά, η ληστεία εν πλήρη ημέρα, με τηλεφώνησαν διεθνείς δημοσιογράφοι από διάφορες χώρες, οι οποίοι, μεταξύ άλλων, μου έκαναν την ίδια ερώτηση: «Εσείς προσωπικά σκοπεύετε να φύγετε από την Κύπρο;» Ειλικρινά δεν καταλάβαινα: «Γιατί; Μήπως έκλεισε το αγαπημένο μου σχολείο;» Έτσι σκέφτονται πολλοί.

Τα παιδιά είναι το μέλλον μας, και είναι καλύτερο να τα μεγαλώνουμε μακριά από τα ναρκωτικά στο σχολείο, τους καβγάδες έξω από το σχολείο και το αλκοόλ κοντά στο σχολικό συγκρότημα. Έτσι ζουν οι ήσυχες ρωσικές οικογένειες με νταντάδες, γιαγιάδες, πεθερές, υπηρέτριες από τις Φιλιππίνες: μεταφέρουν τα παιδιά στο σχολείο, στα εξωσχολικά μαθήματα, στα αθλητικά τμήματα και στη θάλασσα. Για τις γυναίκες αυτό είναι πραγματική δουλειά – να βρίσκονται όλη μέρα πίσω από το τιμόνι. Και τα χρήματα τα βγάζει ο μπαμπάς. Ή τα έχει ήδη βγάλει όλα. Τότε η οικογένεια περνά στην επόμενη κατηγορία.

Ο Κύπριος συνταξιούχος

Αυτό το φαινόμενο είναι αστείο και συχνά δεν έχει καμία σχέση με τα γηρατειά και τις φθαρμένες παντόφλες. Απλά ο άνθρωπος αποφάσισε ότι «του αρκεί»: ένας αξιωματούχος που δεν περίμενε την «ώρα Χ», ένας επιχειρηματίας που κατάφερε να εξασφαλίσει για τον εαυτό του μια αξιόπιστη υποστήριξη υπό τη μορφή δοκιμασμένων συνεργατών και ικανής ανώτερης διοίκησης.

Οι πιθανότητες είναι πολλές, αλλά το αποτέλεσμα είναι ένα: ένα ζευγάρι με υπέροχη εμφάνιση που ζει μια ήρεμη ζωή, μεγαλώνοντας τα παιδιά τους. Μαζί πηγαίνουν τα παιδιά στο σχολείο, μετά πηγαίνουν μαζί για πρωινό σε ξενοδοχείο ή στο αγαπημένο τους εστιατόριο στην παραλία, μαζί κάνουν ποδήλατο γυμναστικής στο γυμναστήριο, μετά παραλία, σχολείο, μεσημεριανό, διακοπές στην Ευρώπη, το καλοκαίρι στη Ρωσία (αν το θελήσουν). Σε πολλούς αρέσει αυτός ο τρόπος ζωής. Και μια τέτοια σύνταξη μπορεί να επιτευχθεί σε οποιαδήποτε ηλικία.

Κάποιοι έρχονται σε προχωρημένη ηλικία, όταν τα παιδιά έχουν μεγαλώσει και, ενδεχομένως, εξασφαλίζουν στους γονείς τους μια ήσυχη γηρατειά σε ένα παραδεισένιο νησί. Μερικοί συνειδητοί παππούδες και γιαγιάδες μεγαλώνουν εδώ τα εγγόνια τους, ενώ τα παιδιά τους εξασφαλίζουν την οικονομική βάση.

Σε γενικές γραμμές, πάλι όλα εξαρτώνται από τα οικονομικά: αν διαθέτεις τα μέσα, τότε σε καλωσορίζουν στο Κύπρο, κανείς δεν θα σου δημιουργήσει εμπόδια και η ζωή σου θα είναι ήρεμη και ανέμελη, ίσως ακόμη και υπερβολικά, αλλά γι’ αυτό θα μιλήσουμε παρακάτω.

Με τον ιδρώτα του προσώπου…

Οι εργαζόμενοι συμπολίτες μπορούν να χωριστούν σε τέσσερις γενικές κατηγορίες

Η πρώτη είναι πολύ κοντά στην προηγούμενη ομάδα των συνταξιούχων διαφόρων ηλικιών. Πρόκειται για άτομα που δεν επιβαρύνονται ιδιαίτερα από την καθημερινή εργασιακή ρουτίνα. Κυρίως πρόκειται για εξ αποστάσεως δραστηριότητες: τηλεδιαχείριση επιχειρήσεων ή επενδύσεων που έχουν γίνει στο παρελθόν, ποικίλες εργασίες ως ελεύθεροι επαγγελματίες, δημιουργική δραστηριότητα – πράγματα που, κατά κανόνα, δεν απαιτούν πλήρη απασχόληση, επιτρέπουν να έχει κανείς αρκετά ελεύθερο πρόγραμμα και να ζει στην ευτυχισμένη κατάσταση του «συνταξιούχου που εργάζεται ελαφρώς».

Οι μισθωτοί των κυπριακών εταιρειών είναι αυτοί που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες. Οι Κύπριοι προφυλάσσουν τις ελκυστικές θέσεις εργασίας για τους δικούς τους, αφήνοντας στους αλλοδαπούς τις λιγότερο αξιοπρεπείς: ανειδίκευτη εργασία σε εργοτάξια, δουλειά καμαριέρας σε ξενοδοχεία, θέσεις σερβιτόρων. Επιπλέον, δεν λείπουν οι ανταγωνιστές από χώρες της ΕΕ που παλαιότερα ανήκαν στο σοσιαλιστικό στρατόπεδο.

Μισθός 1.000 ευρώ, από τα οποία τα 300 πηγαίνουν για ενοίκιο, παιδιά που φοιτούν σε δωρεάν ελληνικό σχολείο, δημόσια υγεία, οικονομία σε όλα και παντού. Μην ξεχνάτε ότι η Κύπρος είναι μια αρκετά ακριβή χώρα, όπου πρακτικά δεν υπάρχουν κοινωνικά προγράμματα για αλλοδαπούς.

Δεν είναι εύκολο να βρεις δουλειά με ρωσικό διαβατήριο. Απαιτείται η απόκτηση βίζας εργασίας, η οποία εκδίδεται κατόπιν πρωτοβουλίας του εργοδότη, ο οποίος με τη σειρά του διαθέτει ποσοστώσεις για αλλοδαπούς εργαζόμενους. Η παράνομη εργασία είναι επικίνδυνη – η υπηρεσία μετανάστευσης δεν κοιμάται.

«Δεν είμαστε θερμαστές, ούτε ξυλουργοί!»

Οι διευθυντές των αντιπροσωπειών των ρωσικών «μπλε εταιρειών» στην Κύπρο έχουν επιλέξει τη Λεμεσό. Ναι! Εδώ τα πράγματα είναι ήδη διαφορετικά. Καλός μισθός, διαμέρισμα ή βίλα, που συχνά ενοικιάζεται με έξοδα της εταιρείας, υπηρεσιακό αυτοκίνητο. Συνήθως, μια τέτοια δουλειά είναι κάτι σαν ένα τυχερό λαχείο: τα αφεντικά είναι μακριά, η θάλασσα κοντά. Τι άλλο χρειάζεται για να είσαι ευτυχισμένος;

 

Ρώσοι επιχειρηματίες

Ή τραγουδάμε το τραγούδι της τρέλας των γενναίων

«Να σκαρώσουμε κάτι» — αυτή η επιθυμία γεννιέται σε πολλούς συμπατριώτες μας, που δεν εμπίπτουν στις προηγούμενες κατηγορίες. Και η αναταραχή διαλύεται, αφήνοντας κατεστραμμένες πινακίδες σε εγκαταλελειμμένα κτίρια, τα οποία είχαν νοικιαστεί για εστιατόριο ή κατάστημα.

Μερικοί συμπατριώτες μας έρχονται στην Κύπρο με τη σταθερή πρόθεση να «εκπλήξουν και να κατακτήσουν». «Δεν πειράζει που δεν έχω διαβάσει ούτε ένα βιβλίο για την εστίαση, αλλά ψήνω τόσο καλό σουβλάκι που οι φίλοι μου ενθουσιάζονται», σκέφτεται ο επόμενος «κατακτητής», χωρίς να κατανοεί ούτε τις τοπικές ιδιαιτερότητες, ούτε τις παραδόσεις, ούτε την κατάσταση της αγοράς.

Φαίνεται ότι ο τομέας της εστίασης στο νησί είναι απαίσιος. Ναι, ναι! Δεν είναι καθόλου εύκολο να βρεις ένα καλό εστιατόριο, και στον ιστότοπό μας δεν υπάρχουν πολλές θετικές κριτικές για εστιατόρια, όχι μόνο λόγω της τεμπελιάς μας και σίγουρα όχι από απληστία, αλλά λόγω του πραγματικά μικρού αριθμού καλών εστιατορίων (παρακαλώ μην προσβληθείτε όσοι δεν έχουμε επισκεφτεί ακόμα – επικοινωνήστε μαζί μας!). Όμως οι Κύπριοι πηγαίνουν κυρίως στα δικά τους εστιατόρια, οι Άγγλοι δεν έχουν και πολλά χρήματα, ενώ οι Ρώσοι πρέπει ακόμα να «ζεσταθούν».

Γνωρίζω προσωπικά Ρώσους που αποφάσισαν να οργανώσουν μια επιχείρηση εδώ μόνο μετά από μερικά χρόνια διαμονής στο νησί. Αυτή είναι η σωστή προσέγγιση. Και ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, δεν είστε απαλλαγμένοι από τον δύσκολο δρόμο της προώθησης της υπηρεσίας σας. Οι λόγοι είναι απλοί: η μικρή αγορά ενός σχετικά μικρού νησιού, η ιδιόμορφη νοοτροπία του τοπικού πληθυσμού, ο οποίος μπαίνει σε αδιέξοδο όταν δεν είναι εκείνοι που κερδίζουν από τους Ρώσους, αλλά το αντίστροφο.

 

Ευχόμαι από καρδιάς καλή τύχη σε όλους τους Ρώσους επιχειρηματίες στην Κύπρο και τους βγάζω το καπέλο. Το να δημιουργήσεις μια επιτυχημένη επιχείρηση εδώ είναι πολύ πιο δύσκολο από ό,τι, ας πούμε, στη Μόσχα. Πιστέψτε με, ξέρω τι λέω!

Στον ρυθμό του Μέντελσον

«Ευτυχισμένος γάμος». Δημοφιλές θέμα. Νομίζω ότι δεν αποκαλύπτω μυστικό σε κανέναν λέγοντας ότι οι Ρωσίδες είναι φανταστικά όμορφες. Και οι ξανθιές, οι καστανές και οι μελαχρινές μας συχνά προκαλούν στους θερμόαιμους Ελληνοκύπριους μια μοιραία σύγχυση στο μυαλό. Παρεμπιπτόντως, όχι μόνο στους Έλληνες. Η Κύπρος είναι ένα πολυεθνικό νησί.

Ο γάμος με Κύπριο. Για πολλές Ρωσίδες γίνεται μια γιορτή που διαρκεί μια ολόκληρη ζωή. Αλλά δεν είναι λιγότερες οι περιπτώσεις όπου η υπόθεση καταλήγει σε τραγωδία. Γνωρίζω προσωπικά πολύ όμορφα και ευτυχισμένα ζευγάρια, αλλά έχω ακούσει πολλά και για προβληματικούς διαζυγίους.

Η νοοτροπία των λαών μας είναι σε κάποια σημεία παρόμοια, αλλά οι διαφορές είναι αισθητές. Όταν φτάνετε στην Κύπρο, βρίσκεστε στην Ανατολή, όπου η θέση της γυναίκας καθορίζεται μερικές φορές με πολύ ιδιόμορφο τρόπο.

Εδώ υπάρχουν πάρα πολλοί συγγενείς, και αγαπούν πολύ τα παιδιά. Οι συγγενείς του συζύγου σας θα λατρεύουν τρελά τα παιδιά σας. Είναι υπέροχο όταν εσείς και ο σύζυγός σας αγαπάτε ο ένας τον άλλον, αλλά όταν φτάσετε στο διαζύγιο, η ζωή μετατρέπεται σε κόλαση. Γι’ αυτό, στο τέλος αυτού του δύσκολου θέματος, θέλω να δώσω μόνο μία συμβουλή: κορίτσια, να είστε πιο προσεκτικές, να λυπάστε τους άνδρες!

Τι να κάνετε;

Τι κάνουν λοιπόν εδώ οι συμπατριώτες μας εκτός από τη δουλειά (για όσους έχουν); Για ποιο λόγο έρχονται σε αυτό το ήσυχο νησί;

Ένας λόγος έχει ήδη αναφερθεί – τα παιδιά. Κατά τη γνώμη μου, η Κύπρος είναι το καλύτερο μέρος στον κόσμο για να μεγαλώσει κανείς τα παιδιά του.

Στη δεύτερη θέση θα έβαζα την ασφάλεια, το περιβάλλον, την ησυχία, τον καιρό, το κλίμα, τα τρόφιμα, τον ιδιαίτερο χαλαρό τρόπο ζωής και, φυσικά, τη θάλασσα.

Αθλητισμός. Η Κύπρος είναι μοναδική για τους λάτρεις διαφόρων αθλημάτων: ποδόσφαιρο, τένις, μπάντμιντον, ιστιοπλοΐα, καταδύσεις, καϊτσέρφινγκ, κολύμβηση. Και όλα αυτά όχι σε αποπνικτικούς κλειστούς χώρους, αλλά σχεδόν όλο το χρόνο στον καθαρό αέρα.

Τι υπάρχει στην Κύπρο;

Στην Κύπρο υπάρχουν αρκετές υπηρεσίες που προσφέρουν εξυπηρέτηση στα ρωσικά: γιατροί, σύμβουλοι, καταστήματα, εστιατόρια, ραδιοφωνικοί σταθμοί, σχολεία (αν τυχόν κάποιος τα χρειαστεί). Σε κάθε πόλη υπάρχει ρωσόφωνος ορθόδοξος ιερέας, στον οποίο μπορεί κανείς να πάει για εξομολόγηση ή απλά για να συζητήσει μια δύσκολη κατάσταση της ζωής του. Η επίσημη ενορία της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας βρίσκεται στη Λεμεσό. Έχει ξεκινήσει η κατασκευή του πρώτου ρωσικού ναού στην Κύπρο.

Πόλεις της Κύπρου

Λεμεσός

Η πιο «ρωσική» πόλη της Κύπρου. Το μεγαλύτερο μέρος των ρωσόφωνων υπηρεσιών συγκεντρώνεται ακριβώς εδώ.

Ρωσόφωνοι γιατροί, νομικοί, δικηγόροι, οδηγοί ταξί, προσωπικό καταστημάτων, γραφείων ενοικίασης αυτοκινήτων, τραπεζών, καθώς και ξενοδοχεία που προτιμούν οι εύποροι τουρίστες από τη Ρωσία. Σε ορισμένα από αυτά, το ποσοστό των Ρώσων τουριστών κατά τη διάρκεια της σεζόν ξεπερνά το 90%. Οι πινακίδες και τα μενού στα ρωσικά στη Λεμεσό είναι κάτι συνηθισμένο.

Η ρωσόφωνη εξυπηρέτηση μπορεί να είναι ποιοτική ή όχι, αλλά ένα είναι σίγουρο: δεν μπορεί να είναι φθηνή. Η ρωσική γλώσσα είναι σύμβολο μεγάλων χρημάτων, απροθυμίας για παζάρια και, κατά συνέπεια, καλών φιλοδωρημάτων.

Στη Λεμεσό υπάρχουν αρκετά αξιόλογα αγγλικά σχολεία, στα οποία το ποσοστό των Ρώσων μαθητών πλησιάζει το 50%. Εδώ βρίσκονται τα αξιοπρεπή γραφεία των αντιπροσωπειών των μεγαλύτερων ρωσικών εταιρειών, ακριβά αυτοκίνητα, βίλες σε πρώτη γραμμή, η αξία των οποίων εκτιμάται σε ποσά με έξι, voire επτά μηδενικά. Εδώ βρίσκονται τα καλύτερα εστιατόρια και τα πιο δημοφιλή νυχτερινά κέντρα.

Πάφος

Η δεύτερη πόλη της Κύπρου ως προς τον αριθμό του ρωσόφωνου πληθυσμού. Εδώ υπάρχει μεγάλη ποντική διασπορά, αλλά και, φυσικά, αρκετοί Ρώσοι.

Οι συμπατριώτες μας έχουν προτιμήσει τα γοητευτικά προάστια — τα χωριά Πέια και Τάλα, τις παραθαλάσσιες περιοχές — το St. George και το Coral Bay, ενώ όσοι προτιμούν έναν απομονωμένο τρόπο ζωής, μακριά από τον θόρυβο του πολιτισμού, πηγαίνουν πιο μακριά – στη βόρεια ακτή, η οποία σε αυτό το σημείο ανήκει στην επίσημη Κύπρο, — στην Πόλη και στο γραφικό ψαροχώρι Λάτσι.

Η Πάφος είναι πολύ πιο ήσυχη από τη Λεμεσό, εδώ υπάρχουν λιγότερα αυτοκίνητα και περισσότεροι Άγγλοι, το κλίμα είναι ελαφρώς πιο δροσερό και η φύση πιο καταπράσινη.

Λευκωσία

Η πρωτεύουσα, που βρίσκεται μακριά από τη θάλασσα, προσελκύει κυρίως δημόσιους υπαλλήλους και επίσημους εκπροσώπους εμπορικών φορέων. Εδώ κάνει πολύ ζέστη το καλοκαίρι και κρύο το χειμώνα, και οι άνθρωποι ζουν εδώ από ανάγκη.

Στη Λευκωσία βρίσκεται το μοναδικό αδειοδοτημένο ρωσικό σχολείο στην Κύπρο. Όλα τα υπόλοιπα λειτουργούν υπό την αιγίδα του ρωσικού σχολείου της Λευκωσίας (οι μαθητές εγγράφονται de jure στο σχολείο της πρωτεύουσας).

Λάρνακα

Η Λάρνακα είναι μια μικρή πόλη, η οποία προσελκύει ορισμένους συμπατριώτες λόγω της εγγύτητάς της στο κύριο διεθνές αεροδρόμιο.

Εδώ οι τιμές των ακινήτων δεν είναι τόσο υψηλές, ενώ η ιδιωτική αγγλική εκπαίδευση εκπροσωπείται από αρκετά σχολεία ταυτόχρονα.

Κοντά βρίσκεται το γραφικό ανατολικό τμήμα της Κύπρου με την πόλη-φάντασμα της Αμμοχώστου και την περιοχή του Πρωταρά με τις αμμώδεις παραλίες.

Τι δεν υπάρχει στην Κύπρο;

Εδώ δεν υπάρχει η δυνατότητα να ζήσει κανείς με κοινωνική βοήθεια, ώστε «να μην εργάζεται και να ζει με κάποιο τρόπο». Γενικά, είναι δύσκολο να βρει κανείς δουλειά εδώ, όπως και να ξεκινήσει τη δική του επιχείρηση που απευθύνεται στο τοπικό κοινό. Οι Ρώσοι στην Κύπρο συνήθως ξοδεύουν, αντί να κερδίζουν. Ωστόσο, το νησί δεν είναι κατάλληλο για όλους όσους έχουν ήδη «κερδίσει τα πάντα».

Στην Κύπρο δεν υπάρχει λαμπερή νυχτερινή ζωή, εδώ δεν υπάρχει χώρος για τους λάτρεις της κοσμικής ζωής. Να πας στις Κάννες για το φεστιβάλ, στο Μονακό για το Γκραν Πρι της «Φόρμουλα 1», να κάνεις βόλτα με γιοτ στο Μόντε Κάρλο – αυτά δεν έχουν σχέση με την Κύπρο. Ακόμη και το να «βγάλεις τη γούνα σου» το χειμώνα είναι πρόβλημα! Όπως και το να οδηγήσεις αυτοκίνητο στη λεωφόρο του Χόλιγουντ ή να πας για το Σαββατοκύριακο στο Μεξικό. Ο καθένας έχει τα δικά του γούστα. Αν ψάχνετε τα λαμπερά φώτα, τη λάμψη των λιμουζινών και τη ματ αντανάκλαση του πλευρού ενός μηχανοκίνητου σκάφους, τότε η Κύπρος δεν είναι για εσάς.

Σε όλους τους υπόλοιπους λέω: «Καλώς ήρθατε!»