Τα σάντουιτς ως εθνικό κυπριακό φαστ φουντ

Όσο παράξενο κι αν φαίνεται από τη σημερινή οπτική γωνία, τα σάντουιτς στην Κύπρο, όπως αποδεικνύεται, υπήρξαν για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα σχεδόν εθνικό πιάτο. Τουλάχιστον, ο τρόπος παρασκευής του σάντουιτς – που εισήγαγαν οι Άγγλοι και ήταν βολικός για φαγητό εν κινήσει ή απλώς για ένα γρήγορο σνακ – γρήγορα κέρδισε την προτίμηση των ντόπιων.

Τα καταστήματα με σουβλάκια και γύρο, που σήμερα είναι συνηθισμένα, ήταν αρκετά σπάνια ακόμα και στα μέσα του περασμένου αιώνα, καθώς η τιμή του κρέατος (και, για να είμαστε πιο ακριβείς, τα εισοδήματα των αγοραστών) δεν επέτρεπε να αναμένεται μεγάλη ζήτηση για πιάτα από τη σούβλα.

Γρήγορο φαγητό στην Κύπρο

Για πολύ καιρό, το παραδοσιακό και προσιτό φαγητό για τον περαστικό της πόλης ή τον εργαζόμενο στο διάλειμμά του ήταν τα «κουπές» — κεμπάπ της Μέσης Ανατολής σε ζύμη από μπουλγκούρ. Συνήθως τα πωλούσαν πολυάριθμοι πωλητές με καροτσάκια, όπου πίσω από γυάλινα τζάμια ήταν εκτεθειμένα προϊόντα από αρτοποιεία. Η ευκολία και η χαμηλή τιμή έκαναν αυτά τα κεμπάπ πολύ δημοφιλή στο τοπικό φαστ φουντ.

Η καινοτομία, που χρησιμοποιούσε επιπλέον τα παραδοσιακά τοπικά τριπλά ψωμάκια, επέτρεψε όχι μόνο την προετοιμασία εκ των προτέρων, αλλά και τη συσκευασία των σάντουιτς σύμφωνα με τις προτιμήσεις του πελάτη.

Η εμφάνιση των ψυγείων και των ηλεκτρικών εστιών συνέβαλε στην ευρεία διάδοση των σάντουιτς. Παράλληλα με τα φραπέ, τα σάντουιτς άρχισαν να προσφέρονται και στα περίπτερα. Η δυνατότητα αποθήκευσης των έτοιμων σάντουιτς αποτέλεσε έναν από τους λόγους για την εξαφάνιση των πλανόδιων πωλητών με τα καροτσάκια.

Τα εξειδικευμένα περίπτερα και τα κινητά τροχόσπιτα έγιναν αναπόσπαστο μέρος της εικόνας των κυπριακών διασταυρώσεων, όπου μπορούσε κανείς να φάει χωρίς να περιμένει την παρασκευή και το σερβίρισμα του γεύματος. Η απουσία ανάγκης για ανοιχτή φωτιά έδωσε τη δυνατότητα να τοποθετηθούν σημεία πώλησης σε περιζήτητες τοποθεσίες, χωρίς να καταβάλλεται ενοίκιο για μόνιμο κατάστημα.

Κυπριακά γύρα και σουβλάκια

Ωστόσο, η πτώση των τιμών του χοιρινού κρέατος αποτέλεσε τον κρίσιμο λόγο για την εξαφάνιση των σάντουιτς από την καθημερινή ζωή. Σε κάθε γωνία άρχισαν να εμφανίζονται τα πολυάριθμα σνακ μπαρ με γύρο, σουβλάκι και σέφταλα, που σήμερα είναι γνωστά σε όλους.

Η παρασκευή σάντουιτς περιορίστηκε σε χώρους όπου είναι φυσικά και νομικά αδύνατο να ψήνεται συνεχώς κρέας στη σχάρα, καθώς και σε κάθε είδους προσωρινά σημεία συγκέντρωσης κοινού, όπως ποδοσφαιρικοί αγώνες ή λαϊκές γιορτές.

Φυσικά, υπάρχουν ακόμα κάποια μέρη όπου τα σάντουιτς εξακολουθούν να παρασκευάζονται όχι μόνο μακριά από την αστική φασαρία. Αλλά αυτό είναι μάλλον απλώς μια συνήθεια, όπου για ένα σνακ και ένα φλιτζάνι καφέ πηγαίνουν όχι μόνο οι τακτικοί πελάτες των προηγούμενων δεκαετιών, αλλά και τα παιδιά και τα εγγόνια τους.

Και όπως σε κάθε μέρος όπου οι Κύπριοι παραμένουν για περισσότερο από ένα λεπτό, τους περιμένουν πάντα ο αναπόφευκτος καφές και η κουβέντα με τον πωλητή, ο οποίος συνήθως είναι και ο ιδιοκτήτης εδώ και τις ίδιες δεκαετίες. Και το να βρουν θέμα συζήτησης για ανθρώπους που βλέπονται καθημερινά τα τελευταία τριάντα χρόνια δεν αποτελεί καθόλου πρόβλημα.