Προσκύνημα στα μοναστήρια του Τροδόσα (Τροόδος)

Ιστορικά, ένας μεγάλος αριθμός χριστιανικών ιερών τόπων της Κύπρου συγκεντρώνεται στην οροσειρά του Τροόδους (Τροόδος).

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, κατά την περίοδο της εικονομαχίας, τον 8ο και στις αρχές του 9ου αιώνα, οι πιστοί χριστιανοί, προσπαθώντας να σώσουν τις εικόνες και άλλα χριστιανικά κειμήλια από την καταστροφή, τα έκρυβαν στα βουνά του Τροόδους. Αργότερα, όταν οι διωγμοί έπαυσαν, στα μέρη όπου εντοπίζονταν τα ιερά, ανεγέρθηκαν ναοί και μοναστήρια.

Δεν μπορείτε να θεωρήσετε το προσκυνηματικό σας ταξίδι στην Κύπρο ολοκληρωμένο, αν δεν επισκεφθείτε τον Τροόδο και το πιο διάσημο μοναστήρι της Παναγίας της Κίκκου.

Δεδομένου ότι πολλά μοναστήρια του Τροδού έχουν χτιστεί κοντά σε ιερές πηγές, μην ξεχάσετε να πάρετε μαζί σας ένα δοχείο για νερό. Επίσης, ετοιμάστε εκ των προτέρων σημειώματα για μνημόσυνο «για υγεία» ή «για ανάπαυση», τα οποία μπορείτε να αφήσετε στα μοναστήρια (κατά προτίμηση με λατινικούς χαρακτήρες, «Για υγεία», αγγλ. — For the health of; «Για την ανάπαυση», αγγλ. — For the repose of), κάτι που θα σας γλιτώσει από την αναστάτωση μέσα στους ναούς.

Να είστε προετοιμασμένοι για το γεγονός ότι η ορεινή διαδρομή δεν θα είναι εύκολη, καθώς ο δρόμος κάνει στροφές ανάμεσα στους λόφους και πολλοί πάσχουν από ναυτία.

Πάμε!

Ξεκινήσαμε στις 08:30 από τη Λεμεσό.

Από το παράθυρο του λεωφορείου είναι ενδιαφέρον να παρατηρεί κανείς πώς αλλάζει η φύση γύρω μας καθώς ανεβαίνουμε στα βουνά. Σήμερα είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι κάποτε το 70% του νησιού ήταν καλυμμένο με δάση, ενώ υπήρχαν πολλά ποτάμια και έλη. Μετά την ανακάλυψη κοιτασμάτων χαλκού στην Κύπρο, τα δάση άρχισαν να καταστρέφονται ανελέητα.

Σήμερα, η χλωρίδα και η πανίδα του νησιού διαφέρουν σημαντικά από την αρχική τους μορφή, αλλά έχουν διασωθεί ενδημικά φυτά και ζώα που υπάρχουν μόνο στην Κύπρο. Μεγάλο μέρος τους βρίσκεται στο Τρόδος.

Ένας από τους πιο διάσημους εκπροσώπους της κυπριακής πανίδας είναι το ορεινό πρόβατο — το μουφλόν. Ο πληθυσμός του βρίσκεται στο χείλος της εξαφάνισης και το ζώο έχει καταχωριστεί στο Κόκκινο Βιβλίο. Εικόνες του μουφλόν μπορούν να παρατηρηθούν στο κυπριακό νόμισμα των 2 ευρώσεντ.

Στις όχθες του ποταμού Χα Ποτάμι

Έτσι, ακούγοντας τον ξεναγό, φτάσαμε στο χωριό Ομόδος. Υπάρχουν διάφορες εκδοχές για την προέλευση του ονόματος του χωριού. Σύμφωνα με μία από αυτές, το όνομα προέρχεται από την κυπριακή λέξη «μόδος», που σημαίνει «χωρίς βιασύνη» — με προσοχή, με σύνεση.

Επίσης, από παλιά έγγραφα είναι γνωστό ότι κατά τον Μεσαίωνα ο φεουδάρχης Χομοδέους ζούσε στην περιοχή αυτή και, πιθανώς, το χωριό ονομάστηκε προς τιμήν του. Στον Ομόδο βρίσκεται το μοναστήρι του Τιμίου Σταυρού (Timios Stavros), προς το οποίο και κατευθυνθήκαμε.

Το μοναστήρι είναι ένα από τα παλαιότερα του νησιού. Η ημερομηνία ίδρυσής του δεν είναι γνωστή με ακρίβεια, αλλά σύμφωνα με μαρτυρίες, όταν η Αγία Ελένη έφερε στο νησί, το 327, ένα κομμάτι του Ζωοποιού Σταυρού και ένα θραύσμα των Δεσμών του Χριστού, το μοναστήρι υπήρχε ήδη. Σήμερα τα ιερά κειμήλια βρίσκονται σε ασημένιο πλαίσιο σε σχήμα σταυρού, τοποθετημένο κάτω από ειδικό θόλο πάνω στο εικονοστάσι του ναού. Μόνο ο ιερέας του μοναστηριού μπορεί να ανοίξει τις χρυσές «πόρτες» στο κέντρο του σταυρού και να δώσει τη δυνατότητα στους πιστούς να προσκυνήσουν τα λείψανα.

Αφού προσευχηθήκαμε, βγήκαμε από το μοναστήρι και προχωρήσαμε προς το εσωτερικό του χωριού. Αυτός ο ευλογημένος τόπος είναι γνωστός όχι μόνο για το μοναστήρι, αλλά και για τους υπέροχους αμπελώνες του. Και παρόλο που βρεθήκαμε στο φιλόξενο Ομόδος κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ήταν αδύνατο να αντισταθούμε στη γευσιγνωσία των τοπικών κρασιών! Για όσους μας επικρίνουν, θα ήθελα να υπενθυμίσω ότι στους προσκυνητές επιτρέπονται ορισμένες εξαιρέσεις από τη νηστεία.

Μοναστήρι της Τροοδοτίσσας

Η επόμενη στάση ήταν η ανδρική μονή Τροοδίτισσα, που ιδρύθηκε τον 12ο αιώνα. Πρέπει να σημειωθεί ότι σε αυτή τη μονή δεν επιτρέπονται οι εκδρομικές ομάδες, αλλά για τους προσκυνητές οι πόρτες είναι πάντα ανοιχτές.

Εδώ θα ήθελα να πω λίγα λόγια για τις διαφορές μεταξύ των κυπριακών και των ρωσικών εκκλησιαστικών παραδόσεων. Σε όλους τους ναούς και τα μοναστήρια της Κύπρου οι γυναίκες μπορούν να εισέρχονται με ακάλυπτο κεφάλι. Και για μένα ήταν μια αποκάλυψη το γεγονός ότι αυτό δεν αποτελεί χαλάρωση των κανόνων, αλλά μια παλιά παράδοση. Χριστιανοί και μουσουλμάνοι ζούσαν από παλιά δίπλα-δίπλα στην Κύπρο. Για να διακρίνουν τις ορθόδοξες γυναίκες από τις μουσουλμάνες που έμπαιναν τυχαία στον ναό, επιτρεπόταν στις ορθόδοξες να βγάζουν το μαντίλι τους μέσα στην εκκλησία.

Αλλά ας επιστρέψουμε στο μοναστήρι της Τροοδοτίσσας, το κύριο ιερό του οποίου είναι η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Τροόδου, η οποία, σύμφωνα με την παράδοση, ζωγραφίστηκε από τον άγιο απόστολο και ευαγγελιστή Λουκά. Το 1799, ο γνωστός τεχνίτης Ιωάννης Κορνάρος κατασκεύασε ένα ασημένιο πλαίσιο για την εικόνα.

Μια παλιά ιστορία συνδέεται με την εικόνα. Μια ευσεβής χριστιανή προσευχόταν με ζήλο μπροστά στην εικόνα της Θεοτόκου του Τρόδου για να της χαριστεί ένα παιδί. Και το θαύμα συνέβη: η γυναίκα έμεινε έγκυος. Με ευγνωμοσύνη πρόσφερε ως δώρο στην εικόνα την πολύτιμη, διακοσμημένη με χρυσό ζώνη της.

Φυλάσσεται μέχρι σήμερα στο μοναστήρι. Επιπλέον, στο μοναστήρι έχει καθιερωθεί μια σύντομη προσευχή για τη χάρη της τεκνοποίησης, κατά τη διάρκεια της οποίας η γυναίκα φοράει αυτή τη ζώνη. Από τότε, το μοναστήρι της Τροοδίτισσας έχει γίνει τόπος προσκυνήματος για ζευγάρια που δεν μπορούν να αποκτήσουν παιδιά.

Το μοναστήρι αφήνει ανεξίτηλη εντύπωση. Είναι τόσο αυστηρό και μεγαλοπρεπές στην ηρεμία του, ζώντας απομονωμένο μακριά από την κοσμική φασαρία.

Το ιερό του Προδρόμου

Αφού πήραμε νερό από την ιερή πηγή και αποχαιρετήσαμε το μοναστήρι, προχωρήσαμε προς τα πάνω, με κατεύθυνση το χωριό Προδρόμος. Βρίσκεται σε υψόμετρο 1.300–1.540 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και είναι το πιο ορεινό χωριό της Κύπρου.

Ο Πρόδρομος είναι ένα από τα ονόματα του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή – «Πρόδρομος», σε μετάφραση από τα ελληνικά. Λίγο πριν το χωριό, κυριολεκτικά 2 χλμ. πριν, βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας Τρικουκκιάς.

Η λέξη «Τρικουκιά», μεταφρασμένη από την κυπριακή διάλεκτο, σημαίνει «αγριοκέρασο με 3 κουκούτσια». Η ακριβής ημερομηνία ίδρυσης του μοναστηριού δεν είναι γνωστή. Η ίδρυσή του χρονολογείται στη βυζαντινή εποχή.

Ο μεσαιωνικός χρονογράφος Λεονίδος Μαχέρας έγραφε στα έργα του ότι το μοναστήρι της Παναγίας Τρικουκκιάς εμφανίστηκε στην Κύπρο πριν από το περίφημο μοναστήρι του Κίκκου.

Η ακμή του μοναστηριού συνέπεσε με την περίοδο της φραγκικής κυριαρχίας. Το κύριο λείψανο του μοναστηριού, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Τρικουκότισσας, χάθηκε κατά τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας. Κατά την περίοδο της βρετανικής αποικιοκρατίας, στο χώρο του μοναστηριού λειτουργούσε φυτώριο λουλουδιών. Μόνο τη δεκαετία του ’90 του 20ού αιώνα η ζωή του μοναστηριού αναγεννήθηκε, χάρη στην ηγουμένη Χριστοφή.

Σήμερα, το γυναικείο μοναστήρι ζει μέσα από την εργασία και τις προσευχές, τηρώντας αυστηρά τις παραδόσεις της ορθόδοξης μοναχικής ζωής.

Μοναστήρι της Παναγίας του Κίκκου

Αφού αφήσαμε το μοναστήρι, κατευθυνθήκαμε προς το πιο φημισμένο μοναστήρι του νησιού, το Άγιο Κίκκο, του οποίου το κύριο ιερό είναι η θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου, που ζωγράφισε ο ευαγγελιστής Λουκάς. Εκτός από την εικόνα, στο μοναστήρι φυλάσσονται περισσότερα από 40 κομμάτια λειψάνων διαφόρων αγίων.

Το δωμάτιο με τα λείψανα δεν είναι πάντα ανοιχτό, αλλά ελπίζω να είστε τόσο τυχεροί όσο και εμείς και να μπορέσετε να νιώσετε την απερίγραπτη χάρη αυτού του ιερού τόπου.

Η ιστορία του μοναστηριού περιγράφεται σε όλους τους ταξιδιωτικούς οδηγούς για την Κύπρο, γι’ αυτό δεν θα την επαναλάβω, αλλά θα ήθελα να αναφερθώ στην επίσκεψή μου στο μοναστήρι πέρυσι.

Τότε — λίγο πριν το Πάσχα — οι λειτουργοί του μοναστηριού έβγαλαν έξω την εικόνα της Παναγίας και πραγματοποίησαν λιτανεία μαζί της. Πρέπει να πω ότι αυτό έγινε για πρώτη φορά μετά από πολλές δεκαετίες, με σκοπό να απομακρυνθεί η καταστροφή που κρέμεται πάνω από την Κύπρο, λόγω της οικονομικής κρίσης. Εκείνη την ημέρα, πλήθος πιστών συγκεντρώθηκε στους τοίχους του μοναστηριού, και δόθηκε σε όλους όσους το επιθυμούσαν η ευκαιρία να περάσουν κάτω από την εικόνα.

Στο δρόμο της επιστροφής…

Η μέρα έφτανε στο τέλος της και ξεκινήσαμε το ταξίδι της επιστροφής. Κατεβαίνοντας από τις πλαγιές του Τροδού, είχαμε την ευκαιρία να δούμε την κορυφή της οροσειράς, που ονομάζεται Όλυμπος.

Οι Κύπριοι χρησιμοποιούν επίσης την ονομασία Χιονίστρα, που προέρχεται από την ελληνική λέξη «χιόνι». Το χειμώνα, πράγματι, υπάρχει χιόνι εδώ, και πολλοί κάνουν σκι.

Στη Λεμεσό επιστρέψαμε γύρω στις 6 το απόγευμα. Ήταν μια κουραστική μέρα, που περιλάμβανε ένα απίστευτο ταξίδι: από τη βραχώδη ακτή και το τυπικό ξενοδοχείο παραθεριστικού θέρετρου, σαν σε μια στιγμή, μεταφερθήκαμε στις καταπράσινες πλαγιές των βουνών με τα επιβλητικά δέντρα, όπου στα γραφικά φαράγγια, σαν πολύτιμοι διαμάντι, κρύβονται αρχαία μοναστήρια που προσφέρουν ευλογία και εσωτερική γαλήνη.

Κόστος εκδρομής:

• ενήλικας 40 ευρώ·
• παιδί 20 ευρώ.

Για να κάνετε κράτηση για την εκδρομή, μπορείτε να συμπληρώσετε την ηλεκτρονική φόρμα αίτησης, να μας στείλετε e-mail στη διεύθυνση: Εμφάνιση e-mail">Εμφάνιση e-mail ή να καλέσετε στο τηλ.: +357 25 310 692.