Χωριό Λάρνακα

Βαβατσινιά: το χωριό με τη μουριά δίπλα στο δάσος του Μαχαιρά

ΠεριφέρειαΛάρνακα

Πληθυσμός75 (απογραφή 2021)

ΤύποςΧωριό

Σχετικά με το μέρος

Ελέγχθηκε: 29 Οκτωβρίου 2026.

Η Βαβατσινιά με μια ματιά: ορεινό χωριό της Λάρνακας δίπλα στο δάσος του Μαχαιρά

Η Βαβατσινιά (Vavatsinia) είναι ορεινό χωριό της επαρχίας Λάρνακας, στα νότια όρια του δάσους του Μαχαιρά (Machairas). Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του χωριού, βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 850 μ. και είναι ένα από τα δύο ψηλότερα ορεινά χωριά της επαρχίας Λάρνακας. Σύμφωνα με το Visit Cyprus, την επίσημη πύλη του Υφυπουργείου Τουρισμού, απέχει από τα Πάνω Λεύκαρα περίπου 10 χλμ. οδικώς.

Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, στο χωριό ζουν 75 άτομα. Μην τη συγχέετε με το γειτονικό χωριό Άγιοι Βαβατσινιάς (Agioi Vavatsinias): η Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου τα καταγράφει ως δύο ξεχωριστές κοινότητες, και σύμφωνα με την ποδηλατική διαδρομή του Visit Cyprus απέχουν μεταξύ τους περίπου 7 χλμ.

Η Βαβατσινιά είναι γνωστή για το δέντρο που της έδωσε το όνομα, το παλιό πεύκο δίπλα στο καφενείο, την πέτρινη αρχιτεκτονική, το αποστακτήριο ζιβανίας του χωριού και τα μονοπάτια προς το δάσος του Μαχαιρά. Η Εταιρεία Τουρισμού Λάρνακας την εντάσσει στα χωριά της Ορεινής Λάρνακας, που έχουν διακριθεί με το ευρωπαϊκό σήμα EDEN. Για τα Λεύκαρα υπάρχει ξεχωριστός οδηγός στον ιστότοπό μας.

Τι είναι η βαβατσινιά: το δέντρο που έδωσε το όνομα στο χωριό

Το όνομα του χωριού είναι η κυπριακή ονομασία της μουριάς, της συκαμινιάς. Η ιστοσελίδα του χωριού αποκαλεί ρητά τη «βαβατσινιά» ντόπια μουριά, ενώ το Εικονικό Μουσείο Κυπριακών Τροφίμων καταγράφει την κυπριακή λέξη «βαβάτσινος» για τα μούρα της μουριάς και τα βατόμουρα. Άρα το «φρούτο βαβατσινιά» είναι τα μούρα της μουριάς.

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του χωριού, το ίδιο το δέντρο φυτρώνει στο κάτω μέρος της Βαβατσινιάς, δίπλα στο ρυάκι πάνω από το οποίο περνά ο δρόμος προς τα γειτονικά χωριά. Κατά την παράδοση, η μουριά υπήρχε εδώ πριν ακόμη δημιουργηθεί ο οικισμός και μέχρι σήμερα δίνει μεγάλα σκούρα μούρα. Στη ρίζα της υπήρχε πηγή, και εκεί σταματούσαν οι οδοιπόροι που πήγαιναν από τους Αγίους Βαβατσινιάς, την Οδού και την Όρα στα Λεύκαρα.

Το Μουσείο Κυπριακών Τροφίμων σημειώνει ότι στην Κύπρο οι μουριές φυτεύονταν από παλιά σε ποτιστικά χωράφια και σε αυλές σε όλο το νησί, και ότι τα δέντρα στα βουνά έδιναν μετάξι καλύτερης ποιότητας. Το δεύτερο γνωστό δέντρο της Βαβατσινιάς είναι ένα παλιό πεύκο, που η ιστοσελίδα του χωριού το αναφέρει ως σύμβολό του. Βρίσκεται στην αυλή του καφενείου του Αγίου Γεωργίου, που στεγάζεται στο κτίριο του πρώτου σχολείου του χωριού, και, όπως διηγούνται οι παλιοί, το φύτεψαν μαθητές.

Η ιστορία και η όψη του χωριού

Σύμφωνα με την παράδοση που παραθέτει η ιστοσελίδα του χωριού, η Βαβατσινιά δημιουργήθηκε την εποχή των αραβικών επιδρομών. Πρώτοι κάτοικοι ήταν βοσκοί από τα παραθαλάσσια χωριά, που ανέβαιναν με τα κοπάδια τους στα βουνά για να γλιτώσουν από τις επιθέσεις από τη θάλασσα. Τεκμηριωμένες ημερομηνίες ίδρυσης δεν βρήκαμε, άρα πρόκειται για τοπική παράδοση και όχι για εξακριβωμένο γεγονός.

Η ιστοσελίδα του χωριού περιγράφει στενά λιθόστρωτα δρομάκια, πέτρινα διώροφα σπίτια, πλακόστρωτες αυλές με λουλούδια και πήλινες στάμνες, ξύλινες αυλόπορτες και πόρτες. Το χωριό είναι χτισμένο σε απότομες πλαγιές και οι δρόμοι ανεβαίνουν και κατεβαίνουν συνεχώς. Στο κέντρο υπάρχει πλατεία με μικρό πάρκο.

Εδώ βρίσκεται και το αποστακτήριο ζιβανίας του χωριού. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του χωριού, το δώρισε ένας κάτοικος, το κτίριο ανακαινίστηκε το 2007 και πολλές οικογένειες βγάζουν ακόμη εκεί ζιβανία. Έτσι το χωριό κρατά μια παράδοση κοινή στα ορεινά χωριά της Κύπρου.

Εκκλησίες και προσκυνήματα της Βαβατσινιάς

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του χωριού, στη Βαβατσινιά υπάρχουν δύο εκκλησίες και τρία παρεκκλήσια. Ο κεντρικός ναός είναι αφιερωμένος στον Άγιο Γεώργιο τον Τροπαιοφόρο. Είναι βασιλική στο κέντρο του χωριού, χτισμένη το 1912 με δαπάνη ενός Βαβατσινιώτη που είχε μεταναστεύσει στην Αίγυπτο. Κατά την παράδοση, στο σημείο αυτό υπήρχε μια μεγάλη τερέβινθος, στα κυπριακά «τρεμιθιά», κάτω από την οποία οι κάτοικοι άναβαν κεριά προς τιμήν του Αγίου Γεωργίου.

Ο ναός του Αγίου Γεωργίου πανηγυρίζει στις 23 Απριλίου και στις 3 Νοεμβρίου. Δίπλα στον ναό βρίσκεται το αγίασμα του Αγίου Γεωργίου, πηγή που το νερό της οι κάτοικοι το θεωρούν αγιασμένο.

Πρώτος ναός του χωριού ήταν η εκκλησία της Παναγίας Ελεούσας. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του χωριού, ξαναχτίστηκε το 1850. Ο σπάνιος γυναικωνίτης της, σε δεύτερο επίπεδο στο πίσω μέρος του ναού, προστατεύεται από το Τμήμα Αρχαιοτήτων. Η εκκλησία γιορτάζει στις 15 Αυγούστου. Από τα παρεκκλήσια η ιστοσελίδα του χωριού αναφέρει του Σωτήρος και της Παναγίας του Κουμνιού.

Το δάσος του Μαχαιρά και τα μονοπάτια γύρω από το χωριό

Βόρεια της Βαβατσινιάς αρχίζει το δάσος του Μαχαιρά. Το Visit Cyprus γράφει ότι μέρος του ανήκει στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Μαχαιρά, που εντάσσεται επίσης στο δίκτυο Natura 2000. Από το χωριό ένας δρόμος μέσα από το δάσος οδηγεί στον χώρο αναψυχής Κιόνια και στη Μονή Μαχαιρά· σύμφωνα με το Visit Cyprus, από τον δρόμο αυτό μπορεί κανείς να βγει και στο μονοπάτι Κιόνια – Προφήτης Ηλίας.

Το μονοπάτι προς τη σπηλιά της Αθασιάς ξεκινά από χωματόδρομο που διακλαδίζεται από τον δασικό δρόμο Βαβατσινιά – Κιόνια περίπου 3 χλμ. από το χωριό. Σύμφωνα με την Εταιρεία Τουρισμού Λάρνακας, έχει μήκος 2,5 χλμ. προς μία κατεύθυνση και η επιστροφή γίνεται από την ίδια διαδρομή. Το μονοπάτι οδηγεί σε μια παλιά σπηλιά που, όπως πιστεύεται, σκάφτηκε σε αναζήτηση μεταλλεύματος· το τελευταίο κομμάτι είναι απότομη κατηφόρα.

Στην είσοδο του χωριού από την πλευρά των Λευκάρων ξεκινά το κυκλικό μονοπάτι Καρβουνάρκα. Η ιστοσελίδα του χωριού περιγράφει τη θέα από αυτό προς το ίδιο το χωριό και την πεδιάδα της Λευκωσίας, και από την αρχή του χωματόδρομου προς τον κόλπο της Επισκοπής και το λιμάνι της Λεμεσού. Από τη Βαβατσινιά περνούν και ποδηλατικές διαδρομές του Visit Cyprus στα ορεινά χωριά της Λάρνακας.

Πώς θα πάτε στη Βαβατσινιά και πώς θα οργανώσετε την επίσκεψη

Ο πιο βολικός τρόπος είναι με αυτοκίνητο. Από Λάρνακα και Λεμεσό βγείτε από τον αυτοκινητόδρομο στον κόμβο της Σκαρίνου και ανεβείτε μέσω Πάνω Λευκάρων: το Visit Cyprus περιγράφει αυτή τη διαδρομή ως δρόμο Σκαρίνου – Βαβατσινιάς. Μετά τα Λεύκαρα ο δρόμος είναι ορεινός και με πολλές στροφές.

Από τη Λευκωσία μπορείτε να έρθετε μέσα από το δάσος του Μαχαιρά, περνώντας από τη Μονή, αλλά πρόκειται για στενούς δασικούς δρόμους, και για την κατάστασή τους τον χειμώνα και μετά από βροχές καλό είναι να ενημερωθείτε από πριν. Η συγκοινωνία με λεωφορεία προς τα ορεινά χωριά της Λάρνακας είναι περιορισμένη, γι’ αυτό χωρίς αυτοκίνητο ρωτήστε από πριν τον μεταφορέα αν υπάρχει δρομολόγιο και πότε είναι η επιστροφή.

Για μια βόλτα στο χωριό αρκούν μία με δύο ώρες, με το μονοπάτι μισή μέρα. Η επίσκεψη συνδυάζεται εύκολα με τα Πάνω Λεύκαρα και τους Αγίους Βαβατσινιάς ή με τη Μονή Μαχαιρά. Η ιστοσελίδα του χωριού αναφέρει στη Βαβατσινιά ταβέρνες με κυπριακή κουζίνα και σπιτικά γλυκά.

Τι να ελέγξετε πριν πάτε στη Βαβατσινιά

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του χωριού, οι εκκλησίες ανοίγουν κυρίως τις Κυριακές και στις πανηγύρεις τους. Αν θέλετε να δείτε κάποιον ναό άλλη μέρα, τηλεφωνήστε από πριν στο Κοινοτικό Συμβούλιο: το τηλέφωνο αναγράφεται στην ιστοσελίδα του χωριού. Στις εκκλησίες ισχύουν οι συνήθεις κανόνες: καλυμμένοι ώμοι και γόνατα, χαμηλή φωνή.

Το καλοκαίρι ο κίνδυνος πυρκαγιάς στο δάσος είναι υψηλός. Ακολουθήστε τους κανόνες του Τμήματος Δασών: μην ανάβετε φωτιά έξω από τους ειδικά διαμορφωμένους χώρους, μην αφήνετε σκουπίδια, μένετε στα σηματοδοτημένα μονοπάτια. Το μονοπάτι προς τη σπηλιά της Αθασιάς είναι γραμμικό και έχει απότομη κατηφόρα, γι’ αυτό έχετε μαζί σας νερό και ξεκινήστε νωρίς, ώστε να επιστρέψετε πριν σκοτεινιάσει.

Στη Μονή Μαχαιρά, σύμφωνα με το Visit Cyprus, απαγορεύονται οι φωτογραφίες και η βιντεοσκόπηση, και οι ώρες επίσκεψης μπορεί να αλλάξουν. Η εποχή των μούρων είναι σύντομη, γι’ αυτό, αν θέλετε να τα προλάβετε, ρωτήστε τους ντόπιους πότε ωριμάζουν φέτος.

Συνέχεια του σχεδιασμού

Επίσημες πηγές

Ορεινός δρόμος κοντά στη Βαβατσινιά τον χειμώνα · Φωτογραφία: Deensel · CC BY 2.0 · μετατροπή σε WebP και αλλαγή μεγέθους.