Το «bullying» που μπορεί να αποβεί μοιραίο

Όλα ξεκινούν σαν ένα αθώο παιχνίδι. Ένα από τα παιδιά της τάξης επιλέγεται ως θύμα: το πειράζουν, του κάνουν καυστικά αστεία, το χλευάζουν. Όμως, μερικές φορές αυτό καταλήγει σε αυτοκτονία ή σε σοβαρά τραύματα. Τα τελευταία χρόνια, έχουν εμφανιστεί επανειλημμένα στις σελίδες των ρωσικών μέσων ενημέρωσης φρικιαστικές ιστορίες σωματικής βίας μαθητών εναντίον των συμμαθητών τους. Πώς μεταφράζεται η λέξη «bullying» (από το αγγλικό «bully» – νταής, τσαμπουκάς, κακοποιός) στα ρωσικά;

Το πιο κοντινό είναι το «τραβλιά», αλλά ο όρος αυτός δεν έχει γίνει ακόμα μέρος της σχολικής ζωής στη Ρωσία, και άδικα. Οι καθηγητές αγγλικών γνωρίζουν πολύ καλά πώς μπορεί να καταλήξει μια πράξη που φαίνεται αθώα με την πρώτη ματιά, όπως για παράδειγμα αυτή… «Δεν θα ξαναδείς ποτέ τη ζωγραφιά σου, δεν θα τη δείξεις στη μαμά και τον μπαμπά σου, στον αδελφό και την αδελφή σου. Μην τολμήσεις να δείξεις αυτό το γράμμα στους δασκάλους, σε παρακολουθώ», – ένα τέτοιο μήνυμα βρήκε στη σχολική της τσάντα ένα κοριτσάκι, μαθήτρια της 4ης τάξης (8 ετών). Ένα φύλλο χαρτιού με μερικές γραμμές, γραμμένες με ασταθή παιδική γραφή, βρισκόταν εκεί όπου είχε μόλις πριν λίγο τοποθετήσει προσεκτικά τη ζωγραφιά της.

Μάθημα μετά από μάθημα, η ζωγραφιά της πήρε μορφή και το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό. Το κοριτσάκι έλαβε επαίνους για την καλύτερη ζωγραφιά της τάξης και ονειρευόταν να τη δείξει στους γονείς της και στον αδελφό και την αδελφή της. Όμως κάποιος αποφάσισε να κάνει πλάκα. Πλάκα; Πιθανότατα, έτσι θα το είχαν εκλάβει οι παλιοί μου δάσκαλοι. Ποιος έπαιρνε στα σοβαρά τέτοια πράγματα; Ωστόσο, οι Άγγλοι αντιμετωπίζουν με μεγάλη σοβαρότητα το bullying, το οποίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την έννοια του «σχολείου». Συνδεδεμένα ως αντίπαλα στοιχεία: ο εκφοβισμός και το σχολείο είναι ασυμβίβαστα. Αυτός είναι νόμος, αδιαμφισβήτητος κανόνας, και αυτή η ιδέα ενσταλάζεται στη συνείδηση των μαθητών σε κάθε ευκαιρία.

Όχι, οι δάσκαλοι δεν θεωρούν κάθε συμπλοκή ως εκφοβισμό. Για τα αγόρια, για παράδειγμα, οι ελαφρές συμπλοκές είναι απολύτως φυσιολογικές, και, αν και κανείς δεν ενθαρρύνει τη χρήση βίας, αντιμετωπίζουν την υπερκινητικότητα των μελλοντικών ανδρών με αρκετή ανοχή. Πολύ χειρότερο είναι κάτι άλλο. Πολύ πιο επικίνδυνο είναι το ψυχολογικό εκφοβισμό, όταν εμπλέκονται στη διαδικασία όλο και περισσότεροι συμμετέχοντες, καθιστώντας τη ζωή του παιδιού αφόρητη.

Το κορίτσι που βρήκε ένα απειλητικό γράμμα στη σχολική του τσάντα ήταν προετοιμασμένο για ένα τέτοιο σενάριο και ενήργησε σωστά. Είπε τα πάντα στον δάσκαλο. Η αντίδραση ήταν άμεση. Το περιστατικό αυτό αποτέλεσε το κύριο θέμα της επόμενης γενικής συνέλευσης του σχολείου. Το πρώτο πράγμα που έκανε ο δάσκαλος ήταν να επαινέσει το κορίτσι για τη σωστή του πράξη.

Ναι, αυτό αποτελεί παράδειγμα για όλους – οι δάσκαλοι επιλύουν πραγματικά τα προβλήματα των μαθητών, και δεν έχει καμία σχέση με καταγγελία ή κακολογία. Μια τέτοια πράξη είναι αντάξια της σοφίας ενός ενήλικα και αξίζει έπαινο. Το «σπίτι» της μικρής μαθήτριας κερδίζει 20 house points (βαθμούς). Θυμάστε το «Χάρι Πότερ»; «20 βαθμοί για το Γκρίφιντορ!» Όπως και στο αγαπημένο παιδικό παραμύθι, όλοι οι μαθητές του σχολείου χωρίζονται σε 4 «οίκους», και ο καθένας προσπαθεί να κερδίσει πόντους. Αυτό μπορεί να γίνει είτε ολοκληρώνοντας καλύτερα από όλους την εργασία για το σπίτι είτε επιτυγχάνοντας εξαιρετικό αποτέλεσμα σε ένα διαγώνισμα.

«Πόντοι οίκου» δίνονται για άριστη συμπεριφορά και για αθλητικές νίκες. 20 πόντοι οίκου είναι πολλοί. Είναι μια αξιοπρεπής ανταμοιβή για μια σωστή πράξη. Στη συνέχεια, στη συνέλευση ακολούθησε μια σύντομη ομιλία για τον εκφοβισμό. Κύριο θέμα: ο εκφοβισμός είναι απαράδεκτος! Και η σχολική διοίκηση δεν θα το ανεχτεί ποτέ. Μέχρι και την αποβολή από το σχολείο. Αυτό το διδάσκουν από τις πρώτες τάξεις. Και ο νεαρός «παραβάτης»; Του πρότειναν να ομολογήσει. Ναι, είναι περίπλοκο, είναι δύσκολο και ντροπιαστικό, αλλά θα είναι μια γενναία πράξη ενός ευγενούς ανθρώπου. Η έμφαση δίνεται ακριβώς σε αυτό. Όχι στο ότι «τότε δεν θα σου συμβεί τίποτα», αλλά συγκεκριμένα – «θα μπορείς να σέβεσαι τον εαυτό σου για αυτή τη σωστή πράξη».

Για πολύ καιρό δεν μπορούσα να καταλάβω τι είναι αυτό που με γοητεύει τόσο στους τοπικούς μαθητές, ειδικά στους μαθητές των μεγαλύτερων τάξεων. Αγαπούν ειλικρινά τις «σωστές πράξεις», επειδή σέβονται πρώτα απ’ όλα τον εαυτό τους. Ναι, σέβονται τον εαυτό τους, κάνοντας σωστές πράξεις. Αυτή είναι και η βάση του σεβασμού προς τους γύρω τους. Και τότε είναι φυσικό να ανοίξουν την πόρτα σε έναν ενήλικα ή σε μια συμμαθήτρια, ή σε ένα μικρό παιδί. Πόσες φορές έμεινα άναυδος μπροστά από την πόρτα ενός καφέ, που μου άνοιξε ένας μαθητής της γυμνασίου. Πόσες φορές παρακολουθούσα διακριτικά τα παιχνίδια και τα αστεία των μαθητών. Χαίρομαι ειλικρινά για αυτά τα παιδιά, απαλλαγμένα από ακραίες εκδηλώσεις μίσους και κακίας, ικανά να χαίρονται ειλικρινά και να συμπάσχουν, που μέχρι το τέλος του σχολείου παραμένουν παιδιά, ικανά να κάνουν ευγενικές πράξεις όπως οι ενήλικες.

Μαξίμ Οκούλοφ