Προς τα μοναστήρια των Αγίων Φεκλάς και Μινάς

Ζω στην Κύπρο εδώ και αρκετό καιρό, αλλά η βαθιά θρησκευτικότητα των Κυπρίων εξακολουθεί να αποτελεί μυστήριο για μένα.

Πώς, ενώ βρέθηκαν για αρκετούς αιώνες υπό την καταπίεση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στη συνέχεια υπό την επιρροή της καθολικής Αγγλίας, οι Ελληνοκύπριοι διατήρησαν με προσοχή τις χριστιανικές παραδόσεις, μεταδίδοντάς τις από γενιά σε γενιά; Επιπλέον, τα θρησκευτικά έθιμα είναι τόσο στενά συνυφασμένα με την καθημερινή τους ζωή, που δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για την ειλικρίνειά τους.

Θεωρείται συνηθισμένο, όταν χάσει κανείς κάποιο αντικείμενο, να φτιάξει μια «Φανούροπιτα» και να ζητήσει βοήθεια από τον Άγιο Φανουρί, ή, αν αισθάνεσαι αδιαθεσία μετά την επίσκεψη στον γιατρό, να περάσεις από το μοναστήρι της Αγίας Φεκλάς της Θεραπεύτριας, να προσευχηθείς και να πάρεις θεραπευτική λάσπη.

Γνώριζα το μοναστήρι της Αγίας Φεκλάς εδώ και αρκετό καιρό και το είχα επισκεφτεί αρκετές φορές, ενώ για πρώτη φορά με προσκάλεσε να επισκεφτώ το μοναστήρι του Αγίου Μηνά η Κυπριακή φίλη μου Μαρία. Στην οικογένειά τους συνηθίζουν τις ημέρες του Σαββατοκύριακου να κάνουν οικογενειακές εκδρομές με το αυτοκίνητο σε μικρά χωριά, επισκεπτόμενοι το ένα ή το άλλο μοναστήρι ή εκκλησία.

Δεδομένου ότι στην Κύπρο υπάρχουν πολλά τέτοια μοναστήρια, η διαδρομή μπορεί να διαφέρει κάθε φορά. Γνωρίζοντας το ενδιαφέρον μου για τις κυπριακές παραδόσεις, η Μαρία οργάνωσε με μεγάλο ενθουσιασμό την κυριακάτικη εκδρομή μας.

Μέσω του παλιού δρόμου

Φύγαμε από τη Λάρνακα προς τη Λευκωσία, αλλά δεν πήραμε τον αυτοκινητόδρομο, αλλά στρίψαμε από τον κυκλικό κόμβο στον παλιό δρόμο. Στους οδικούς χάρτες, αυτός είναι ο δρόμος Ε104.

Η αίσθηση ήταν σαν να ταξιδεύατε συνεχώς με το μετρό και ξαφνικά αποφασίσατε να χρησιμοποιήσετε τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Όσον αφορά την ποιότητα, ο δρόμος δεν υστερεί καθόλου σε σχέση με τον αυτοκινητόδρομο, όπως, άλλωστε, και όλοι οι δευτερεύοντες δρόμοι στην Κύπρο, αλλά οι εντυπώσεις και η απόλαυση από την οδήγηση σε αυτόν είναι πολύ μεγαλύτερες: μικρά, περιποιημένα χωριουδάκια περνούν μπροστά από τα παράθυρα, και μπορείς χωρίς πρόβλημα να σταματήσεις σε όποιο σημείο σου αρέσει, να τραβήξεις μερικές αναμνηστικές φωτογραφίες και να αγοράσεις σπιτικά γλυκά από τους ντόπιους.

Την πρώτη μας στάση την κάναμε στο χωριό Αγία Άννα. Αμέσως μου έπεσε στην αντίληψη ότι όλες οι προσόψεις των σπιτιών, οι περιφράξεις και η μικρή εκκλησία είναι πλήρως επενδυμένες με την ίδια πέτρα ασβεστολιθικής προέλευσης.

Η Μαρία εξήγησε: η πέτρα εξορύσσεται κοντά στο χωριό, και αυτή η επένδυση είναι χαρακτηριστική για όλα τα κτίρια του χωριού. Αυτό δημιουργεί αρχιτεκτονική ενότητα και δίνει τη δυνατότητα να διατηρηθεί η εικόνα του χωριού στην αρχική του μορφή.

Πρέπει να σημειωθεί ότι οι Κύπριοι προσπαθούν πραγματικά να διατηρήσουν ό,τι έχει πολιτιστική αξία και αντανακλά τις ιστορικές τους παραδόσεις.

Σε πολλά ορεινά χωριά, όπως η Λεύκαρα, η Κακοπετρία και η Φικάρδα, η υπηρεσία αρχιτεκτονικής εποπτείας ελέγχει αυστηρά τον αριθμό των ορόφων των κτιρίων, το μέγεθος των παραθύρων και των θυρών, καθώς και τη χρήση συγκεκριμένων δομικών υλικών.

Ωστόσο, το κύριο αξιοθέατο αυτού του χωριού, σύμφωνα με τη Μαρία, είναι η ταβέρνα με το ίδιο όνομα. Το καλοκαίρι απολαμβάνει μεγάλη δημοτικότητα. Εδώ έρχονται όχι μόνο κάτοικοι των γύρω χωριών, αλλά και επισκέπτες από τη Λάρνακα και τη Λευκωσία. Μερικές φορές το καλοκαίρι η ταβέρνα δεν μπορεί να φιλοξενήσει όλους τους ενδιαφερόμενους, οπότε είναι καλύτερο να κάνετε κράτηση εκ των προτέρων. Ωστόσο, το χειμώνα η επισκεψιμότητα δεν είναι μεγάλη και η ταβέρνα παραμένει κλειστή.

Στο σπίτι της Αγίας Φεκλάς

Προχωρήσαμε πιο πέρα και, φτάνοντας στο χωριό Μοσφιλιώτη (Mosfilioti), στρίψαμε δεξιά ακολουθώντας την πινακίδα. Σύντομα σταματήσαμε μπροστά σε ένα κτίριο που εξωτερικά δεν έδειχνε τίποτα το ιδιαίτερο. Αυτό ήταν το μοναστήρι της θεραπεύτριας Φεκλάς.

Η ιστορία της Αγίας Φεκλάς είναι αρκετά γνωστή. Όντας κόρη πλούσιων γονιών, κάποτε άκουσε το κήρυγμα του αποστόλου Παύλου. Τα λόγια του μεγάλου κήρυκα συγκίνησαν βαθιά την ψυχή της νεαρής κοπέλας. Η Φεκλά αποφάσισε να εγκαταλείψει τον αρραβωνιαστικό της και όλα τα εγκόσμια αγαθά, για να αφιερωθεί στην υπηρεσία του Θεού. Μέχρι τα βαθιά της γηρατειά θεράπευε ανιδιοτελώς τους ανθρώπους και τους βοηθούσε να βρουν την πίστη.

Και σήμερα, όταν επισκέπτονται το μοναστήρι, οι πιστοί ζητούν πρώτα απ’ όλα από την Αγία Φεκλά υγεία για τους ίδιους και τους δικούς τους.

Ανοίγοντας την είσοδο, βρισκόμαστε σε μια μικρή αυλή γεμάτη πράσινο. Απέναντι διακρίνεται η είσοδος της εκκλησίας, ενώ αριστερά της είναι αναρτημένες φωτογραφίες όσων θεραπεύτηκαν μετά την επίσκεψή τους στο μοναστήρι.

Το μοναστήρι χτίστηκε για πρώτη φορά τον 15ο αιώνα, αφού ανακαλύφθηκε σε αυτό το σημείο μια ιαματική πηγή. Αργότερα, το μοναστήρι καταστράφηκε αρκετές φορές και ξαναχτίστηκε.

Το σημερινό κτίριο είναι εντελώς καινούργιο: το 1956, μετά από μακρά περίοδο παραμέλησης, οι μοναχές επέστρεψαν στην ιερή πηγή και με τις δικές τους δυνάμεις ξαναχτίσανε το μοναστήρι από την αρχή.

Σήμερα, Κύπριοι και προσκυνητές από όλο τον κόσμο επισκέπτονται την ιερή πηγή για να πάρουν ιερό νερό και θεραπευτική άργιλο. Οι ντόπιοι παλιοί κάτοικοι λένε ότι η άργιλος βοηθά στη θεραπεία πολλών δερματικών παθήσεων. Αφού αγοράσαμε από το μαγαζάκι δίπλα στο μοναστήρι ένα σακουλάκι με το αγαπημένο μου μείγμα από ροδοπέταλα και αποχαιρετήσαμε τις μοναχές, συνεχίσαμε το ταξίδι μας.

Σημειώστε ότι το μοναστήρι είναι ανοιχτό για επισκέψεις από τις 06:00 έως τις 12:00 και από τις 15:00 έως τις 19:00.

Στο δρόμο προς το μοναστήρι του Αγίου Μηνά

Για να φτάσουμε στο μοναστήρι του Αγίου Μηνά, έπρεπε να περάσουμε από άλλα τρία χωριά: τον Κόρνο, τη Λεύκαρα και τη Βάβλου. Μπορείτε να φτάσετε στο Κόρνος στρίβοντας δεξιά από τη Μοσφιλιώτη, αλλά εμείς επιστρέψαμε λίγο πίσω και πήγαμε στο Κόρνος μέσω του χωριού Πύργα, όπου σώζεται ένα παρεκκλήσι που χτίστηκε το 1421 κατόπιν διαταγής του βασιλιά Ζαν ντε Λουζινιάν.

Απευθυνόμενοι στον επιστάτη, με ένα μικρό αντίτιμο μπορεί κανείς να δει το παρεκκλήσι από μέσα. Ο χρόνος δεν έδειξε έλεος στις παλιές τοιχογραφίες στους τοίχους του παρεκκλησίου.

Αφού περάσαμε τα Κόρνα, σταματήσαμε για λίγο στη Λεύκαρα για να πιούμε έναν καφέ και να φάμε κάτι. Για τους λάτρεις του κρασιού, πιστεύω ότι θα είναι ενδιαφέρον να επισκεφθούν το οινοποιείο ΔΑΦΕΡΜΟΥ, που βρίσκεται στο δρόμο από τη Λεύκαρα προς τη Βαύλο, και να δοκιμάσουν τα τοπικά κρασιά.

Λίγο πριν φτάσουμε στο χωριό Βάβλα, ακολουθώντας την πινακίδα, στρίψαμε αριστερά, φτάνοντας στον τελικό προορισμό του ταξιδιού μας. Για τον Άγιο Μηνά είναι γνωστό ότι καταγόταν από την Αίγυπτο και, κατά την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, υπηρετούσε στη λεγεώνα. Αφού ασπάστηκε τον χριστιανισμό, δεν έκρυψε ποτέ τη θρησκεία του. Κατά τη διάρκεια των διωγμών εναντίον των χριστιανών, ο γενναίος πολεμιστής, ακόμη και υπό φρικτά βασανιστήρια, δεν αποκήρυξε την πίστη του και πέθανε με βασανιστικά πόνους.

Κάποτε το μοναστήρι του Αγίου Μινά ήταν ανδρικό. Στον χώρο του λειτουργούσαν ελαιοτριβείο και βιοτεχνικά εργαστήρια. Σήμερα είναι γυναικείο μοναστήρι, αλλά σε αυτό εξακολουθούν να τηρούνται αυστηροί μοναστικοί κανόνες. Οι κανόνες πρέπει να τηρούνται και από τους επισκέπτες της μονής: οι γυναίκες που έρχονται φορώντας παντελόνι πρέπει να φορέσουν φούστα από πάνω.

Επισκεφθήκαμε το μοναστήρι στα τέλη Δεκεμβρίου, και ο αέρας εκεί ήταν γεμάτος με τη θεϊκή μυρωδιά των φρεσκοσυλλεγμένων ελιών, τα κιβώτια με τις οποίες ήταν τοποθετημένα σε όλη την έκταση της μικρής αυλής. Εκτός από τις ελιές, οι μοναχές ασχολούνται με τη συγκομιδή εσπεριδοειδών, παρασκευάζουν από αυτά κάθε είδους κονσέρβες και συλλέγουν θεραπευτικά βότανα.

Τις Κυριακές, οι ενορίτες μπορούν να καθίσουν στη βεράντα του μοναστηριού: σε όλους όσους το επιθυμούν προσφέρεται καφές με γλυκά δικής τους παρασκευής. Συμφωνείτε, υπάρχει σε αυτό κάτι ζεστό και οικείο, που μας παρακινεί να έρχομαστε στο σπίτι του Θεού όχι μόνο στη θλίψη, αλλά και στη χαρά.

Στην εκκλησία του μοναστηριού βρίσκεται η εικόνα του Αγίου Μινά, έργο του Φιλάρετου — δημιουργού πολλών εικόνων στην Κύπρο. Μην ξεχάσετε, στην είσοδο της εκκλησίας, πίσω από την πόρτα, να πάρετε ένα κομμάτι βαμβάκι με ευλογημένο ελαιόλαδο.

Σε αυτό το μοναστήρι υπήρχε κάποτε και μια ιαματική πηγή. Και παρόλο που, σύμφωνα με τις μοναχές, έχει σταματήσει εδώ και καιρό να δίνει νερό, οι Κύπριοι εξακολουθούν να έρχονται για να ζητήσουν από τον Άγιο Μηνά υγεία και ευημερία στη ζωή τους. Το μοναστήρι είναι ανοιχτό για τους πιστούς από τις 07:00 έως τις 12:00 και από τις 15:00 έως τις 17:00.

Επιστροφή!

Η τελευταία στάση της διαδρομής μας ήταν ένα μέρος με το όνομα Χοιροκοιτία (ελληνικά: Χοιροκοιτία). Εδώ βρέθηκαν ερείπια αρχαίου οικισμού, που χρονολογούνται από τον 7ο έως τον 4ο αιώνα π.Χ. Σήμερα, δίπλα στις αρχαιολογικές ανασκαφές έχει δημιουργηθεί μια αναπαράσταση του οικισμού, ώστε να μπορεί κανείς να δει με τα μάτια του τον τρόπο ζωής των πρώτων κατοίκων της Κύπρου. Σήμερα, ο χώρος αυτός βρίσκεται υπό την προστασία της UNESCO.

Κουρασμένοι, αλλά ικανοποιημένοι, ξεκινήσαμε το ταξίδι της επιστροφής. Η Χιροκιτία βρίσκεται δίπλα στον αυτοκινητόδρομο, οπότε φτάσαμε πίσω στη Λάρνακα σε μόλις 20 λεπτά. Στην πραγματικότητα, αυτή η διαδρομή μπορεί να οργανωθεί χωρίς στάσεις σε κάθε χωριό, προγραμματίζοντας την εκδρομή για το πρώτο μισό της ημέρας.