Σχολική έρευνα για τους ρωσόφωνους μετανάστες στη Λεμεσό

Το σχολείο «Intellectual» της Μόσχας διοργανώνει, κατά τη διάρκεια των διακοπών του Φεβρουαρίου, το ετήσιο εκπαιδευτικό εργαστήριο πεδίου στο Κύπρο. Το εργαστήριο περιλαμβάνει τμήματα ανθρωπιστικών επιστημών και βιολογίας. Φέτος, στο πλαίσιο του τμήματος ανθρωπιστικών επιστημών, οι μαθήτριες της 8ης τάξης Αρινά Αλαντίσεβα και Βιταλίνα Φρόλοβα πραγματοποίησαν ερευνητικό έργο κοινωνικής γεωγραφίας με θέμα «Ανάλυση των μεταναστευτικών διαδικασιών με παράδειγμα τον ρωσόφωνο πληθυσμό της πόλης της Λεμεσού (Δημοκρατία της Κύπρου)».

Στόχος της εργασίας ήταν η μελέτη της σύνθεσης των μεταναστών ανά χώρα προέλευσης, την ιθαγένεια, την εθνοτική και θρησκευτική καταγωγή, το επίπεδο εκπαίδευσης, την οικογενειακή κατάσταση, τους λόγους που καθορίζουν τη μετανάστευση, το επίπεδο εισοδήματος, την απασχόληση, καθώς και να εξεταστεί η προσαρμογή των μεταναστών στην κοινότητα υποδοχής.

Η έρευνα μέσω ερωτηματολογίου ως κύρια μέθοδος της μελέτης

Συντάχθηκαν δύο ερωτηματολόγια – ένα για μαθητές και ένα για ενήλικες. Η έρευνα με ερωτηματολόγια στους μαθητές διεξήχθη στο ρωσικό σχολείο L.I.T.C. Οι ενήλικες ερωτηθέντες ήταν καθηγητές του εν λόγω σχολείου, υπάλληλοι της εφημερίδας «Βεστνίκ Κύπρου», της εταιρείας Cyprus Inform, του ψυχαγωγικού πάρκου Cyprus Land, καθώς και ρωσόφωνοι πολίτες στους δρόμους της Λεμεσού.

Από τα 100 ερωτηματολόγια που φέραμε μαζί μας στο νησί, συμπληρώθηκαν 42 από ενήλικες και 45 από μαθητές (μαθητές των τάξεων 7–11). Εκτός από τη συμπλήρωση των ερωτηματολογίων, πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις με τον διευθυντή του ομίλου εταιρειών «Cyprus Inform», Μαξίμ Οκούλοφ, την αρχιτέκτονα του έργου «Cyprus Land», Σβετλάνα Πετράτσκοβα, και την υποδιευθύντρια του σχολείου L.I.T.C. Όλγα Σταροδούμπετς, οι οποίοι απάντησαν στις ερωτήσεις των μαθητριών σχετικά με τους ρωσόφωνους μετανάστες στη Λεμεσό.

Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα της επεξεργασίας και ανάλυσης των ερωτηματολογίων παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια της παρουσίασης των σχολικών ερευνητικών έργων στο Ρωσικό Κέντρο Επιστήμης και Πολιτισμού στη Λευκωσία στις 21 Φεβρουαρίου. Τα αποτελέσματα της επεξεργασίας των ερωτηματολογίων αποτυπώνονται σε 43 διαγράμματα, 38 από τα οποία δημιουργήθηκαν από τις μαθήτριες (Δείτε την παρουσίαση).

Αποτελέσματα των ερευνών

Η πλειοψηφία των ερωτηθέντων ενηλίκων και παιδιών είναι Ρώσοι. Πριν από τη μετανάστευση είχαν ρωσική υπηκοότητα, ενώ σήμερα την κατέχει το ήμισυ των ερωτηθέντων. Η πλειοψηφία των μεταναστών διατήρησε την υπηκοότητα της χώρας καταγωγής τους. Οι μαθητές, εκτός από τη ρωσική υπηκοότητα, έχουν υπηκοότητα της Ουκρανίας, της Λευκορωσίας, της Λετονίας, του Καζακστάν, της Μολδαβίας και της Βουλγαρίας. Στους ενήλικες, σε αυτές τις χώρες προστίθενται επίσης η Λιθουανία, η Εσθονία και η Ρουμανία. Το 24% των ενηλίκων και το 16% των μαθητών έχουν σήμερα κυπριακή υπηκοότητα, ενώ το 2% τόσο των παιδιών όσο και των ενηλίκων έχουν ελληνική υπηκοότητα. Μεταξύ των ενηλίκων, το ποσοστό των ατόμων με διπλή υπηκοότητα είναι μεγαλύτερο από ό,τι μεταξύ των μαθητών (40% και 15% αντίστοιχα).

ΕΝΗΛΙΚΕΣ

ΜΑΘΗΤΕΣ

Το 71% των μαθητών που συμμετείχαν στην έρευνα μετανάστευσαν με τους γονείς τους, ενώ το 11% γεννήθηκε στην Κύπρο. Η πλειοψηφία των ενηλίκων μετανάστευσε επειδή τους αρέσουν οι φυσικές συνθήκες της Κύπρου, αλλά και λόγω οικονομικών δυσκολιών στη χώρα τους ή της επιθυμίας τους να ζήσουν στο εξωτερικό. Το ένα τρίτο των ενηλίκων διαμένει στο νησί από 10 έως 20 χρόνια, ενώ το 30% — λιγότερο από 5 χρόνια. Η μισή πλειοψηφία των μαθητών που ερωτήθηκαν θα ήθελε να επιστρέψει στην πατρίδα της, ενώ μόνο το 30% των ενηλίκων.

ΕΝΗΛΙΚΕΣ	ΜΑΘΗΤΕΣ

Το 45% των μαθητών και το 74% των ενηλίκων είναι χριστιανοί. Όσον αφορά τις ξένες γλώσσες, το 46–47% των ερωτηθέντων γνωρίζει αγγλικά, ενώ το 24–27% γνωρίζει ελληνικά. Το 72% των ενηλίκων διαθέτει πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, το ήμισυ είναι παντρεμένο και το 63% έχει παιδιά.

Ενδιαφέροντα αποτελέσματα αφορούν τη μεταβολή της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης των μεταναστών. Το μηνιαίο εισόδημα των ενηλίκων μετά τη μετανάστευση στην Κύπρο αυξήθηκε: πριν από τη μετανάστευση, το ένα τέταρτο των ερωτηθέντων είχε εισόδημα κάτω των 500 ευρώ, ενώ σήμερα κανείς δεν εμπίπτει σε αυτή την κατηγορία, ενώ τα ποσοστά των ατόμων με εισόδημα 500–1.000 ευρώ και 1.000–2.000 ευρώ αυξήθηκαν από 14% σε 36% και από 19% σε 33% αντίστοιχα.

Μηνιαίο εισόδημα (ευρώ)

Ωστόσο, όσον αφορά τη στέγαση, η κατάσταση είναι αντίστροφη. Πριν από τη μετανάστευση, τα δύο τρίτα των ενηλίκων διέθεταν ιδιόκτητη κατοικία, ενώ σήμερα μόνο το ένα τέταρτο. Αυτό οφείλεται στο υψηλό κόστος στέγασης στην Κύπρο. Η πλειοψηφία των μεταναστών ζει σε ενοικιαζόμενα σπίτια και διαμερίσματα.

Ο τομέας της απασχόλησης για περίπου το ένα τρίτο των ερωτηθέντων ήταν και παραμένει η επιστήμη και η εκπαίδευση. Αυξήθηκε το ποσοστό των απασχολουμένων στον τουρισμό. Πριν από τη μετανάστευση, μεταξύ των ερωτηθέντων υπήρχαν άτομα που απασχολούνταν στη δημόσια διοίκηση, την υγειονομική περίθαλψη και τις κατασκευές, ενώ σήμερα δεν υπάρχουν τέτοια άτομα.

Από τη συζήτηση με τον διευθυντή του ομίλου εταιρειών Cyprus Inform, Μαξίμ Οκούλοφ, διαπιστώθηκε ότι οι Κύπριοι προστατεύουν τις θέσεις εργασίας στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και των κατασκευών. Οι Ρώσοι γιατροί είναι πιο εξειδικευμένοι από τους ντόπιους. Είναι πολύ δύσκολο για έναν Ρώσο γιατρό να αποκτήσει άδεια άσκησης επαγγέλματος, γι’ αυτό αναγκάζονται να εργάζονται εκτός ειδικότητάς τους και να περιμένουν την έκδοση της άδειας, αφού έχουν διαμείνει στην Κύπρο για ένα ορισμένο αριθμό ετών.

Οι Ρώσοι είναι αγαπητοί στο Κύπρο

Ο Μαξίμ Οκούλοφ εξήγησε επίσης ότι, εκτός από τις ευνοϊκές φυσικές συνθήκες, τους Ρώσους προσελκύει στο Κύπρο η ασφάλεια, οι καλές συνθήκες για την ανάπτυξη των παιδιών (για παράδειγμα, τα αγγλικά σχολεία), οι υπαίθριες αθλητικές δραστηριότητες όλο το χρόνο, ειδικά τα θαλάσσια σπορ (ιστιοπλοΐα, καταδύσεις, σέρφινγκ), καθώς και το γεγονός ότι οι Ρώσοι είναι αγαπητοί εδώ.

Η ΕΣΣΔ ήταν η πρώτη που αναγνώρισε την ανεξαρτησία της Κύπρου και βοήθησε το 1974 να σταματήσει η τουρκική εισβολή. Η Κύπρος βρισκόταν στη σφαίρα επιρροής της Σοβιετικής Ένωσης, οι Κύπριοι σπούδαζαν δωρεάν στην ΕΣΣΔ, όπως και οι πολίτες των σοσιαλιστικών χωρών. Επιπλέον, οι Ρώσοι θεωρούνται «καλοί πελάτες» από τους Κύπριους, επειδή, κατά κανόνα, δεν παζαρεύουν και δεν διαμαρτύρονται.

Προσαρμογή των μεταναστών

Στο 66–67% των ερωτηθέντων, το μεγαλύτερο μέρος των φίλων είναι ρωσόφωνοι, ενώ το 13% των παιδιών και το 21% των ενηλίκων έχουν εξίσου ρωσόφωνους φίλους και Κύπριους φίλους. Κανένας από τους μαθητές δεν έχει κυπριακούς φίλους, ενώ το 5% των ενηλίκων έχει.

Το ήμισυ των μαθητών και το 70% των ενηλίκων παρακολουθούν την κατάσταση στην πατρίδα. Οι ενήλικες ενημερώνονται για την πατρίδα μέσω του διαδικτύου, των τηλεοπτικών ειδησεογραφικών προγραμμάτων και συγγενών από τη Ρωσία. Περίπου το ένα τρίτο των ενηλίκων στέλνει χρήματα στην πατρίδα (κυρίως σε μη τακτική βάση).

Η έρευνα αποτέλεσε για τις μαθήτριες ένα σημαντικό και ενδιαφέρον στάδιο της αυτόνομης ερευνητικής τους εργασίας, μια εμπειρία επικοινωνίας με ανθρώπους, καθώς και μια ευκαιρία να αναλύσουν και να ερμηνεύσουν τα αποτελέσματα που συγκέντρωσαν.

Ως υπεύθυνη του έργου, απόλαυσα τη δουλειά μας και χαίρομαι που καταφέραμε να υλοποιήσουμε όλους τους ερευνητικούς μας στόχους. Εκφράζω τη βαθιά ευγνωμοσύνη και την εκτίμησή μου σε όλους όσους μας βοήθησαν.

Μαρία Σβιρίδοβα,

καθηγήτρια γεωγραφίας στο σχολείο «Intelektual», Μόσχα