Γαλάτα

Το ενδιαφέρον χωριό Γαλάτα βρίσκεται σε απόσταση 60 χλμ. από τη Λευκωσία, στην πανέμορφη κοιλάδα της Σολέας, σε υψόμετρο 620 μέτρων πάνω από τη στάθμη της θάλασσας.

Το χωριό χτίστηκε στις δύο όχθες του ποταμού Κλαρίου, ο οποίος περιβάλλεται από υπέροχες καταπράσινες πλατάνιες και αιωνόβιες βελανιδιές.

Δίπλα στη Γαλάτα βρίσκεται το εξίσου γνωστό χωριό Κακοπετριά. Και στα δύο χωριά συγκεντρώνονται κάθε χρόνο χιλιάδες τουρίστες, γοητευμένοι από τα πανέμορφα πέτρινα σπιτάκια, τα στενά δρομάκια και μια απίστευτη ατμόσφαιρα.

Καλώς ήρθατε στη Γαλάτα

Η Γαλάτα φημίζεται για τα πεντανόστιμα φρούτα της, τα οποία καλλιεργούνται εδώ σε μεγάλες ποσότητες. Αξίζει να δώσετε ιδιαίτερη προσοχή στην ποικιλία των μήλων, καθώς και στα βερίκοκα, τα ροδάκινα, τα κεράσια, τις βύσσινες και, φυσικά, στα σταφύλια και τα διάφορα λαχανικά.

Αν θέλετε να απολαύσετε πλήρως την ατμόσφαιρα του χωριού και να βιώσετε το πνεύμα των ντόπιων, μην παραλείψετε να καθίσετε στην πλατεία του χωριού. Εδώ, στη σκιά των αιωνόβιων δέντρων, μπορείτε να περάσετε αξέχαστες στιγμές.

Τα σπίτια του χωριού – τόσο τα σύγχρονα όσο και τα παραδοσιακά – διακρίνονται για την απίστευτη ομορφιά και τη ζεστασιά τους. Όποιος επισκεφθεί το χωριό, σίγουρα θα εντυπωσιαστεί από τα ξύλινα μπαλκονάκια και τα σκαλοπάτια των παλιών σπιτιών: μικρά, χτισμένα από πολύχρωμη τοπική πέτρα, με αυλές στρωμένες με πολύχρωμα πλακάκια και στέγες καλυμμένες με καφέ κεραμίδια. Τα παράθυρα των σπιτιών καλύπτονται από ξύλινα παραθυρόφυλλα με μεγάλα μάνδαλα. Ωστόσο, δυστυχώς, αυτή η παραδοσιακή εικόνα πρέπει να τονίζεται τεχνητά, καθώς δεν είναι δυνατό να διατηρηθεί στην αρχική της μορφή σε ολόκληρο το χωριό. Στις παρυφές, εδώ και καιρό, τίποτα δεν θυμίζει πια την παλιά όψη της Γαλάτας.

Θρύλοι και χρονικά

Όμως, το παλιό κέντρο της Γαλάτας αποτελεί πραγματικά την πολιτιστική κληρονομιά του νησιού. Εδώ βρίσκονται 6 βυζαντινές εκκλησίες με δίρριχτες κεραμοσκεπές, οι οποίες θα δώσουν στους επισκέπτες μια εικόνα της παραδοσιακής βυζαντινής αρχιτεκτονικής του 16ου αιώνα.

Στα παλιά χρόνια, όπως λένε οι θρύλοι, στην περιοχή του χωριού ζούσαν βοσκοί που έβοσκαν τεράστια κοπάδια. Από τα χωριά που γειτνίαζαν με τα ορεινά βοσκοτόπια, έρχονταν οι κάτοικοι των κάτω χωριών – οι «κατωχωρίτες» – για να αγοράσουν φρέσκο γάλα στο χωριό. Και τους γαλατάδες τους αποκαλούσαν «γαλάτες». Έτσι καθιερώθηκε η έκφραση: «Πήγαινε στους γαλατάδες!» Και έτσι οι γαλατάδες έδωσαν στο χωριό αυτό το όμορφο όνομα.

Σύμφωνα με έναν άλλο μύθο, οι πρώτοι κάτοικοι της Γαλάτας κατάγονταν από τη Γαλατία, και προς τιμήν τους ονομάστηκε το χωριό κατά τη βυζαντινή εποχή.

Το κυπριακό χωριό αναφέρεται σε πολλά χρονικά. Ο πρώτος που έγραψε γι’ αυτό ήταν ο Λεόντιος Μαχέρας στις «Χρονικές» του: «Θα σας μιλήσω για… Μου μίλησε γι’ αυτούς η Μαρία, που φρόντιζε τον κύριο Ερίκο Ντε Γκιμπλέτ στο χωριό Γαλάτα». Με βάση αυτό το χρονικό, οι μελετητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι, κατά την περίοδο της φραγκικής κυριαρχίας στην Κύπρο, η Γαλάτα ανήκε στη βασιλική οικογένεια των Γκιμπλέτ.

Το 1570, ο Τζιάκομο Φράνκο συνέταξε χάρτες του νησιού, στους οποίους το χωριό σημειωνόταν με τα ονόματα Γαλάτα (Galata) και Γκολάτα (Golata).

Και να τι γράφει για το χωριό ο Ρώσος ταξιδιώτης Βασίλι Μπάρσκι (1753):

«Έφτασα στο πλησιέστερο χωριό, που ονομάζεται Γαλάτα, και μαζί με τους συντρόφους μου πέρασα τη νύχτα δίπλα σε χριστιανούς ιερείς. Ας γίνει γνωστό αυτό: μεταξύ των κατοίκων του χωριού στην κοιλάδα της Σολέα υπάρχουν πολύ λίγοι μουσουλμάνοι. Η πλειοψηφία του τοπικού πληθυσμού εδώ είναι Έλληνες ορθόδοξοι χριστιανοί. Στο χωριό υπάρχει τεράστιος αριθμός εκκλησιών και ιερέων. Αυτό το χωριό είναι ένα από τα πιο όμορφα. Εδώ υπάρχουν πολλά οπωροφόρα δέντρα και ορμητικά ορεινά ρυάκια. Το χωριό βρίσκεται στην κοιλάδα του ποταμού Κλαρίου».

Στην αφήγηση του Ρώσου ταξιδιώτη αναφέρονται επίσης οι δύσκολες συνθήκες υπό τις οποίες ζούσαν οι μοναχοί, καθώς λίγο πριν από την επίσκεψή του το μοναστήρι είχε λεηλατηθεί από μουσουλμάνους.

Υπάρχει και ένας άλλος μύθος για το χωριό. Λένε ότι είναι αφιερωμένο στον γλύπτη Πυγμαλίωνα της Αρχαίας Ελλάδας, ή πιο συγκεκριμένα, χάρη στον οποίο έγινε παγκοσμίως γνωστός. Φημολογείται ότι ακριβώς εδώ η Αφροδίτη έδωσε ζωή στη Γαλάτεια, τη μούσα και, στη συνέχεια, τη σύζυγο του καλλιτέχνη, και ότι εκεί εγκαταστάθηκαν αργότερα οι απόγονοί τους.

Τι να δείτε

Τα κύρια αξιοθέατα του χωριού είναι 4 εκκλησίες, μία από τις οποίες έχει ενταχθεί στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Η εκκλησία της Παναγίας Ποδίτου, που χτίστηκε τον 16ο αιώνα, είναι ζωγραφισμένη «σε παλαιό στυλ», ενώ εδώ διακρίνονται βυζαντινά μοτίβα των 9ου-10ου αιώνων.

Σχεδόν το ίδιο αρχιτεκτονικό ύφος εμφανίζεται και στην εκκλησία της Παναγίας Θεοτόκου, η οποία χτίστηκε λίγο αργότερα.

Κάποτε υπήρχε εδώ ένα μοναστήρι, ενώ σήμερα έχει διασωθεί μόνο η εκκλησία. Η εκκλησία της Παναγίας Ποδίτου, η οποία είναι επίσης γνωστή με το όνομα της εκκλησίας της Παναγίας της Παντοκράτορας ή της Παναγίας Ελεούσης, χτίστηκε με δωρεά του Δημητρίου ντε Κορόνε το 1502. Ο Δημήτριος, ο οποίος καταγόταν από κυπριακή οικογένεια λατινικής καταγωγής, υπηρέτησε ως διοικητής στο στρατό του νόθου αδελφού της βασίλισσας Σαρλότ, ο οποίος ανέλαβε το στέμμα της Κύπρου παρά τη νόθια καταγωγή του.

Όλοι οι τοίχοι στο εσωτερικό της εκκλησίας είναι καλυμμένοι με υπέροχες τοιχογραφίες, οι οποίες απεικονίζουν θρησκευτικές σκηνές με τις πιο λεπτομερείς λεπτομέρειες. Οι ζωγράφοι εργάστηκαν με τέτοια κομψότητα και επιμέλεια, ώστε κατάφεραν να δημιουργήσουν έργα που διακρίνονται για την εξαιρετική σαφήνεια της απεικόνισής τους.

Πριν από λίγο

Λοιπόν, εδώ τελειώνει το συναρπαστικό μας ταξίδι στο χωριό Γαλάτα. Πιθανότατα, δεν θα καταφέρουμε να ανακαλύψουμε όλα τα μυστικά αυτού του υπέροχου χωριού με μία μόνο επίσκεψη. Αλλά αν έρθετε εδώ μόνοι σας, μην παραλείψετε να μιλήσετε με τους ντόπιους, οι οποίοι σίγουρα θα σας διηγηθούν πολλούς ενδιαφέροντες θρύλους και ιστορίες για αυτό το εκπληκτικό μέρος…