Χωριό Λεμεσός

Κοιλάνι Λεμεσού: κρασοχώρι, Αγία Μαύρη και τι να δείτε

ΠεριφέρειαΛεμεσός

Πληθυσμός177 (απογραφή 2021)

ΤύποςΧωριό

Σχετικά με το μέρος

Ελέγχθηκε: 25 Οκτωβρίου 2026.

Το Κοιλάνι με μια ματιά: πού βρίσκεται και για τι είναι γνωστό

Το Κοιλάνι (Koilani) είναι κρασοχώρι της επαρχίας Λεμεσού, στην περιοχή των Κρασοχωρίων, δηλαδή των «χωριών του κρασιού», στις πλαγιές του Τροόδους. Σύμφωνα με το Visit Cyprus, βρίσκεται σε υψόμετρο 820 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας, περίπου 35 χλμ. από τη Λεμεσό· στην απογραφή του 2021 είχε 177 κατοίκους. Το χωριό είναι γνωστό για το κρασί, τα γλυκά από σταφύλι και το εκκλησάκι της Αγίας Μαύρης κάτω από έναν τεράστιο πλάτανο.

Με λατινικούς χαρακτήρες συναντώνται οι γραφές Koilani και Kilani. Μην το μπερδέψετε με τη γειτονική Βάσα Κοιλανίου (Vasa Koilaniou), που είναι ξεχωριστή κοινότητα με δική της περιγραφή στο Visit Cyprus.

Το Visit Cyprus χαρακτηρίζει το Κοιλάνι ένα από τα κυριότερα αμπελουργικά κέντρα του νησιού. Στο χωριό σώζεται η παραδοσιακή αρχιτεκτονική: σπίτια με γραφικά πατάρια, καμάρες και διακοσμημένα κουφώματα. Για τον επισκέπτη είναι ένας συνδυασμός από αμπέλια, μικρά μουσεία και ένα παλιό εκκλησάκι δίπλα στο ποτάμι.

Ιστορία και όνομα του χωριού

Το Visit Cyprus παραθέτει τρεις εκδοχές για την προέλευση του ονόματος. Κατά την πρώτη, στην αρχαιότητα το χωριό λεγόταν Κούριον, από το όνομα του γιου του μυθικού βασιλιά της Κύπρου Κινύρα· το όνομα διατηρήθηκε ως τη βυζαντινή περίοδο, και επί Φραγκοκρατίας το χωριό μετονομάστηκε σε Κοιλάνι. Κατά τη δεύτερη, οι πρώτοι κάτοικοι ήρθαν από την αρχαία Κυλλήνη της Πελοποννήσου.

Η τρίτη εκδοχή συνδέει το όνομα με τη θέση του χωριού σε κοιλάδα και με την ίδια τη λέξη «κοιλάδα». Και οι τρεις εξηγήσεις είναι παραδόσεις και υποθέσεις· καμία δεν έχει τεκμηριωθεί από έγγραφα.

Το παλαιότερο μνημείο της περιοχής είναι το εκκλησάκι της Αγίας Μαύρης. Σε επιστημονικό άρθρο που δημοσιεύθηκε στο «Δελτίον της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας», η πρώτη οικοδομική φάση του ναού χρονολογείται στον 11ο–12ο αιώνα· τον 15ο αιώνα ο ναός ανακαινίστηκε, και το μεγαλύτερο μέρος των τοιχογραφιών του ανήκει στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα. Ήδη από τη βυζαντινή εποχή ο ναός ήταν κέντρο τιμής της Αγίας Μαύρης. Κατά τον τοπικό θρύλο, η Μαύρη ήταν κοπέλα από το Κοιλάνι που, μαζί με τον αγαπημένο της Τιμόθεο, κρυβόταν σε σπηλιά στη θέση του σημερινού εκκλησακιού και στη συνέχεια άνοιξε μέσα στον βράχο πέρασμα προς το Πέρα Πεδί· αργότερα, σύμφωνα με την παράδοση, και οι δύο μαρτύρησαν.

Τι να δείτε στο Κοιλάνι

Το εκκλησάκι της Αγίας Μαύρης βρίσκεται έξω από το χωριό, ανάμεσα στο Κοιλάνι και το Πέρα Πεδί, στις όχθες του Κρυού Ποταμού. Το σκιάζει ένας τεράστιος πλάτανος: σύμφωνα με το All About Limassol, το δέντρο είναι περίπου 800 ετών, έχει ύψος περίπου 38 μέτρα και περίμετρο στη βάση περίπου 8 μέτρα και προστατεύεται.

Μέσα στο εκκλησάκι σώζονται παλιές τοιχογραφίες, ενώ στο βάθος τρέχει νερό από ένα άνοιγμα στον βράχο, που τιμάται ως αγίασμα. Λίγες δεκάδες μέτρα πιο πέρα βρίσκεται το παλιό πέτρινο γεφύρι της Αγίας Μαύρης, που αποδίδεται στη Βενετοκρατία. Οι όχθες του ποταμού μπορεί να γλιστρούν, γι’ αυτό προσέχετε κοντά στο νερό.

Στο ίδιο το χωριό το Visit Cyprus ξεχωρίζει την εκκλησία του Μονογενούς, αφιερωμένη στον Χριστό ως Μονογενή Υιό, καθώς και το Μουσείο Αμπελουργίας και το Εκκλησιαστικό Μουσείο, το παλιό ελαιοτριβείο και τα οινοποιεία. Τα μουσεία είναι μικρά, γι’ αυτό καλύτερα να ρωτήσετε από πριν στην κοινότητα για το ωράριό τους.

Κρασί, γλυκά και γιορτές

Το σταφύλι καθορίζει τη ζωή του Κοιλανίου. Εδώ φτιάχνουν κρασί και προϊόντα από σταφύλι, ενώ σε ορισμένα σπίτια, σύμφωνα με το Visit Cyprus, σώζεται ακόμη εξοπλισμός για την απόσταξη της ζιβανίας, του δυνατού κυπριακού αποστάγματος από στέμφυλα. Στο χωριό και γύρω από αυτό λειτουργούν αρκετά οινοποιεία· για τους όρους επίσκεψης ρωτήστε απευθείας τα ίδια.

Από τα τοπικά αρτοσκευάσματα το Visit Cyprus ξεχωρίζει την αρκατένα, τραγανά παξιμάδια με μαγιά. Στα κρασοχώρια αυτού του τμήματος της επαρχίας Λεμεσού φτιάχνουν επίσης γλυκά από μούστο: σουτζούκο και παλουζέ.

Σύμφωνα με το Visit Cyprus, στο χωριό γίνεται κάθε χρόνο φθινοπωρινή γιορτή του σταφυλιού· την ακριβή ημέρα πρέπει να την ελέγχετε κάθε χρόνο. Οι επισκέπτες μπορούν να δουν πώς οι κάτοικοι φτιάχνουν παραδοσιακά γλυκά από χυμό σταφυλιού, να τα δοκιμάσουν, να ακούσουν παραδοσιακή μουσική και να γευτούν κρασί. Σε αρχειακή δημοσίευση του 1998 αναφέρεται και η γιορτή «Αφάμια», αφιερωμένη στο κρασί, το σταφύλι, τη σταφίδα και τον παλουζέ.

Περίπατοι, φύση και περίχωρα

Γύρω από το Κοιλάνι απλώνονται αμπέλια στις πλαγιές και η κοιλάδα του Κρυού Ποταμού. Ο δρόμος από το χωριό προς το εκκλησάκι της Αγίας Μαύρης περνά μέσα από την ύπαιθρο· αν αποφασίσετε να περπατήσετε ένα κομμάτι του, κρατηθείτε σε ασφαλές σημείο στην άκρη του δρόμου και υπολογίστε τη ζέστη του καλοκαιριού.

Το Κοιλάνι περιλαμβάνεται στην κυκλική οδική διαδρομή του Visit Cyprus «Γιορτάζοντας το αμπέλι» στα κρασοχώρια της Λεμεσού. Στη διαδρομή αυτή ο δρόμος πηγαίνει από τον Άγιο Αμβρόσιο, μέσω Βουνίου και Κοιλανίου, στο Πέρα Πεδί, και το εκκλησάκι της Αγίας Μαύρης βρίσκεται αμέσως μετά το Κοιλάνι, στον δρόμο προς το Πέρα Πεδί.

Κοντά βρίσκονται και άλλα κρασοχώρια: το Βουνί, το Πέρα Πεδί, η Βάσα Κοιλανίου, καθώς και ο Όμοδος, στον οποίο έχουμε αφιερώσει ξεχωριστό οδηγό στον ιστότοπο. Μπορείτε να τα συνδυάσετε σε μία μέρα με αυτοκίνητο, αλλά οι δρόμοι εδώ έχουν πολλές στροφές και το Visit Cyprus συστήνει ιδιαίτερη προσοχή στις στροφές.

Πώς να φτάσετε στο Κοιλάνι και να οργανώσετε την επίσκεψη

Το Κοιλάνι απέχει περίπου 35 χλμ. από τη Λεμεσό. Μπορείτε να έρθετε από τον δρόμο Λεμεσού – Τροόδους μέσω του Πέρα Πεδιού ή από την πλευρά του Ομόδου και του Βουνίου. Την ακριβή διαδρομή ελέγξτε στην εφαρμογή πλοήγησης με το όνομα Koilani ή Κοιλάνι.

Για το χωριό, το εκκλησάκι της Αγίας Μαύρης και ένα από τα μουσεία αρκεί μισή μέρα· αν προσθέσετε οινοποιεία και γειτονικά χωριά, υπολογίστε ολόκληρη μέρα. Αποφασίστε από πριν ποιος θα οδηγεί μετά τις γευσιγνωσίες.

Η πιο ζωντανή περίοδος είναι ο τρύγος και οι φθινοπωρινές γιορτές. Την άνοιξη και αργά το φθινόπωρο κάνει πιο δροσιά και υπάρχει περισσότερη ησυχία, ενώ το καλοκαίρι για βόλτες διαλέξτε το πρωί ή το βράδυ. Η δημόσια συγκοινωνία προς τα κρασοχώρια είναι περιορισμένη, γι’ αυτό οι επισκέπτες έρχονται συνήθως με αυτοκίνητο ή με οργανωμένη εκδρομή.

Τι να ελέγξετε πριν από την επίσκεψη στο Κοιλάνι

Ελέγξτε αν το Μουσείο Αμπελουργίας, το Εκκλησιαστικό Μουσείο και το εκκλησάκι της Αγίας Μαύρης είναι ανοιχτά τη μέρα που σας ενδιαφέρει: στα μικρά χωριά το ωράριο αλλάζει, και ορισμένοι χώροι ανοίγουν κατόπιν συνεννόησης. Μπορείτε να ρωτήσετε στην κοινότητα Κοιλανίου ή στα γραφεία τουριστικών πληροφοριών του Visit Cyprus.

Τις ημερομηνίες της γιορτής του σταφυλιού και άλλων εκδηλώσεων ελέγξτε λίγο πριν από την επίσκεψη στο ημερολόγιο του Visit Cyprus και στις ανακοινώσεις της κοινότητας. Αν θέλετε να επισκεφθείτε οινοποιείο, ρωτήστε από πριν το ίδιο αν δέχεται επισκέπτες και αν χρειάζεται κράτηση.

Το εκκλησάκι της Αγίας Μαύρης είναι τόπος λατρείας και όχι μόνο αξιοθέατο. Μπαίνετε με ρούχα που καλύπτουν τους ώμους και τα γόνατα, μην αγγίζετε τις τοιχογραφίες και τις εικόνες, μη φωτογραφίζετε με φλας και μην κάνετε θόρυβο κοντά στην πηγή. Προσέξτε τον προστατευόμενο πλάτανο: μην ανεβαίνετε στις ρίζες του, μην ανάβετε φωτιά κοντά του και μην αφήνετε σκουπίδια.

Συνέχεια του σχεδιασμού

Επίσημες πηγές

Το Κοιλάνι και οι αναβαθμίδες στις πλαγιές · Φωτογραφία: Xaris333 · CC BY-SA 4.0 · μετατροπή σε WebP και αλλαγή μεγέθους.