Χωριό Τρόοδος

Κυπερούντα: υψόμετρο, πληθυσμός, μήλα και τι να δείτε

ΠεριφέρειαΤρόοδος

Πληθυσμός1372 (απογραφή 2021)

ΤύποςΧωριό

Σχετικά με το μέρος

Ελέγχθηκε: 25 Οκτωβρίου 2026.

Η Κυπερούντα με μια ματιά: υψόμετρο, πληθυσμός και για τι είναι γνωστή

Η Κυπερούντα (Kyperounta) είναι το μεγαλύτερο χωριό της ορεινής Πιτσιλιάς, στην επαρχία Λεμεσού, στις πλαγιές του Τροόδους, περίπου 43 χλμ. βόρεια της Λεμεσού. Σύμφωνα με την περιγραφή της κοινότητας, βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 1.140 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας· στην απογραφή του 2021 είχε 1.372 κατοίκους. Το χωριό είναι γνωστό για τους μηλεώνες, το οινοποιείο Kyperounda Winery και το εκκλησάκι του Τιμίου Σταυρού με τοιχογραφίες του 1521.

Οι πηγές δίνουν διαφορετικό υψόμετρο, επειδή το χωριό απλώνεται ανηφορικά στην πλαγιά. Το Visit Cyprus αναφέρει περίπου 1.300 μέτρα και κατατάσσει την Κυπερούντα στα ψηλότερα χωριά του νησιού. Τα 1.140 μέτρα προέρχονται από την περιγραφή της ίδιας της κοινότητας.

Το Visit Cyprus περιγράφει την Κυπερούντα ως χωριό με ανηφορικούς δρόμους, κλήματα, μικρές αυλές και σπίτια με κεραμοσκεπές. Το υψόμετρο σημαίνει δροσερό καλοκαίρι, τον χειμώνα όμως χιόνι και πάγο στους δρόμους. Στον δρόμο από το χωριό προς την πλατεία Τροόδους βρίσκεται το νοσοκομείο της περιοχής, πρώην σανατόριο: σύμφωνα με το Visit Cyprus, εξυπηρετεί 25 κοινότητες της γύρω περιοχής και διαθέτει τμήμα επειγόντων περιστατικών.

Ιστορία και όνομα της Κυπερούντας

Το όνομα του χωριού συνδέεται με το φυτό κύπερος (Cyperus rotundus), ζιζάνιο που φυτρώνει άφθονο στην περιοχή και χρησίμευε ως τροφή για τα ζώα. Την εκδοχή αυτή αναφέρουν τόσο το Visit Cyprus όσο και η περιγραφή της κοινότητας.

Το χωριό θεωρείται ότι ιδρύθηκε τη βυζαντινή εποχή. Κατά τη Φραγκοκρατία αναφέρεται ως βασιλική κτήση με το όνομα Chiperonda, όπως το ονομάζει ο ιστορικός Λουί ντε Μας Λατρί. Το χωριό σημειώνεται επίσης στον χάρτη του Αβραάμ Ορτέλιου του 1573.

Κατά την οθωμανική περίοδο ο ποταμός Κούρης χώριζε το χωριό σε δύο συνοικίες, με σημεία αναφοράς τις εκκλησίες της Αγίας Μαρίνας και της Παναγίας. Σήμερα η Κυπερούντα είναι ο κύριος οικισμός της Πιτσιλιάς, από όπου περνούν οι δρόμοι προς την πλατεία Τροόδους και τα γειτονικά ορεινά χωριά.

Τι να δείτε στην Κυπερούντα

Το κυριότερο μνημείο είναι το μικρό μονόκλιτο πέτρινο εκκλησάκι του Τιμίου Σταυρού με ξύλινη στέγη, το παλαιότερο εκκλησάκι του χωριού. Σύμφωνα με το All About Limassol, βρίσκεται στη θέση αυτή από την εποχή της Φραγκοκρατίας, και οι τοιχογραφίες στον ανατολικό και τον δυτικό τοίχο του χρονολογούνται στο 1521. Το Visit Cyprus επισημαίνει την ασυνήθιστη ξύλινη στέγη με ακανόνιστο σχήμα, που θυμίζει το γράμμα L.

Από το 1995 το εκκλησάκι λειτουργεί ως χώρος έκθεσης των εκκλησιαστικών κειμηλίων της κοινότητας: εκτίθενται εικόνες και λειτουργικά σκεύη. Βρίσκεται λίγα βήματα από την κεντρική πλατεία, μέσα στο πράσινο του βοτανικού κήπου. Πανηγυρίζει στην Πρόοδο του Τιμίου Σταυρού, την 1η Αυγούστου, στην αρχή της νηστείας του Δεκαπενταύγουστου.

Από τους άλλους ναούς το Visit Cyprus αναφέρει την εκκλησία της Αγίας Μαρίνας του 18ου αιώνα και τη νέα μεγάλη εκκλησία του Αγίου Αρσενίου· στο χωριό υπάρχει και η εκκλησία της Παναγίας. Λειτουργούν τρία μικρά μουσεία: Φυσικής Ιστορίας, Λαϊκής Τέχνης και Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα 1955–1959.

Μήλα, κρασί και γιορτές

Η κύρια ασχολία των κατοίκων είναι η γεωργία, κυρίως τα οπωροφόρα. Το υψόμετρο και το δροσερό κλίμα ευνοούν μηλιές, αχλαδιές, βερικοκιές, κερασιές, δαμασκηνιές και ροδακινιές, και η Κυπερούντα θεωρείται μία από τις κυριότερες περιοχές παραγωγής μήλων στην Κύπρο.

Κάθε Οκτώβριο το χωριό διοργανώνει τη Γιορτή του Μήλου: υπαίθρια αγορά, έκθεση με τις ποικιλίες μήλων που καλλιεργούνται στην Κύπρο, προϊόντα από μήλα και ψυχαγωγικό πρόγραμμα. Η γιορτή γίνεται εδώ και πολλά χρόνια, και οι ημερομηνίες ανακοινώνονται κάθε χρονιά ξεχωριστά.

Γύρω από το χωριό υπάρχουν και αμπέλια, ενώ στην ίδια την Κυπερούντα λειτουργεί το οινοποιείο Kyperounda Winery, που ανήκει στον όμιλο Photos Photiades. Σύμφωνα με το οινοποιείο, βρίσκεται στην περιοχή της Πιτσιλιάς, περίπου 50 χλμ. από τη Λεμεσό και 75 χλμ. από τη Λευκωσία, σε υψόμετρο περίπου 1.200 μέτρων. Η διεύθυνση που δίνει ο ιστότοπος του οινοποιείου είναι Λεωφόρος Γρίβα Διγενή 102, 4876 Κυπερούντα. Για τους όρους επίσκεψης και γευσιγνωσίας απευθυνθείτε στο ίδιο το οινοποιείο.

Περίπατοι, φύση και περίχωρα

Η Κυπερούντα βρίσκεται στους πρόποδες της κορυφογραμμής της Μαδαρής, από την οποία η θέα ανοίγεται σε όλα τα γύρω βουνά. Το Visit Cyprus αναφέρει κοντά στο χωριό δύο μονοπάτια μελέτης της φύσης, το «Δόξα σοι ο Θεός» και το «Τεΐσια της Μαδαρής».

Το γραμμικό μονοπάτι από τη θέση «Δόξα σοι ο Θεός» ως το πυροφυλάκιο της Μαδαρής ξεκινά περίπου 2 χλμ. από την Κυπερούντα, στον δρόμο Κυπερούντας – Σπηλιών, σε υψόμετρο περίπου 1.338 μέτρων. Έχει μήκος περίπου 3,8 χλμ., ο ενδεικτικός χρόνος είναι 2 ώρες και ο βαθμός δυσκολίας στην κλίμακα του Visit Cyprus είναι 3· το ψηλότερο σημείο της διαδρομής φτάνει περίπου τα 1.609 μέτρα.

Από την Κυπερούντα πηγαίνει κανείς εύκολα στην πλατεία Τροόδους και στα γειτονικά χωριά της Πιτσιλιάς, όπως η Χανδριά και ο Αγρός. Για τις χειμερινές διακοπές και τα ψηλά βουνά στην περιοχή του Ολύμπου υπάρχουν ξεχωριστά άρθρα στον ιστότοπο, γι’ αυτό εδώ σημειώνουμε μόνο ότι ο δρόμος προς την πλατεία Τροόδους περνά από το χωριό.

Πώς να φτάσετε στην Κυπερούντα και να οργανώσετε την επίσκεψη

Η Κυπερούντα βρίσκεται περίπου 43 χλμ. βόρεια της Λεμεσού, και ο πιο βολικός τρόπος να έρθετε είναι με αυτοκίνητο. Η κυκλική διαδρομή του Visit Cyprus «Γιορτάζοντας το αμπέλι» φτάνει στο χωριό από τον Αγρό μέσω της Χανδριάς και συνεχίζει προς την πλατεία Τροόδους.

Οι ορεινοί δρόμοι εδώ είναι απότομοι και με πολλές στροφές, και τον χειμώνα μπορεί να έχει χιόνι και πάγο. Πριν από ταξίδι την κρύα εποχή ελέγξτε την πρόγνωση του καιρού και τις ανακοινώσεις για την κατάσταση των ορεινών δρόμων, και κάθε εποχή του χρόνου να υπολογίζετε χρόνο με περιθώριο.

Για το εκκλησάκι του Τιμίου Σταυρού, το κέντρο του χωριού και ένα από τα μουσεία θα χρειαστείτε μερικές ώρες. Το φθινόπωρο, την εποχή των μήλων και της Γιορτής του Μήλου, το χωριό είναι ιδιαίτερα ζωντανό, την άνοιξη ανθίζουν τα περιβόλια, ενώ το καλοκαίρι ο κόσμος έρχεται εδώ για τη δροσιά.

Τι να ελέγξετε πριν από την επίσκεψη στην Κυπερούντα

Το ωράριο των μουσείων και του εκκλησακιού του Τιμίου Σταυρού αλλάζει, γι’ αυτό ρωτήστε από πριν στην κοινότητα Κυπερούντας. Και οι ημερομηνίες της Γιορτής του Μήλου ανακοινώνονται κάθε χρόνο ξεχωριστά: παρακολουθείτε το ημερολόγιο εκδηλώσεων του Visit Cyprus και τις ανακοινώσεις της κοινότητας.

Αν σκοπεύετε να επισκεφθείτε το Kyperounda Winery, μάθετε από τον επίσημο ιστότοπό του ή από τα στοιχεία επικοινωνίας που δίνει εκεί αν δέχεται επισκέπτες και αν χρειάζεται κράτηση. Μην οδηγήσετε μετά τη γευσιγνωσία. Στα μονοπάτια να έχετε μαζί νερό και ζεστά ρούχα και να ελέγχετε τον καιρό: πάνω από τα χίλια μέτρα αλλάζει γρήγορα.

Στις εκκλησίες και στο εκκλησάκι-μουσείο να συμπεριφέρεστε όπως σε ναό σε λειτουργία: ρούχα που καλύπτουν τους ώμους και τα γόνατα, χαμηλή φωνή, χωρίς φλας στις εικόνες και χωρίς φωτογραφίες την ώρα της ακολουθίας. Μην αγγίζετε τις τοιχογραφίες· οι τοιχογραφίες του 16ου αιώνα είναι πολύ ευαίσθητες.

Συνέχεια του σχεδιασμού

Επίσημες πηγές

Άποψη της Κυπερούντας · Φωτογραφία: Xaris333 · CC BY-SA 4.0 · μετατροπή σε WebP και αλλαγή μεγέθους.