Χωριό Λεμεσός

Ακρωτήρι Λεμεσού: το χωριό, η Αλυκή, τα φλαμίνγκο και οι Βάσεις

ΠεριφέρειαΛεμεσός

Πληθυσμός931 (απογραφή 2021)

ΤύποςΧωριό

Σχετικά με το μέρος

Ελέγχθηκε: 29 Οκτωβρίου 2026.

Το Ακρωτήρι με μια ματιά: χωριό στη χερσόνησο νοτιοδυτικά της Λεμεσού

Το Ακρωτήρι (Akrotiri) είναι χωριό της επαρχίας Λεμεσού στην ομώνυμη χερσόνησο. Η Διοίκηση των Περιοχών Κυρίαρχων Βάσεων περιγράφει τη θέση του ως εξής: νοτιοδυτικά της Αλυκής Ακρωτηρίου και βορειοδυτικά της στρατιωτικής φρουράς του Ακρωτηρίου. Η απόσταση από τη Λεμεσό, όπως αναφέρει το Visit Cyprus, η επίσημη πύλη του Υφυπουργείου Τουρισμού, είναι περίπου 14 χλμ. Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, στο χωριό ζουν 931 άτομα.

Η λέξη «ακρωτήρι» σημαίνει κάβος. Το ίδιο όνομα έχουν η χερσόνησος, η αλυκή, η βρετανική περιοχή βάσης και η αεροπορική βάση, γι’ αυτό στις αναζητήσεις τα θέματα αυτά μπερδεύονται. Εδώ γράφουμε για το χωριό και τα περίχωρά του.

Το Ακρωτήρι είναι γνωστό για το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης δίπλα στην Αλυκή, τα χειμερινά σμήνη φλαμίνγκο και την παραδοσιακή καλαθοπλεκτική. Κοντά βρίσκονται το αρχαίο Κούριον και το κάστρο της Κολοσσίου, για το οποίο έχουμε ξεχωριστό οδηγό με την ιστορία του και πρακτικές πληροφορίες για την επίσκεψη.

Χωριό μέσα σε βρετανική βάση: τι σημαίνει αυτό

Το χωριό βρίσκεται στις Περιοχές Κυρίαρχων Βάσεων του Ηνωμένου Βασιλείου, στη Δυτική Περιοχή Κυρίαρχης Βάσης, που αναφέρεται και ως περιοχή Ακρωτηρίου. Πολιτική κυβέρνηση των περιοχών αυτών είναι η Διοίκηση των Περιοχών Κυρίαρχων Βάσεων (SBA), με έδρα την Επισκοπή· την επαφή με τις τοπικές κοινότητες έχει το Γραφείο Περιοχής της καθεμιάς.

Η Διοίκηση των Βάσεων αναφέρει ότι πολλές από τις αρμοδιότητές της έναντι των Κυπρίων κατοίκων τις ασκούν, με εκχωρημένες εξουσίες, λειτουργοί της Κυπριακής Δημοκρατίας. Οι νόμοι των Βάσεων, σύμφωνα με τη Διοίκηση, ταυτίζονται όσο είναι δυνατόν με τους νόμους της Κυπριακής Δημοκρατίας. Οι ποινικές υποθέσεις στις περιοχές αυτές υπάγονται στην Αστυνομία και στο Δικαστήριο των Βάσεων.

Το Ακρωτήρι είναι μη στρατιωτική κοινότητα: σύμφωνα με τη Διοίκηση, οι κάτοικοι εργάζονται κυρίως στις Βάσεις και στη Λεμεσό ή ασχολούνται με τη γεωργία. Κοντά στο χωριό υπάρχουν στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Τηρείτε τις πινακίδες και τους περιορισμούς για την είσοδο και τη φωτογράφιση, και για τους κανόνες πτήσης drones συμβουλευτείτε τις ανακοινώσεις της Διοίκησης των Βάσεων.

Η Αλυκή Ακρωτηρίου και τα φλαμίνγκο

Σύμφωνα με το Visit Cyprus, η Αλυκή Ακρωτηρίου είναι η μεγαλύτερη εσωτερική υδάτινη έκταση του νησιού, περίπου 10,65 τ.χλμ. Τον χειμώνα γεμίζει νερό και το καλοκαίρι συνήθως στεγνώνει, αν και όχι κάθε χρόνο. Το βάθος της δεν ξεπερνά περίπου το 1 μ. Το χαμηλότερο σημείο του πυθμένα βρίσκεται 2,7 μ. κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Από τον Νοέμβριο έως τον Μάρτιο στη λίμνη σταθμεύουν αποδημητικά πουλιά, ανάμεσά τους σμήνη φλαμίνγκο με χιλιάδες πουλιά, καθώς και γερανοί, αρπακτικά και παρυδάτια. Τη βάση της τροφικής αλυσίδας της λίμνης αποτελεί το μικροσκοπικό καρκινοειδές Branchinella spinosa. Το Visit Cyprus σημειώνει ότι τις χρονιές που τα καρκινοειδή είναι λίγα, τα φλαμίνγκο και άλλα υδρόβια πουλιά μετακινούνται στην Αλυκή Λάρνακας ή νοτιότερα.

Σύμφωνα με τη Διοίκηση των Βάσεων, η Αλυκή μαζί με το έλος του Ακρωτηρίου χαρακτηρίστηκε στις 20 Μαρτίου 2003 υγρότοπος διεθνούς σημασίας βάσει της Σύμβασης Ραμσάρ. Η χερσόνησος ανήκει επίσης στις Σημαντικές Περιοχές για τα Πουλιά της BirdLife International. Στη χερσόνησο έχουν καταγραφεί περίπου 300 είδη πουλιών, ενώ στις παραλίες της φωλιάζουν πράσινες χελώνες και χελώνες καρέτα.

Το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ακρωτηρίου

Στο χωριό λειτουργεί το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και Ενημέρωσης Ακρωτηρίου (Akrotiri Environmental Education and Information Centre). Σύμφωνα με τη Διοίκηση των Βάσεων, το Κέντρο λειτουργεί από το 2004. Από το 2014 στεγάζεται σε ενεργειακά αποδοτικό κτίριο με ηλιακά πάνελ και σύστημα επαναχρησιμοποίησης νερού.

Στο Κέντρο υπάρχουν εκθεσιακοί χώροι, βιβλιοθήκη και βοτανικός κήπος, ενώ από τον χώρο παρατήρησης με τηλεσκόπια και κιάλια φαίνεται η Αλυκή. Η Διοίκηση των Βάσεων αναφέρει ότι όλοι οι χώροι είναι προσβάσιμοι σε επισκέπτες με αναπηρικό αμαξίδιο. Τα προγράμματα του Κέντρου έχουν σχεδιαστεί από κοινού από τη Διοίκηση των Βάσεων, το Υπουργείο Παιδείας της Κυπριακής Δημοκρατίας και την Κοινότητα Ακρωτηρίου.

Σύμφωνα με τη Διοίκηση των Βάσεων, το Κέντρο είναι ανοιχτό τις καθημερινές τις πρωινές ώρες και κλειστό τα Σαββατοκύριακα και τις αργίες. Το Visit Cyprus αναφέρει ότι η είσοδος είναι ελεύθερη, αλλά προειδοποιεί ότι το ωράριο μπορεί να αλλάξει χωρίς ειδοποίηση. Πριν πάτε, επιβεβαιώστε το ωράριο στο τηλέφωνο του Κέντρου.

Καλαθοπλεκτική και ιστορία της χερσονήσου

Οι κάτοικοι του Ακρωτηρίου έπλεκαν από παλιά καλάθια με φυτά από το έλος του Ακρωτηρίου. Σύμφωνα με τη Διοίκηση των Βάσεων, χρησιμοποιούνται γι’ αυτό δέκα είδη καλαμιών, σπαθόχορτων και αγρωστωδών. Σήμερα η τέχνη έχει σχεδόν χαθεί, επειδή έπαψε να αποφέρει εισόδημα, και το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης οργανώνει μαθήματα καλαθοπλεκτικής. Από το 2017 η μαλακή καλαθοπλεκτική του Ακρωτηρίου είναι εγγεγραμμένη στον Εθνικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Κύπρου στο πλαίσιο της UNESCO.

Στη χερσόνησο εντοπίστηκαν τα αρχαιότερα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας στην Κύπρο. Η Διοίκηση των Βάσεων περιγράφει τη θέση Αετόκρεμμος, καταφύγιο κυνηγών-τροφοσυλλεκτών της Προκεραμικής περιόδου. Άνθρωποι ζούσαν εδώ πριν από περισσότερα από 12.000 χρόνια και κυνηγούσαν νάνους ιπποπόταμους και νάνους ελέφαντες, τα οστά των οποίων βρέθηκαν στις ανασκαφές.

Ανάμεσα στα άλλα μνημεία της χερσονήσου είναι πάνω από 1.500 λαξευτοί τάφοι και σαρκοφάγοι των ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων στη νότια ακτή, η Μονή του Αγίου Νικολάου των Γατών από την πρωτοβυζαντινή περίοδο, το παρεκκλήσι του Αγίου Δημητριανού του 12ου αιώνα και η Παναγία η Γαλακτοτροφούσα του ίδιου αιώνα.

Πώς θα πάτε στο Ακρωτήρι και τι θα δείτε κοντά

Ο πιο βολικός τρόπος είναι με αυτοκίνητο από τη Λεμεσό: ο δρόμος περνά από τα δυτικά προάστια της πόλης και οδηγεί στη χερσόνησο. Πριν ξεκινήσετε, ελέγξτε τη διαδρομή στην πλοήγηση, και κοντά στο χωριό ακολουθήστε τις πινακίδες προς το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Τα λεωφορεία έρχονται εδώ πιο αραιά από ό,τι μέσα στην πόλη: ελέγξτε εκ των προτέρων τα δρομολόγια και την επιστροφή με τον φορέα λεωφορείων της επαρχίας Λεμεσού.

Την εκδρομή μπορείτε να τη συνδυάσετε με την παραλία Lady’s Mile στην ακτή της χερσονήσου, τη Μονή του Αγίου Νικολάου των Γατών, το αρχαίο Κούριον και το κάστρο της Κολοσσίου. Κάθε ένα από αυτά τα μέρη έχει τους δικούς του κανόνες επίσκεψης.

Για να δείτε φλαμίνγκο, ελάτε από τον Νοέμβριο έως τον Μάρτιο και ξεκινήστε από το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης: από τον χώρο παρατήρησης η λίμνη φαίνεται καλά. Για το Κέντρο και μια βόλτα στο χωριό συνήθως αρκούν περίπου δύο ώρες.

Τι να ελέγξετε πριν πάτε στο Ακρωτήρι

Το ωράριο του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης δεν αναγράφεται το ίδιο σε όλες τις επίσημες πηγές, γι’ αυτό επιβεβαιώστε το λίγο πριν από την επίσκεψη. Λάβετε υπόψη ότι τα Σαββατοκύριακα το Κέντρο είναι κλειστό και ότι τα προγράμματά του απευθύνονται κυρίως σε οργανωμένες σχολικές ομάδες.

Ο αριθμός των φλαμίνγκο στη λίμνη αλλάζει από χρονιά σε χρονιά και εξαρτάται από τις βροχές και την ποσότητα της τροφής. Παρατηρείτε τα πουλιά από απόσταση, μην τα πλησιάζετε και μη βγαίνετε με το αυτοκίνητο από τους δρόμους προς την όχθη της λίμνης. Κοντά στις φωλιές των χελωνών στις παραλίες της χερσονήσου σεβαστείτε τις περιφράξεις και τις πινακίδες.

Μέσα στη Βάση μην μπαίνετε σε ζώνες με απαγορευτικές πινακίδες και μη φωτογραφίζετε στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Το καλοκαίρι στη χερσόνησο κάνει ζέστη και η σκιά είναι λίγη, γι’ αυτό έχετε μαζί σας νερό και καπέλο και προγραμματίστε τις βόλτες για το πρωί ή το βράδυ.

Συνέχεια του σχεδιασμού

Επίσημες πηγές

Το χωριό Ακρωτήρι στη χερσόνησο του Ακρωτηρίου · Φωτογραφία: Xaris333 · CC BY-SA 4.0 · μετατροπή σε WebP και αλλαγή μεγέθους.